Köy yaşamını anlatan bir oyun hiç eskimiyor. Rollerdeki güldürücü öğeler kişiyi düşündürüyor, rolden ders çıkarmasını sağlıyor, kişiyi eğitiyor. Tembeller ve üşengeçler oyunda kendi izdüşümlerini buluyor, görebiliyorlar. Oyunda psetlıhuların, yani kızla evlenme görüşmesi yapmak üzere giden kişilerin davranışları temsil ediliyor, canlandırılıyor, rolleri izlerken insane, aşkın sihirli gücünü kavramış, içselleştirmiş oluyor.
Aile içi ilişkiler, köydeki haberlerin iletişim biçimi ve daha başka özellikler oyunda birer birer gösteriliyorlar. Oyuncular rollerini başarıyla oynuyor, tiyatronun olanakları kullanılmı, kişi de oyuna yoğunlaşmış oluyor. Perenıko Çetib (Katip), Vısteko Mıhutar, Zıha Zavırbıy, Kuken Murat, Kuşu Svetlan, Zıha Melaiçet, Davır Janne ve Beğ Alkas sahnede rol almış olan sanatçılar. Her bir karakterin kendini sergilenmesi açısından tiyatro kişiye iyi olanaklar sağlıyor.
Tiyatrodan ayrılırken yaşlılardan duyduğum şu sözler beni gerçekten düşündürdü.
- “Psetlıho”lar, daha çok gençlere yönelik bir oyun, ancak kızlarla görüşmeleri gereken o gençleri salonda görebilmiş değiliz.
Salonda çok sayıda izleyici güzel kız vardı, oyuncuları alkışladılar. Tiyatronun erkekler ve gençler için de ilginç bir yer olduğunu düşünüyoruz, bundan sonraki oyunları izleyeceklerini ummakla yetiniyoruz.
21 Şubatta “Şuzabeh'er” (Dul Kadınlar), ayın 25'inde de “Deh'ebarine yıhaç'eş” (Deh'ebarine'nin Konuk Odası) adlı oyunlar Adıge Ulusal Tiyatrosu'nda sahnelenecekler. Öğrenciler “Şuzabeh'er” oyununun, bu ay içinde Adıge Devlet Üniversitesi'nde de oynanmasını istiyorlar.
Resim-“Psetlıhu”lar oyunundan bir sahne, Kuşu Svetlan ve Vısteko Mıhutar rollerini sergiliyorlar.
Adıge maq,3 Şubat 2011
Çeviri:Hapi Cevdet Yıldız
***
«Псэлъыхъохэм» псэлъыхъощтхэр
Адыгэ драматургием иклассикэ хэхьэгъэ спектаклэу «Псэлъыхъохэр» республикэм и Лъэпкъ театрэ къыщагъэлъэгъуагъ. Мамый Ерэджыбэ ипьесэ техыгъэу КIуращынэ Аскэрбый ар ыгъэуцугъ. Заулэрэ спектаклэм еплъыгъэхэр чIэсыгъэхэми, хэпшIыкIэу зэкIэми ашIогъэшIэгъоныгъ.
Къоджэ щыIакIэм къыхэхыгъэ спектаклэр жъы хъурэп. КъэшIынхэм сэмэркъэоу ахэлъым уегъэгупшысэ, зэфэхьысыжьхэр уегъэшIых, уепIу. Шъхьахынэхэм, IофшIэным зыщызыдзыехэрэм спектаклэм зыхалъэгъожьын алъэкIыщт. Псэлъыхъо кIуагъэхэм язекIокIэ-шIыкIэхэри нэгум къыкIэуцох, рольхэр къызэрашIыхэрэм уеплъызэ, шIулъэгъум кIуачIэу иIэр нахь къыппкъырэхьэ.
Унагъом исхэм язэфыщытыкI, къоджэ къэбархэр цIыфмэ зэралъыIэсырэр, нэмыкIхэми спектаклэм чIыпIэ хэхыгъэ щыряI. Артистхэм ярольхэр дэгъу дэдэу къызэрашIырэм ишIуагъэкIэ театрэм амалэу иIэм гукIэ зыфэощэ. Пэрэныкъо Чэтибэ, Устэкъо Мыхъутарэ, Зыхьэ Заурбый, Кукэнэ Муратэ, Кушъу Светланэ, Зыхьэ Мэлайчэт, Даур Жаннэ, Бэгъ Алъкъэс спектаклэм хэлажьэх. Нэбгырэ пэпчъ зыкъызэIуихыным пае спектаклэр амалышIу фэхъу.
Театрэм сыкъычIэкIыжьызэ, ныбжь хэкIотагъэ зиIэ хъулъфыгъэмэ къаIоу зэхэсхыгъэм сыригъэгупшысагъ.
- «Псэлъыхъохэр» анахьэу зыфэгъэхьыгъэхэр кIалэхэр арых, ау псэлъыхъо кIощт кIалэхэр театрэм щытлъэгъугъэхэп, - къыIуагъ хъулъфыгъэм.
Пшъэшъэ дэхабэ спектаклэм чIэсыгъ, артистхэм Iэгу афытеуагъэх. Театрэр хъулъфыгъэхэм, ныбжьыкIэхэм ашIогъэшIэгъонэу тэлъытэ, тапэкIэ къагъэлъэгъощт спектаклэхэм яплъынхэу тащэгугъы.
Мэзаем и 21-м спектаклэу «Шъузабэхэр», и 25-м «Дэхэбаринэ ихьакIэщ» Лъэпкъ театрэм къыщагъэлъэгъощтых. «Шъузабэхэр» студентхэм апае Адыгэ къэралыгъо университетым мы мазэм театрэм къыщигъэлъагъо шIоигъу.
Сурэтыр спектаклэу «Псэлъыхъохэм» къыщытырахыгъ. Кушъу Светланэрэ Устэкъо Мыхъутаррэ рольхэр къашIых.
Адыгэ макъ, 03.02.2011
Cevdet abi dedikleriniz çok doğru. Eğer Çerkesçe biraz anlıyorsanız durum komedisi tiyatroyu çok rahat anlayabiliyorsunuz.Mimikler abartılı anlatımlar zaten yetiyor. Örneğin Hırçın Kız oyununu İngilizce veya başka bir dilde seyretmeniz çok farklı değildir. Bizim komedi tarzı oyunlarımızda buna benziyor. Adıgeyden daha fazla tiyatro oyunu Türkiyede sahnelensin çok isterim.
06 Şubat 2011 Pazar Saat 16:14Sn.Natxo,sn.Şevcen,
İyi dileklerinizi ve özlemlerinizi aynen paylaşıyorum.Adıge temsillerini dinlemek için mutlaka dil bilmek gerekmiyor.Gönen'de bir temsili izlemiştim,birçok izleyici Adıgece bilmiyordu.Sık sık o çocukları izledim.Gençler gözlerini dikmiş,pür dikkat dinliyor,gülüyor,bazen de alkışlıyorlardı.
Çocuklara sordum,birşey anladınız mı diyerek.Anladık,ne söylenmek istendiğini anladık,dediler.
Kişide istek olursa her iş başarılır.Önemli olanı ruhtur,ulusal ruhun olmasıdır.
Kulaklık olsa,çeviri devreye girer,ama ben bunu bir Çerkes için uygun bulmuyorum.Şevcen'in dediği doğru.İzleyiciyi,gençleri dile alıştırmak gerekir.Bu yol öğrenmeye de gider.
Bir de şu yol denenebilir.Temsilin özet Türkçesi verilir,o yolla izleyici öncesinden bilgilendirilebilir.
İlginiz için teşekkürler.
Sevgilerimle.
Adıgey tiyatrosunun Türkiyede çok daha fazla temsiller vermesi gerekir.
Dans gruplarına için gösterilen ilgi neden kendi dilimizdeki tiyatro oyunlarına gösterilmez. Dil bilmekde şart değildir. Senede 3-4 gerup ağırlayamazmı Türkiyede ki Adıgeler. Hem dile ilgi artar hemde o gruplara destek verilmiş olur. En azından bunu yapabiliriz.
Hayırlı akşamlar.