Toplantıyı AC Ulusal Kütüphane Müdür yardımcısı KOŞEĞU Saçnet açtı. Şevgen Bel de, yazarı iyi tanıdığını, yazarı ve yaşamı birbirine bağlayan bağları da anlayabildiğini belirtti.
Ş’evapts’eko Nuriyet, kitabını yayınlama konusunda hiçbir maddi zorlukla karşılaşmadı. Kitabı, satmaları için kitapçı dükkanlarına da bırakmadı, kitabını tanıdıklarına, ulusal işlerle ilgilenenlere, okullarla ve kütüphanelere hediye olarak dağıttı.
Tanıtım toplantısına katılan birçok kişi kitabı satın almak istedi ama kalmamıştı. Yazar kitapların hepsini Kültür Bakanlığı ile okullara ve kütüphanelere bağışlamıştı.
Kitabı değerli kılan öğeler
Kuzey Kafkasya bütününde tanınan ünlü biliminsanı Prof.ŞHALAHO Abu (1) kitabın değerini ve kitabın ele aldığı konunun önemini vurgulayarak, "Doğruları yazmaktan kaçınan yazarlarımız var, kendi çıkarları ya da birilerinin direktifleri doğrultusunda hareket ediyor ve gerçeklerden uzaklaşıyorlar, bu tür tarihi yazılar yazan ‘yazarlarımız’, maalesef az da değiller. Sözgelişi bu son yıllarda Krasnodar Kray’da yayınlanan bazı tarih kitapları, Adıgelerin Krasnodar Kray topraklarında hiç yaşamamış oldukları gibi saçmalıkları utanmadan ve tarih adına yazabiliyorlar." dedi.
Ş’evapts’eko Aminet’in kitabı günümüz gerçeklerine uygun biçimde yazılmış, Adıgelerin tarih içindeki yolculuklarını, gelenek ve göreneklerini tanıtıyor. Şhalaho Abu, tarih yazarı Nuriyet’in, yaşamın birçok sorununu ve gerçeğini bilimsel yoldan açığa çıkardığını özellikle belirtti.
Adige Cumhuriyeti Sosyal Bilimler Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof.BIRSIR Batırbıy (2) ise, konuşmasında, kitabın birçok güncel soruna yanıt getirdiğini, öğretmen ve öğrenciler için de gereksenen bir kitap olduğunu belirtti. Ulusumuzun tarihi, gelenek-görenekleri ve daha birçok konu hakkında bilgi edinmek isteyen gençler kitapta bu bilgileri bulabilecekler.
Kitabın İngilizce’ye çevrilmesi gerekir mi?
Bunun sıradan bir soru olmadığı toplantıda orataya çıktı. Ş’evapts’eko Aminet Tahtamukay Lisesi’nde İngilizce öğretmenliği yapmış biri. ”Adigeler Çerkeser” adlı kitabını İngilizce’ye çeviriyor, maddi kaynak bulursa İngilizce olarak da yayınlayacak.
Adıge Cumhuriyeti’nin Krasnodar Kray’daki daimi temsilcisi MAMIYEKO Kim, ulusları yakınlaştıran ve barış içinde bir arada yaşamalarına katkıda bulunan çalışmaların değeri üzerinde durdu. Kim,konuşmasında, kitabın Krasnodar Kray’da yayınlanan ve insanları “çatıştırma” ,yeni kargaşalıklar yaratma içerikli yayınları etkisizleştirici bir nitelikte olduğunu, en önemli özelliğinin de bu nokta olduğunu belirtti. Bu arada Adıge Cumhuriyeti ile Krasnodar Kray ilişkilerinin geliştirilmesi konusunda üst düzey yöneticilerin çalışmalarda bulunduklarını, bu çalışmaların tabana yayılması gerektiğini söyledi.
Mamıyeko Kim kitaptan söz ederken, kitabın İngilizce’ye çevrilmesi o kadar da gerekli olmadığını, Adigece’ye çevrilerek yayınlanması ve Rusça olarak ikinci baskısının yapılmasının daha yararlı olacağını ifade ederek, Maddi gücü olanların katkıları olursa, kitabın İngilizce’sinin de yayınlanabileceğini söyledi.
Ünlü arkeologlar LEVPAÇ’E Nurbıy (3) ile TEV Aslan (4), her ikisi de N.Ş’evapts’eko’nun çalışmasına büyük bir değer biçtiler. Yazarın arkeolojiden, Nart anlatılarından ve başka kayaklardan yararlanmış olduğunu belirttiler.
Kitabın tam zamanında yayınlandığını belirten Tev Aslan “Adıge toplumunun ne biçim bir toplum olduğunu, Adıge ulusunun başına gelmiş olan olayları, Adıge gelenek-göreneklerini başka toplumların öğrenmeleri bağlamında Ş’evapts’eko Nuriyet büyük bir hizmette bulunmuştur. Gençlerimizin ulusumuzun arkeolojisini, tarih ve etnografyasını öğrenmeleri bakımından da kitap, bize bir çok tutamaklar sunuyor. Biz Adıgeler, günümüzde böylesine kitaplardan oldukça yoksunuz. Nuriyet, bu durumun bilincine varmış, kitabının hayırlı olmasını diliyorum. Teşekkürler Nuriyet” dedi.
“Bugün ulusum için ne yaptım? Kişinin bu soruyu sürekli kendine sorması yerinde olur” diyen Adıge Cumhuriyeti kıdemli kültür emekçisi, Adigey Devlet Ödülü sahibi ST’AŞU Yura (СтIашъу Юрэ), “Ş’evapts’eko Nuriyet, kültürün çok yönlü bir olgu olduğunu söylüyor, düşündürücü, ders çıkarılacak şeyler bu sözler. Kitapta ulusun ve kardeşliğin değeri vurgulanıyor” dedi.
Adıge Cumhuriyeti Çocuk Sanat Okulu Müdürü ŞH’ONÇBEŞŞE Murat da (ШхончбэшIэ Муратэ) kitabı değerli bulanlardan. Kitabın halkları yakınlaştırıcı özellikte ve anlaşılır bir dille yazıldığını söyleyen Murat, “Nuriyet’in çalışması Rusya halklarının bizi daha yakından tanımaları bakımından iyi hazırlanmış bir kitap. Kitap Rusça yazılmış, gerekli. Ancak kitabın Adigece’ye de çevrilmesi ve her eve girmesi gerekiyor. Kitabı zevkle okudum, okuyabildiğim için de kendimi şanslı buluyorum” dedi.
Yazarın köylüleri ve sevdikleri
Kitabın tanıtımı toplantısına Tahtamukay’dan gelen öğrenciler, Ş’evapts’eko Nuriyet’in yakınları ve kültür insanları katıldılar. Tahtamukay rayonu kütüphanesi Müdürü ŞEH’EL’ Saide (ШэхэлI Саидэ) Tahtamukay halkı adına bir konuşma yaptı. Toplantıda AC Devlet Başkanı THAKUŞIN Aslan ile AC’nin Krasnodar Kray nezdindeki daimi temsilcisi MAMIYEKO Kim’e gönderilmek üzere hazırlanan, kültür insanları ile sivil toplum örgütleri temsilcilerinin imzaladıkları bir bildiri okundu.
Bildiride kitabın 500 nüsha olarak bastırıldığı, bunun yeterli olmadığı belirtiliyor. Kitabın ikinci baskısının yapılması isteniyor.
Ş’evapts’eko Nuriyet’in akrabaları, yazarın bu kitabıyla, Adıge kadınının kendi ulusuna olan sevgisini dile getirmek istediğini belirttiler. Yazar kitapta eksik ve yetersiz bulunan noktaların -okuyucu tarafından- bildirilmesinden memnun olacağını belirtiyor. Adıge Xase (Derneği) Başkan yardımcısı NEĞUÇ Aslan da kitaptan övgüyle söz etti.
Toplantı sonunda Ş’evapts’eko Nuriyet, ulusu için duyduğu düşüncelerini ortaya koyan bir konuşma yaptı. Kitabın yayını için gerekli giderlerin Krasnodar kenti Adıge Xase örgütü Başkanı ve AC Parlamentosu milletvekili ŞHALAHO Azmet tarafından karşılandığını söyledi ve ona olan minnettarlığını dile getirdi. Toplantıyı düzenleme işinde yardımlarını esirgemeyen AC Kültür Bakanlığı ile AC Ulusal Kütüphanesi ilgililerine ve kendisine yardımlarda bulunan herkese teşekkürlerini sundu.
Yazar kitabının hazırlanması sürecinde ilginç kişilerle, Kuzey Kafkasya’da ünlenmiş yazarlarla buluştu, böylece tanıdık sayısı da arttı. Nuriyet’in yayınlayacağı kitap sayısının artmasını, yeni yeni yazılar yazmasını ve uzun bir yaşam sürdürmesini diliyoruz.
Bilgi notu:
(1)- ŞHALAHO Abu’nun kahramanlık üzerine bazı öyküleri “Kuban Kahramanları” adı altında Fahri Huvaj tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir. Kendi çevirilerimden bazıları için de Bkz. “Uzaktaki Yıldızların Işıltıları” ve “Yıldız Kahramanları”, CC Tarih, 2. İndex; Araştırmacı/yazar kişiliği için de Bkz. Abu Şhalaho: Ünlü Bilim Adamı ve Adige Yazarı , CC Edebiyat/Şairlerimiz Yazarlarımız.
(2)- BIRSIR Batırbıy için Bkz. “Batırbıy BIRSIR: Ünlü Adige dil bilgini”; “BIRSIR Batırbıy: Bıkmadan Çalışacağım”,CC Edebiyat/Genel Konular;ayrıca Bkz. Prof. Batırbıy Bırsır ile Söyleşi 03.08.2009,CC Yazarları.
(3)-LEVPAÇ’E Nurbıy’ın arkeoloji konulu bazı kitapları Türkçe’ye çevrilmiştir.Ayrıca Bkz.”Yokluk bilimi zorluyor”,CC Haberler,10 Nisan 2009;”Maykop Tarihi”,internet.
(4) TEV Aslan için Bkz.”Toprağın altı-Adige Tarihi”,CC Araştırma,İndex 1.Ç’ARE Fatim, “Mıyequape/Maykop adının kökeni”,internet.ÇARE Fatim, “Vılape Höyükleri”,Jıneps gazetesi,sayı 19.
YEMIT’ITL Nurbıy
Adige Mak - 7 Aralık 2009
Çeviri:Hapi Cevdet Yıldız
Cherkessia.net
