Böylece beşinci dönem yasama seçimi yapılmış olacak. Bu yılki seçim yasası, 2006 tarihli seçim yasasına birçok değişiklikler getirmiş durumda. Yasa değişikliklerine ilişkin olarak, sadece seçmenler değil, basın mensupları da sorular soruyorlardı. Bu nedenle “Adıge maq” gazetesi genel yayın yönetmeni, Adıge Cumhuriyeti Gazeteciler Birliği Başkanı Derbe Timur, Adıge Cumhuriyeti Merkez Seçim Kurulu  Başkanı Hut Yur'u televizyona davet etti ve 9 Şubat gününde basın mensupları ile buluşturdu. Bu bir ilk buluşma, bundan sonrası için de buluşmalar düzenlenmesi hedefleniyor. Toplantıda cumhuriyetimizde sürdürülen seçim çalışmaları üzerinde duruldu. Hut Yur, gazete, televizyon ve radyo çalışanlarının sorularını yanıtladı ve bilgilendirmelerde bulundu.

Yapılan ve yapılacak olan işler

Huşt Yur, ilk önce, seçimlerle ilgili olarak Adıge Parlamentosu'nun 8 Aralık 2010 tarihli bir kararının (унашъо) bulunduğunu, kararın ertesi gün, yani 9 Aralık günlü gazetelerde yayınlanarak yürürlüğe girdiğini bildirdi. O tarihten başlayarak seçim kampanyası da açıldı, adaylar belirlenmeye, yazılmaya başlandı. Aday belirleme süresi 24 Ocak 2011 gününe değin sürdü. Başvuruda bulunan 164 kişiden 135'i adaylığa uygun bulundu. Diğer başvurular (-29 başvuru-) eksiklikler nedeniyle geri çevrildi. Adıgey'de politik partilerden 7'sinin örgütlenmesi var. Üzücü de olsa, bu yedi partinin hepsi aday gösterebilmiş değil. Sadece 4 partinin adayları kabul edildi. “Patriotı Rossii”, “Yabloko” ve “Pravoe delo” partilerinin aday listeleri ise, kabul edilmedi. Listeleri kabul edilen 4 parti, toplam 333 milletvekili adayı gösterdi.

Hut Yur, seçim yasası gereğince yerine getirilen ve getirilmekte olan çalışmalar konusunda da bilgiler sundu. Örneğin adaylara ilişkin bilgilerin doğruluğunun çeşitli birimler eliyle araştırıldığını söyledi. Sabıka kaydı ve mal beyanı gibi konular ilgili resmi birimlerden istendi.

- Doğrudur,-dedi Hut Yur, -2006 yılı seçimlerinde yanlış bilgi verilmesi durumunda aday başvuruları kabul edilmiyordu. Son değişiklikle o kısıtlama da kaldırıldı, şimdi o tür başvuruları kabul etmek zorundayız. Ancak seçmeni bilgilendirme bakımından adaylara ilişkin o tür bilgileri, seçim çevresindeki  sandık kurulları panolarına asacağız.

Merkez Seçim Kurulu başkanının verdiği bilgiye göre, oy pusulaları hazırlanmış durumda ve 14 Şubat günü basılmış, 18 Şubat günü de kent ve rayon (ilçe) seçim kurullarına ulaştırılmış olacak. Seçim pusulaları 8 Mart gününe değin seçim kurullarında kalacak, ardından sandık kurullarına teslim edilecek.

Bugün Adıgey'de 263 seçim sandığı bulunuyor. Daha önce 262 seçim sandığı vardı, ancak askerlik şubesi komutanının ricası üzerine, askerlerin de ayrı olarak oy kullanacağı bir ek sandık oluşturuldu. Hut Yur,bir soru üzerine, adayların ve partilerin ücretsiz olarak televizyon ve radyolarda, seçim çevrelerinde yürütecekleri propaganda çalışmalarını, bunların yayın günü ve saatlerini belirlemek için 7 Şubat günü kura çekimi yapıldığını açıkladı.

Hut Yur, içinde bulunduğumuz bugünlerde sandık kurullarının oluşturulmalarına, bu yerlerde  görev alacak kişilerin belirlenmelerine çalışıldığını söyledi. Yasaya göre, sandık kurulları seçimden ancak 38 gün öncesinden başlanarak oluşturulabiliyor.

Sorular ve yanıtlar

Bu genel açıklamalar sonrasında Hut Yur'a sorular yöneltildi.

Soru: Adıgey'deki seçmen sayısı nedir ve seçmenlere yönelik ne gibi çalışmalar yapıyorsunuz?

Yanıt: İstatistik verilerine göre seçmen sayılarını yılda iki kez, 1 Temmuz ve 1 Ocak tarihlerinde olmak üzere, RF Merkez Seçim Kurulu'na gönderiyoruz. 1 Temmuz 2010 tarihi itibarıyla seçmen sayımız 332 bin 854 idi. Seçim tarihi 8 Aralık 2010 günü belirlendi, seçmen sayısı da 1 Temmuz verilerine dayanıyordu. Şu sıralar seçmen listelerinde güncellemeler yapıyoruz. Çünkü 18 yaşına basmış gençler var, evlilik nedeniyle Adıgey'e gelenler, emekli olduktan sonra başka regionlardan gelip Adıgey'e yerleşenler de var. Bu nedenle listeleri sürekli güncelliyoruz. Askerlik şubesi ile kayıt bürosunun verdiği yeni rakamları eklediğimizde, 1 Ocak günü itibarıyla seçmen sayımız 333 bin 500'ü aşmış durumda.

Soru: Seçmenlerin hangi sandıklarda oy kullanacakları üzerine bildirimlerde bulundunuz mu?

Yanıt: İyi ki bu soruyu sordunuz. Seçmen sayısı kadar duyuru kağıdı bastırdık. Kimlerin hangi sandıkta oy kullanacaklarını belirten bu kağıtları her bir sandık kuruluna göndereceğiz. Pusulalarda hangi sandık kurulunda oy kullanılacağı, o yerin adresi, o adreste hangi numaraların kayıtlı olduğu, askıdaki seçmen listelerinin hangi tarihe kadar inceleneceği ve itiraz süresi gibi bilgiler yer alıyor. Bu tür sorunlarla Maykop dışında pek karşılaşmıyoruz. Bu türden sorunlar, tek katlı evlerin yıkılıp yerine çok katlı binalar inşa edilmiş olması ve adres değişikliği gibi nedenlere dayanıyor. Oy kullanma gününe 20 gün kalıncaya değin, seçmen listelerini yenilemek, seçmen listesine yazılmak olanaklı.

Soru: Yasanın milletvekili adayları için tanıdığı eşit haklar tam kullanılabiliyor mu? Resmi görevli/memur olup  aday olanlar görevlerinden izinli sayılıyorlar mı?

Yanıt: Yerinde bir soru. Şu sıralar kimseden yakınmıyoruz. “İlkin “Birleşik Rusya Partisi” (-iktidar,merkez sağ-) Adıgey kolu listesinin başındaki kişiyi televizyonda tanıtabilir, onunla bir söyleşi yapabilir miyiz?” diye sordular. Burada belirtmeliyim, seçim işleri ile görevli kişiler, sözgelişi kent ve rayon yöneticileri normal mesai çalışmalarını yapmak, ama seçimlerle ilgili tek bir sözcük söylememek (-taraf tutmamak-) zorundadırlar. Devlet ya da belediye memuru olup milletvekili adayı olarak seçime katılacak olan kişiler, bu gibi kısıtlamalar dışındadırlar ve onlar izinli sayılıyorlar. Bu gibi kişiler seçim çalışmalarını sürdürebilirler. Ancak kent ve rayon yöneticileri aday ve izinli sayılmış kişiler değildirler. Bunlar bir konuda adaylarla bir yakınlık kurmuş iseler, o gibi (-yanlı-) kişilerin de izne ayrılmaları (-geçici olarak görevden uzaklaştırılmaları-) gerekir. Burada yinelemek zorundayım, kent ve rayon yöneticileri, adayların çalışmalarına destek ve bu destekten yararlanma gibi çalışmalarda bulunamazlar. Bundan ne anlaşılmalı? Sözgelişi seçim  kampanyaları için resmi telefonlar ve resmi araçlar kullanılamaz. Uymayan yasaya karşı gelmiş olur. Sözgelişi bir belediye başkanı, aday olarak kültür evine gidip “Seçmenlerle burada bir toplantı yapmak istiyorum” dediğinde, başkanın bu isteğinin kolayca yerine getirileceğini biliriz. O zaman diğer adaya da aynı hakkı tanımak gerekir. Bir adaya tanınan hakkı diğer adaya tanımamak yasayı çiğnemek olur, hepsine eşit davranılması gerekir. Birine bir yer yarım saat süreyle verilmişse, diğerine de o yer aynen, yani yarım saat  süreyle tahsis edilmelidir.

Soru: 13 Mart seçimine katılan kişiler seçim günü öncesinden oy kullanabilirler mi?

Yanıt: Bir önceki yasada öyle bir düzenleme vardı, kaldırıldı. Ancak mektupla oy kullanmak olanaklı. Yasa bu hakkı veriyor, ama ben kendi payıma bu yolu uygun bulmuyorum. Bir kişi kayıtlı olduğu sandığa gidip oy kullanmalı. Adayın kendi istediği sandıkta oy kullanması için ayrı bir düzenleme yapmak gerekiyor. Tabii bu benim kişisel görüşüm. Söylediğim gibi, başka bir biçimde de olsa, yasada mektupla oy kullanma hakkı yazılı. Ancak mektupla oy kullanacak fazla kişi olacağını sanmıyorum.

Soru: Adayların seçim çalışmalarını başlattığı günden bu yana Merkez Seçim Kurulu'nca belirlenmiş herhangi bir yanlışlık, şikayet durumu oldu mu?

Yanıt: Öncelikli olarak, propaganda çalışmalarına ilişkin olarak bir yanlışlıkla ya da bir şikayet durumu  ile karşılaşmadık. Ancak daha önceleri böyle şeylerle karşılaşıyorduk, yine de karşılaşmayı bekliyoruz. Aday yorulduğunda ya da rakipleri üstün gelmeye başladığında şikayet yollarını araştırmaya başlar. İncelendiğinde, yakınmaların yersiz olduğu kolayca anlaşılabilir. Bu gibi durumlarla karşılaşıyoruz. Bu gibi işleri yapacak ve para kazanmayı amaçlayacak kişiler her zaman bulunabilir, o gibi kişiler durmazlar. Suçlamalarda bulunabilirler. Büyük destek sağlayacaklarını söyleyerek, o tür “teknologlar” adayları sömürürler, ama hiçbir işe de yaramazlar.

Toplantıda daha başka sorular da soruldu. Onlar da yeterli yanıtları aldılar ve basın mensupları Adıge Cumhuriyeti Merkez Seçim Kurulu Başkanı Hut Yur'un açıklamalarından memnun olarak ayrıldılar.

 SEHUTE Nurbıy

Resimdeki-Hut Yur

Adıge maq,14 şubat 2011
Çeviri:Hapi Cevdet Yıldız