Çerkesler, en azından son on yıldır, Moskova yönetiminden, şu anda sömürgeleştirilmiş halkların bir geçit törenine dönüşmesi muhtemel olan ilk Rus olmayan ulus olarak konumlandılar.
Son bir sene, bu olasılığı artırdı; bunun önemli nedeni, Çerkes halkının Rus işgaline karşı mücadeledeki özel güçlerinin üç kaynağının bir araya gelmesi: yedi milyonluk Çerkes diasporasının anti-Rus temelde birliğine doğru artan adımları, iki uluslu cumhuriyetlerde ve başka yerlerde Çerkes aktivistlerinin diğer milletlerin temsilcileriyle artan iş birliği ve Moskova'nın boyunduruğu altındaki ülkelerin adalet ve bağımsızlık taleplerini duyan ülkelerle artan bağları.
Bu birlik organizasyonu ve bunun özellikle son bir yıldaki mobilizasyonu Rusya Federasyonu'nun mevcut sınırları içinde başka hiçbir Rus olmayan ülkenin buna yaklaşamadığı bir şey.
Her şeyden önce, Çerkeslerin uzun süredir iki önemli avantajı var: yedi milyonluk diasporası ve Rusya Federasyonu sınırları içinde 700.000 üyeli bir ülkesi.Bu ülke, Kuzey Kafkasya'da üç Çerkes nüfuslu cumhuriyete ayrılmıştır: Kabardey-Balkarya, Adığe ve Karaçay-Çerkesya Cumhuriyetleri.
Bu da Moskova'nın ulusal hareketi kontrol etmeye çalışırken iki cephede mücadele etmesi gerektiği anlamına geliyor; hem diasporada hem de bu mücadelede giderek daha çok ustalaştığı ve bu konudaki deneyimlerin onları giderek daha çok Moskova karşıtı ve bağımsızlık yanlısı yaptığı anavatanlarında.
Son on iki ay içinde, iki Çerkes topluluğu, Rusya'nın sızma ve dezenformasyon çabalarına karşı daha yetenekli oldular ve artık Moskova'ya karşı durmaya hazır tek bir ulus oluşturdular; bunlara, Hafiz Esad'ın devrilişinden sonra Şam'da gerçekleştirilen ve 3-5 milyon olarak tahmin edilen Türkiye'deki büyük Çerkes topluluğunun da desteklediği ilk Suriyeli Çerkes toplantısı da dahil.
İkincisi, Çerkesler, Rusya Federasyonu'ndaki diğer çoğu Rus olmayan milliyetten daha fazla, koşullar ve gelenekler nedeniyle, diğer Rus olmayan gruplarla iş birliği yapmaya zorlanmıştır.
Çerkesleri kontrol altına almak için Sovyet devleti, birçoğunu iki uluslu cumhuriyetlere yerleştirdi; bunlar Karbardey-Balkarya ve Karaçay-Çerkesya. Moskova, bunun Çerkes ulusunu böleceğini ve komşularıyla anlaşmazlığa düşüreceğini umuyordu, ancak tam tersi oldu. Kabardeyler ve Çerkesler kendilerini ezici bir şekilde Çerkes olarak tanımlar ve liderleri, zorunluluk ve Çerkes gelenekleri nedeniyle, Rus olmayanlarla, çoğu Rus olmayanlardan daha iyi birlikte çalışmayı öğrenmişlerdir.
Son bir yılda bu kalıp giderek belirginleşti. (Bunun en güncel örneklerinin tartışılması için bkz: https://windowoneurasia2.blogspot.com/2025/10/kbr-officials-struggle-to-damp-down.html?fbclid=IwY2xjawOqothleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFNV2RvcDQ1b2FCNVhWbEtpc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHq4dmyVATdal4U0XYtsyOyPOys5_j4u4eu7m2sPBBQEIq18kfSiuKD6dSAN8_aem_oUMBJ8D7ZtpFvs-oXRjCjw
Üçüncüsü, Çerkesler, hedeflerine sadece Rusya Federasyonu içindeki diğer Rus olmayanlarla değil, aynı zamanda hedeflerini destekleyen uluslararası toplumdaki ülkelerle de iş birliği yaparak ulaşabileceklerini anladılar. Bu ülkeler arasında büyük bir Çerkes nüfusunun olduğu Ürdün ve daha büyük bir diasporanın bulunduğu Türkiye de bulunmakta.
Ancak özellikle bir zamanlar Moskova'dan yönetilen iki ülke olan Ukrayna ve Litvanya ile ilişkiler önemlidir. Çerkes aktivistler, Kiev'in 1864'te Kuzey Kafkasya'dan Çerkeslerin sürgün edilmesini soykırım olarak tanımasını sağladılar ve aynı şeyi yapmaları için dünyanın diğer ülkelerini ikna etme konusunda destek taahhüdü aldılar. Ve son bir yılda, Çerkesler, hareketi canlandıran Rus olmayan halklara ulaşmak için Ukrayna'nın çabalarıyla aktif iş birliği yapar hale geldiler.
Ayrıca, Çerkesler Litvanya parlamentosu olan Seimas'la ilişkilerde de önemli ilerlemeler kaydettiler. 17 Aralık'ta Seimas, Vilnius'ta "Tarih ve Çağdaş Siyaset Bağlamında Çerkes Soykırımı" başlıklı uluslararası bir konferansa ev sahipliği yapacak. Çerkesler bu olayı mücadelelerinde bir dönüm noktası olarak görüyorlar.
Çerkes aktivist Kase Kik'in sözleriyle, bu toplantıda "ilk kez, Avrupa Birliği üyesi bir devlet sadece Çerkes trajedisinin önemini kabul etmekle kalmıyor, aynı zamanda 160 yılı aşkın süredir devam eden soykırım, sürgün ve tarihsel adaleti tartışmak için uluslararası bir forum topluyor;" ve bu, "Çerkes diasporasının tek sesle konuşabildiği bir anı temsil ediyor, parçalanmış değil, sadece yerel değil, dünya siyaseti ve uluslararası hukuk düzeyinde."
"Kremlin için," diye devam ediyor Kik, "bu olay acı verici bir sinyal. Moskova, onlarca yıldır Çerkes meselesini görmezden gelmiş, soykırımın anısını 'trajik koşullar' ve 'tarihsel karmaşıklık' formülleriyle çözmeye çalışmıştı." Ancak bu uluslararası konferans, sorunu siyaset, hukuk ve sorumluluk diline çeviriyor. Bu, artık sessiz kalınabilecek bir konu değil."
Moskova'nın endişeli olduğu ve Çerkes aktivizminin yükselişini ve dünya çapında aldığı desteği engellemek için bir dizi önlem aldığı açık. Rus propagandacılar, Çerkes "ayrılıkçılarına" karşı kampanyalarını hızlandırdılar.
Ve Rus yetkililer iki uluslu cumhuriyetlerin uluslarını bölmek, aşırı sağ Rus milliyetçi serserileri bu ülkelere göndermek için çalışıyor. (Bu politika hakkında arka plan için bkz. https://windowoneurasia2.blogspot.com/2025/10/kbr-officials-struggle-to-damp-down.html?fbclid=IwY2xjawOqoRRleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFNV2RvcDQ1b2FCNVhWbEtpc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHse975nKoQjR5tHWDGAux9u-mcDT1KSBPqTyhbdYBKSrjSDiO6KMYUS2YwOf_aem_VM5qNIddC5Wn1N1xGxyxeA
Ancak Putin'in diğer baskıcı çabalarında da sıkça olduğu gibi, bu hamleler de önümüzdeki yıl ters tepecek: Çerkesleri diaspora ile vatan arasındaki bağları derinleştirmek için daha fazla çalışmaya, Rusya Federasyonu içindeki diğer Rus olmayanlarla birlikte çalışmaya ve Çerkes davasını desteklemeye ilgi duyan ülkelerden daha fazla destek almalarına yol açacak.
Bu da demek oluyor ki, 2025'te yaşananlar, 2026'da Çerkes vatanında yaşanacaklar için, en iyimser Çerkeslerin ve iyi niyetli insanların bile düşündüğünden daha mümkün olacak.
Cherkessia.net, 12 Aralık 2025
