Karakter boyutu :
Çetao İbrahim
RESİM SERGİSİ, SÜRÜLENLER, TSEY KARDEŞLER
23 Şubat 2014 Pazar Saat 23:44
RESİM SERGİSİ
Çerkes sürgün ve soykırımının 150 nci yılında, ulusunun geleceğini düşünen her insanın ekstradan bir çalışma yapması gerektiğine inanan biriyim. Bu düşünceden hareketle yola çıktığımda, 150 nci yıl nedeniyle Türkiye'de Çerkes ressamlar sergisi açabilmeyi kendime görev edindim. Birkaç yıl önce ressam Kat Tevuçoj için İstanbul, Bursa ve Ankara'da düzenlediğimiz sergilerden edindiğim tecrübe de bana bu konuda cesaret veriyordu.
Bu düşüncemi İstanbul'dan ressam Sayın Ahmet Özel ve Ankara'dan Kafdav Başkanı Sayın Muhuttin Ünal ile paylaştığımda onlarda umut ettiğim gibi bana hayır demediler.
Adığeyli ressamlar Kat Tevuçoj, Sultan Umar, Bırsır Abdullah, Petuvaş Feliks, Lovpaçe Nurbiy ve Huvaj Ramazan'ın eserlerinden oluşan ilk karma sergimiz 10 Mart tarihinde Güneş sigorta sanat galerisinde açılıyor.
Ressam Ahmet Özel'e serginin oluşumuna yaptıkları değerli katkılarından dolayı teşekkür ediyorum.
Tüm sanatseverleri sergimizi izlemeye çağırıyorum.
***
SÜRÜLENLER
“...Kafkasya'da bulunan Rus ordusunun komutanları 1860 yılı ekim ayında Vladikavkaz şehrinde toplanır. Toplantıyı Kafkasya orduları başkomutanı A.İ.Baryatinski yönetir,generaller D.A.Milyutin, G.İ.Filipson, N.İ.Yevdokimov, D.İ.Mirsk ve başka üst düzey komutanlar da toplantıda hazir bulunur.
Kuzey batı Kafkasya'daki askeri politikalar ve dağlıların geleceği konusunda general Filipson ile Yevdokimov arasında ciddi görüş farklılıkları ortaya çıkar. General Filipson dağlılara karşı sert politikalardan vaz geçilmesi, merhametli davranılması, Türkiye ile olan ticari ilişkileri de korunarak Çerkesya'nın Rus imparatorluğuna dahil edilmesi gerektiğini savunur.
General Yevdokimov ise onun görüşlerine karşı çıkar, Adığelerin zorla yerlerinden sürülüp, boşaltılan yerlere silahlı Kazakların iskan edilmeleri gerektiğini savunur. Diğer iki general Baryatinski ve Milyutin'de Yevdokimov'dan yana olur ve onların görüşü kabul görür. Bu generallerin görüşlerini İmparator İkinci Alaksandır da onaylar ve bunun üzerine kanlı savaşlar yeniden başlar.”
Yukarıdaki bilgi notunu ünlü romancımız İshak Maşbaş'ın edebiyat dergisi “Zekoşnığ” da yayınlanan “Sürülenler”isimli romanından aldım. Daha önce “Taşdeğirmen”adlı romanıyla 19ncu yüzyıl Rus-Çerkes savaşlarını anlatan yazar, “Sürülenler” adlı romanında 1861 tarihinde Soçi merkezli kurulan “Çerkes Bağımsızlık Meclisi” nin öyküsünü ve Çerkes sürgününü anlatıyor.
Aşağıda ressam Kuane Aslan'ın Çerkeslerin sürgünü adlı tablosunu görebilirsiniz.
17 Ağustos 1928 de Askalay köyünde doğmuştur.
1965 yılında hazırlamış olduğu kandidat tezinin Sovyetler Birliği Bilim akademisince kabul edilmesi üzerine Adiğe Bilim Araştırma Enstitüsünde dilbilimci olarak çalışmaya başlamıştır.
Adığe dilbiliminin tüm alanlarına el atmışsada en çok kelime bilimi, sitilistik, konuşma tarzı, dialektoloji konularına ağırlık vermiştir. "Rusça-Adığece sözlük" 1960, "Adığece-Rusça sözlük" 1975, "Adığece kısa eş anlamlı kelimeler sözlüğü", "Kelimeler, sitiller ve konuşma tarzı", "Adığece deyimler sözlüğü", "Açıklamalı Adığece sözlük" kitaplarını hazırlayanların arasında yer almıştır. "Adığe edebiyat dilinde sitil ve normların oluşumu" 1982, "Adığe dilinde eş anlamlı kelimelerden kelime üretme sistemi" 1991 adlı monografileri yayımlanmıştır. Sanatsal konuşma tarzı ile ilgili yaptığı çalışmaları "Adığe dilinin ifade imkanları" 1994, "Adığe dilinin sitilleri" 2003 yıllarında yayımlamıştır.Toplam çalışmaları 200 civarında olup 25 adet kitap yayımlamıştır.
“Adiğe edebiyat dilinde stil ve normların oluşumu” adlı çalışması ile doktor olmuştur.Dünya Adiğe Bilim akademisi üyesi,A.C.saygın bilim adamı ünvanı,Askalay köyünün saygın hemşerisi ünvanı sahibidir.
(Bilgiler Zekoşnığ dergisi 2013-4 sayısından alınmıştır)
Tharkuaho Yunus'un çalışmalarından örnekler:
***
VATANA KÜSLÜK OLMAZ
150 yıllık ayrılık, Çerkes diasporası ile Çerkesya arasındaki gönül bağını olabildiğince zayıflatmış,halkımız sürgün sonucu yerleştiği ülkeleri kendi öz vatanı gibi benimsemiş, tüm varlığı ile bu ülkelere bağlanmış, kadim vatan Çerkesya'yı ise neredeyse gönlünden silmiştir.
Çerkesya ile Çerkes diasporası arasındaki gönül bağının nekadar çok zayıflamış olduğunu yirmi yıllık Çerkesya yaşamımda şu örneklerle müşahede ettim:
Bu zaman içerisinde;
-Yirmi yıldır Çerkesya'da yaşamakta olan çocuklarını görmek için bir kez bile gelmeyen ana babaların,
-Uzun yıllardır vatanda yaşamakta olan anne babalarını bir kez bile görmeye gitmeyen evlatların,
-Vatanda doğan torunları görmek için bir kez bile gitmeyen nine ve dedelerin,
-Dünyanın her tarafını gezdiği halde vatanda bulunan kardeşini görmeye gelmeyen kardeşlerin,
-Merak gidermek amacıyla bir kez gelip bir daha vatanın kapısını açmayan aydın ve yazarlarımızın,
-Vatandaki bir üniversiteden mezun olup gittikten sonra bir daha geri dönüp bakmayan gençlerimizin,
-Türkiye'den bir tek yakını dahi olmadan vatanda düğün yapmak zorunda kalmış repatriyantların,
-Türkiye'den bir tek yakını katılmadan kaldırılan cenazelerin,
varlığına şahit oldum.
Bu örnekler diasporadaki kimi insanlarımızın vatana ve oraya yerleşen yakınlarına karşı ne kadar tepkili olduklarını,vatana yerleşenlere adeta bir suçlu gibi davrandıklarını, onları yok saydıklarını göstermiyormu?
Oysa Çerkes halkının geleceği birinci derecede vatanı ile kuracağı sıkı ilişkilere bağlıdır. Vatan ile aramızdaki duvarları kaldıralım ve vatanımıza gönül kapılarımızı sonuna kadar açalım.
***
TSEY KARDEŞLER
Kosova doğumlu olan Tsey kardeşler İrfan,İlhan,İmer ve Mahir Mıyekuape ve Mafehabl köyünde yaşıyorlar.
Tsey İlhan yüksek öğrenimini Nalçık'ta yaptı. Adığey Devlet Hastanesinde Ortopedi uzmanı olarak çalışıyor. İlhan'ın hastalarına tüm imkanlarıyla yardım edip onlara şifa dağıttığına şüphe yok. O aynı zamanda hastaneye işi düşen repatriyantlara da desteğini esirgemeyen biri. İlhan'ın bir şubat günü düğününü yaptık. Kendisine ömür boyu mutluluklar diliyorum.
Tsey kardeşlerden İrfan ve Mahir Mıyekuape'de bir süre önce Bellona mobilyalarının satış mağazasını açtılar ve başarı ile işlerini yürütüyorlar.
Tsey İmer ise Almanya'da çalışmakta iken vatana dönüş yaptı. Oto tamirhanesi var. Otomobillerimiz arızalandığında ilk başvurduğumuz kişi durumunda.
Kısacası Tsey kardeşler birlik ve dayanışma içinde,herkesin sevgi ve saygısını kazanmış olarak yaşamlarını sürdürüyorlar. Vatan sevginiz yürekten olunca, vatanın da bu sevgiyi karşılıksız bırakmadığının en güzel örneğini oluşturuyorlar.
Vatan sevginiz yürekten olursa, Almanya'yı da Antalya'yı da Çerkesya uğruna bırakabilirsiniz.
Aşağıdaki resim 01 Şubat günü evlenen Tsey İlhan ve eşine aittir.
Çerkes sürgün ve soykırımının 150 nci yılında, ulusunun geleceğini düşünen her insanın ekstradan bir çalışma yapması gerektiğine inanan biriyim. Bu düşünceden hareketle yola çıktığımda, 150 nci yıl nedeniyle Türkiye'de Çerkes ressamlar sergisi açabilmeyi kendime görev edindim. Birkaç yıl önce ressam Kat Tevuçoj için İstanbul, Bursa ve Ankara'da düzenlediğimiz sergilerden edindiğim tecrübe de bana bu konuda cesaret veriyordu.
Bu düşüncemi İstanbul'dan ressam Sayın Ahmet Özel ve Ankara'dan Kafdav Başkanı Sayın Muhuttin Ünal ile paylaştığımda onlarda umut ettiğim gibi bana hayır demediler.
Adığeyli ressamlar Kat Tevuçoj, Sultan Umar, Bırsır Abdullah, Petuvaş Feliks, Lovpaçe Nurbiy ve Huvaj Ramazan'ın eserlerinden oluşan ilk karma sergimiz 10 Mart tarihinde Güneş sigorta sanat galerisinde açılıyor.
Ressam Ahmet Özel'e serginin oluşumuna yaptıkları değerli katkılarından dolayı teşekkür ediyorum.
Tüm sanatseverleri sergimizi izlemeye çağırıyorum.
***
SÜRÜLENLER
“...Kafkasya'da bulunan Rus ordusunun komutanları 1860 yılı ekim ayında Vladikavkaz şehrinde toplanır. Toplantıyı Kafkasya orduları başkomutanı A.İ.Baryatinski yönetir,generaller D.A.Milyutin, G.İ.Filipson, N.İ.Yevdokimov, D.İ.Mirsk ve başka üst düzey komutanlar da toplantıda hazir bulunur.
Kuzey batı Kafkasya'daki askeri politikalar ve dağlıların geleceği konusunda general Filipson ile Yevdokimov arasında ciddi görüş farklılıkları ortaya çıkar. General Filipson dağlılara karşı sert politikalardan vaz geçilmesi, merhametli davranılması, Türkiye ile olan ticari ilişkileri de korunarak Çerkesya'nın Rus imparatorluğuna dahil edilmesi gerektiğini savunur.
General Yevdokimov ise onun görüşlerine karşı çıkar, Adığelerin zorla yerlerinden sürülüp, boşaltılan yerlere silahlı Kazakların iskan edilmeleri gerektiğini savunur. Diğer iki general Baryatinski ve Milyutin'de Yevdokimov'dan yana olur ve onların görüşü kabul görür. Bu generallerin görüşlerini İmparator İkinci Alaksandır da onaylar ve bunun üzerine kanlı savaşlar yeniden başlar.”
Yukarıdaki bilgi notunu ünlü romancımız İshak Maşbaş'ın edebiyat dergisi “Zekoşnığ” da yayınlanan “Sürülenler”isimli romanından aldım. Daha önce “Taşdeğirmen”adlı romanıyla 19ncu yüzyıl Rus-Çerkes savaşlarını anlatan yazar, “Sürülenler” adlı romanında 1861 tarihinde Soçi merkezli kurulan “Çerkes Bağımsızlık Meclisi” nin öyküsünü ve Çerkes sürgününü anlatıyor.
Aşağıda ressam Kuane Aslan'ın Çerkeslerin sürgünü adlı tablosunu görebilirsiniz.
***
ADIĞE DİLBİLİMİNİN DUAYENİ THARKUAHO YUNUS17 Ağustos 1928 de Askalay köyünde doğmuştur.
1965 yılında hazırlamış olduğu kandidat tezinin Sovyetler Birliği Bilim akademisince kabul edilmesi üzerine Adiğe Bilim Araştırma Enstitüsünde dilbilimci olarak çalışmaya başlamıştır.
Adığe dilbiliminin tüm alanlarına el atmışsada en çok kelime bilimi, sitilistik, konuşma tarzı, dialektoloji konularına ağırlık vermiştir. "Rusça-Adığece sözlük" 1960, "Adığece-Rusça sözlük" 1975, "Adığece kısa eş anlamlı kelimeler sözlüğü", "Kelimeler, sitiller ve konuşma tarzı", "Adığece deyimler sözlüğü", "Açıklamalı Adığece sözlük" kitaplarını hazırlayanların arasında yer almıştır. "Adığe edebiyat dilinde sitil ve normların oluşumu" 1982, "Adığe dilinde eş anlamlı kelimelerden kelime üretme sistemi" 1991 adlı monografileri yayımlanmıştır. Sanatsal konuşma tarzı ile ilgili yaptığı çalışmaları "Adığe dilinin ifade imkanları" 1994, "Adığe dilinin sitilleri" 2003 yıllarında yayımlamıştır.Toplam çalışmaları 200 civarında olup 25 adet kitap yayımlamıştır.
“Adiğe edebiyat dilinde stil ve normların oluşumu” adlı çalışması ile doktor olmuştur.Dünya Adiğe Bilim akademisi üyesi,A.C.saygın bilim adamı ünvanı,Askalay köyünün saygın hemşerisi ünvanı sahibidir.
(Bilgiler Zekoşnığ dergisi 2013-4 sayısından alınmıştır)
Tharkuaho Yunus'un çalışmalarından örnekler:
***
VATANA KÜSLÜK OLMAZ
150 yıllık ayrılık, Çerkes diasporası ile Çerkesya arasındaki gönül bağını olabildiğince zayıflatmış,halkımız sürgün sonucu yerleştiği ülkeleri kendi öz vatanı gibi benimsemiş, tüm varlığı ile bu ülkelere bağlanmış, kadim vatan Çerkesya'yı ise neredeyse gönlünden silmiştir.
Çerkesya ile Çerkes diasporası arasındaki gönül bağının nekadar çok zayıflamış olduğunu yirmi yıllık Çerkesya yaşamımda şu örneklerle müşahede ettim:
Bu zaman içerisinde;
-Yirmi yıldır Çerkesya'da yaşamakta olan çocuklarını görmek için bir kez bile gelmeyen ana babaların,
-Uzun yıllardır vatanda yaşamakta olan anne babalarını bir kez bile görmeye gitmeyen evlatların,
-Vatanda doğan torunları görmek için bir kez bile gitmeyen nine ve dedelerin,
-Dünyanın her tarafını gezdiği halde vatanda bulunan kardeşini görmeye gelmeyen kardeşlerin,
-Merak gidermek amacıyla bir kez gelip bir daha vatanın kapısını açmayan aydın ve yazarlarımızın,
-Vatandaki bir üniversiteden mezun olup gittikten sonra bir daha geri dönüp bakmayan gençlerimizin,
-Türkiye'den bir tek yakını dahi olmadan vatanda düğün yapmak zorunda kalmış repatriyantların,
-Türkiye'den bir tek yakını katılmadan kaldırılan cenazelerin,
varlığına şahit oldum.
Bu örnekler diasporadaki kimi insanlarımızın vatana ve oraya yerleşen yakınlarına karşı ne kadar tepkili olduklarını,vatana yerleşenlere adeta bir suçlu gibi davrandıklarını, onları yok saydıklarını göstermiyormu?
Oysa Çerkes halkının geleceği birinci derecede vatanı ile kuracağı sıkı ilişkilere bağlıdır. Vatan ile aramızdaki duvarları kaldıralım ve vatanımıza gönül kapılarımızı sonuna kadar açalım.
***
TSEY KARDEŞLER
Kosova doğumlu olan Tsey kardeşler İrfan,İlhan,İmer ve Mahir Mıyekuape ve Mafehabl köyünde yaşıyorlar.
Tsey İlhan yüksek öğrenimini Nalçık'ta yaptı. Adığey Devlet Hastanesinde Ortopedi uzmanı olarak çalışıyor. İlhan'ın hastalarına tüm imkanlarıyla yardım edip onlara şifa dağıttığına şüphe yok. O aynı zamanda hastaneye işi düşen repatriyantlara da desteğini esirgemeyen biri. İlhan'ın bir şubat günü düğününü yaptık. Kendisine ömür boyu mutluluklar diliyorum.
Tsey kardeşlerden İrfan ve Mahir Mıyekuape'de bir süre önce Bellona mobilyalarının satış mağazasını açtılar ve başarı ile işlerini yürütüyorlar.
Tsey İmer ise Almanya'da çalışmakta iken vatana dönüş yaptı. Oto tamirhanesi var. Otomobillerimiz arızalandığında ilk başvurduğumuz kişi durumunda.
Kısacası Tsey kardeşler birlik ve dayanışma içinde,herkesin sevgi ve saygısını kazanmış olarak yaşamlarını sürdürüyorlar. Vatan sevginiz yürekten olunca, vatanın da bu sevgiyi karşılıksız bırakmadığının en güzel örneğini oluşturuyorlar.
Vatan sevginiz yürekten olursa, Almanya'yı da Antalya'yı da Çerkesya uğruna bırakabilirsiniz.
Aşağıdaki resim 01 Şubat günü evlenen Tsey İlhan ve eşine aittir.
Bu yazı toplam 5846 defa okundu.
Zuhal Baytuğ (Kone)
Ne güzel haberler veriyorsunuz vatandan sayın Çetao.
Çerkes ressamlar sergisine gitmeyi isterim. Teşekkürler.