Avrupa Parlementosunda  Düzenlenecek ‘Adıge Günü’ Katılımcılarına Yönelik Sesleniş

Saygıdeğer Avrupa Parlementosu Milletvekilleri, kıymetli soydaşlarım!

Son yıllarda güzel bir gelenek haline gelen, Avrupa Parlamentosu 5. Adıge Günü katılımcılarına içten selamlarımı sunuyorum.  

Günümüz Adıge kültürü kazanımlarının Avrupa’da tanıtılmasında, ulusumuzun kültür, gelenek-karakteristiğinin muhafazasında ve bunların gelişimini sağlamak için, Adıgelerin günümüzdeki durumlarının Avrupa’da müteala edilmesi ulusumuzca büyük öneme haizdir.

Adıgeler Avrupa uluslarından birisidir. Tarihsel olarak geldiğimiz yol, beşeri ilişkilerimiz, dünyaya bakış açımızla yaşantımızın temel düzeni ve bunların günümüzdeki tezahürleri bunu kanıtlar niteliktedir. Şüphesiz ortaçağ döneminde Adıge ülkesi (Çerkesya) Avrupa beşeri ilişkileri ile tanışık bir ülke idi. Adıge soylularının yiğitlikleri, ulusal kültürleri ve ahlakları tüm dünyada biliyor. İşte bunlarla ulusumuz tarihte tanınan bir iz bıraktı.

Adıge Ülkesi Konfederatif kökenli bir yaşama sahipti. Ulusumuz insan özgürlüklerine her zaman büyük değer veriyordu.

XVIII. yüzyıl sonlarında Fransa Kralının devrilmesi ardından Adıge Ülkesinde de büyük değişimler gerçekleşti. Her bir fert diğer fertler ile eşit özgürlüklere sahip oldu, kanun koyma ve uygulama yetkisi Xase’lere verildi. Yerel Xaselerden Kanun koyucu Ulusal Zefes’e kadar bölge yönetimlerinde benzeri pek çok organ işliyordu.

Adıge Ülkesi adliyesi (hukuku) Adıge xabzesinden kök bulan  özgür bir dal oldu.

Bunlar arasında bugün de kıymet verdiğimiz, atalarımızın kurduğu Adıge Ulusu Parlamentosu, Büyük özgürlük toplantısı – Meclis’tir. Ülkenin 12 bölgesinden 12 temsilci bu meclisi oluşturuyordu. Bu yüzden ulusal bayrağımızda da 12 yıldız var. 

Günümüz itibariyle, Avrupa birliğinin kuruluşu ile XIX. yüzyılda Adıge ülkesinin kuruluşuna sebep olan şeylerin bir kökene sahip olduğunu görüyoruz. Adıge Ulusunun kıymetli evladı Ludmila Çerina (Çemerze, 1924-2004) sanatını Avrupa ve Tüm dünyaya mal etmenin yanısıra tüm Avrupa’nın Birliğinin baş sembolü kıldı. Ben aynı zamanda, O’nu, büyük acılar çekerek tüm dünyaya dağılmış olan, ocağına kavuşmak isteyen Adıgeler ile Avrupa medeniyetinin, birliğine ait bir sembol olarak ta kabul ediyorum.   

Hepinizin sağlık içerisinde, esen ve müreffeh bir yaşama sahip olmanızı, ulusumuzun çıkarları için, barış ve adaletin varlığı için yeni başarılara ulaşmanızı temenni ediyorum.

Sizlere saygı duyan,
Adıge Cumhuriyeti Başkanı Thakuşıne Aslan

***

Адыгэхэм я  Мафэу Европэм и Парламент  шыIэштым хэлажьэхэрэм афэкIорэ джэпсалъ

Европэ  Парламентым идепутатхэу  лъытэныгъэ зыфэсшIыхэрэр, силъэпкъэгъу лъапIэхэр!

Адыгэхэм я Мафэу ятфэнэрэу Европэ Парламентым мы аужырэ илъэсхэм хэбзэшIу щыхъугъэм хэлажьэхэрэм шIуфэс лъапIэ ясэхы. 

Джырэ адыгэ культурэм игъэхъагъэхэм Европэм нэIуасэ зэращыфашIыхэрэм, тилъэпкъ икультурэ, ишэн-хабзэхэм якъэухъумэн, ыкIи ахэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным, адыгэхэмкIэ тинепэрэ мафэ изытет Европэм зэращытегущыIэхэрэм тилъэпкъкIэ мэхьанэшхо иIэу щыт.

Адыгэхэр европэм илъпкъхэм зэу  ащыщ. Тарихъ гъогоу къэткIугъэм, тихэбзэзэхэтыкIэ, тидунэееплъыкIэ, тищыIэныгъэ зэрагъэпсыщтыгъэ ыкIи джыдэдэм къызэрэзэтенэжьыгъэм ар нафэу къаушыхьаты. Гурыт лIэшIэгъухэм  ялъэхъан Адыгэ хэгъэгур (Черкесиер) дэх имыIэу европэ хэбзэзэхэтыкIэм рыгъозэрэ хэгъэгоу щытыгъ. Адыгэ лIэкъолъэшхэм ялIыблэнагъэ, якультурэшхо, яIэдэбныгъэ ин зэрэдунаеу дэгъоу щызэлъашIэ. Ахэр ары тилъэпкъ къызэрашIэжьырэ нэшанэу тарихъым хэхьагъэхэр.

Адыгэ хэгъэгур конфедеративнэ лъапсэм тетэу псэущтыгъэ. Тильэпкъ цIыфым ишхъафитныгъэ сыдигъуи осэшхо ритыщтыгъ.

Я ХVIII-рэ лIэшIэгъум ыкIэхэм адэжь  Францием ипачъыхьэ зытырадзым Адыгэ  хэгъэгуми зэхъокIыныгъэшхохэр къыщыхъугъ. Сыдрэ цIыфи зэфэдэ фитыныгъэхэр яIэ хъугъэ, хэбзэ ихъухьан, гъэцэкIэн пшъэрылъхэр хасэхэм афэгъэзагъэ хъугъэ. ЧIыпIэ хасэхэм къащегъэжьагъэу хэбзэихъухьэ лъэпкъ зэфэсхэм анэсэу чIыпIэ зыгъэIорышIэжьынымкIэ ащ фэдэ орган пчъагъэхэм Iоф ашIэщтыгъ.

Адыгэ хэгъэгум ихъыкумыр адыгэ хабзэр изыльапсэу къутэмэ шъхьафит щыхъугъ. 

Анахь лъэгапIэу тятэжъ пIашъэхэм агъэпсыгъэу  джы нэс тлъытэрэ Адыгэ хэгъэгум илъэпкъ парламент Шхъафитныгъэм  изэIукIэшху – Мэджлысыр зэрэзэхащагъэр ары. Хэгъэгум ичIыпэ 12-мэ ялIыкIо 12 ащ хахьэщтыгъ. Джащ къыхэкIэу лъэпкъ быракъми жъогъо 12 тет.

НепэкIэ Зэкъот Европэм лъапсэу  фэхъугъэхэмрэ я ХIХ-рэ лIэшIэгъум  Адыгэ хэгъэгум игъэпсын лъапсэу  фэхъугъагъэхэмрэ зы льапсэ яIэу теплъы. Адыгэ лъэпкъым ыпхъу шIагъоу  Людмила Черинам (Чемерзэ, 1924 - 2004) иIэпэIэсэныгъэ ин Европэми, зэрэдунаеуи афигъэшъошэн ылъэкIыгъ, ащ дакIоуи зэрэевропэу изыкIыныгъэм итамыгъэ шъхьаIи ышIыгъ. Хьазабыбэ зыпэкIэкIыгъэ, зэрэдунаеу щитэкъухьагъэ хъугъэ, зиджэныкъо зэзыгъэгъотыжьы зышIоигъо адыгэхэмрэ европэ цивилизациемрэ языкIыныгъэ епхыгъэ тамыгъэуи ар сэ сэлъытэ.

ЗэкIэми псауныгъэ пытэ, насып, щыIэкIэ-псэукIэ  дэгъу шъуиIэнэу, тилъэпкъ ифедэхэм, мамырныгъэр, зэфагъэр щыIэнхэм апае текIоныгъакIэхэр шъушIынхэу сышъуфэлъаIо!

Лъытэныгъэ  къышъуфэзышIэу, 
Адыгэ Республикэм и Президентэу ТхьакIущынэ Аслъан

***

Address of the President of Adygeya to participants of the “Circassian Day” in the European Parliament

Dear deputies of the European Parliament, dear compatriots,

It is with great satisfaction that I am welcoming the participants of the fifth “Circassian Day” in the European Parliament. Holding this event in the European Parliament has become a good tradition in recent years. Presentation of achievements of modern Circassian culture, consideration of the issues of ethnic-and-cultural renaissance and development of our nation, and discussion of urgent political problems of the Circassian society at the European summit are surely of great importance to all Circassians.

Our nation belongs to the European family. This can be proved by the historical path trodden by Circassians, as well as by the principles on which the social life of our people was and, in part, is still based. In medieval times Circassia represented a country with a clear-cut vassal system of a European type. Chivalrous courtesy of Circassian aristocracy is well known all over the world. These streaks contributed to the forming of a distinguishing characteristic of Circassian culture.

Circassia went on integrating into a single political and cultural entity as a confederation. The spirit of competition and aspiration for omniparity were invariably typical of Circassian society.

At the end of the 18th century, when the monarchy in France was overthrown by the revolution, Circassia also witnessed a social revolution that changed its social and political system once and for all. From now on the nobles and the rest of the people acquired equal rights, while legislative and executive powers were henceforth vested in elected bodies, khase. Thousands of such self-government institutions exercised authority on a permanent basis, from local khases to nationwide conventions, zefes.

The judicial system in Circassia became an independent branch of power. It was based on a customary legal system known as Adyghe Khabze. The court represented a jury.

The peak of political and judicial reforms in Circassia was establishing a national parliament, Majlis – the Grand Free Assembly composed of 12 elected representatives delegated by 12 areas of the country. By the way, if you take a look at the Circassian national flag, you will see 12 stars.

The principles forming the basis of the present-day integrated Europe are virtually the same that laid the foundation of Circassia in the middle of the 19th century. Ludmila Cherina (Chemerzina, 1924-2004), the great daughter of the Circassian nation, endowed Europe and the whole world not only with her rare artistic gift, but also with the key symbol of European integration. I regard it as a profound symbol of integration into the European civilization of a long-suffering people of Circassia, scattered around the globe and striving to recover its national hearth.

With all my heart I would like to wish you health, welfare, happiness and new achievements in behalf of our people and for the sake of noble ideas of peace, virtue and justice!

President of the Republic of Adygeya
Aslan Tkhakushinov

Kaynak: Natpress