Искусствэмрэ лъэпкъ шIэжьымрэ зэрэзэпхыгъэхэм, ныбжьыкIэгъум гупшысэу цIыфым ышIыгъэр щыIэныгъэм зэрэщыпхырищырэм къатедгъэгущыIэ тшIоигъоу тызэIукIагъ.

Sanat ile ulusal geçmişin/nostaljinin birbirine bağlı olduğu,insanın gençliğinde seçmiş olduğu düşünceyi yaşamı boyunca izleyeceği görüşünün doğruluğu üzerine onunla konuşmak istedik.

- Лъэпкъ шIэжьым бащэрэ утемыгущыIэу Iофэу пшIэрэмкIэ къэбгъэшъыпкъэжьыныр нахьышIукIэ тикIэлэегъаджэмэ алъытэ, - еIо Нешэ Нэфсэт. - Тарихъым ифакультет сыгу рехьы, сшIогъэшIэгъонэу щызэхэсхырэр макIэп.

- Ulusal nostaljiyi fazlaca dile dolamadan yaptığın işle bunu  gerçekleştirmenin daha doğru olacağı öğretmenlerimizce Kabul ediliyor, -dedi Neşe Nafset. -Tarih Fakültesi'ni beğeniyorum, duyduğum ilginç şeyler de az değil.

- Адэмые укъыщыхъугъ. Къуаджэм ущапIугъэшъ, адыгабзэр дэгъоу зэбгъэшIагъэу сэгугъэ.

- Ademiye köyünde doğdun. Köyde büyütüldün, iyi Çerkesçe öğrendiğini sanıyorum.

- Сызэрэплъэгъоу адыгабзэкIэ сэгущыIэ, седжэ, сэтхэ. Адэмые шIэныгъэлэжьэу къыдэкIыгъэмэ яшэн-хабзэмэ тикIэлэегъаджэмэ тафагъэсагъ. Къуаджэм укъыдэмыкIызэ узыкIырыплъы пшIоигъоу узэрихьылIэрэр макIэп.

- Gördüğün gibi Çerkesçe konuşuyor, okuyor ve yazıyorum. Öğretmenlerimiz bizi, Ademiye'den yetişmiş biliminsanlarının karakterlerine uygun bir biçimde eğittiler. Köyde ayrılmadan da  örnek alacak, öğrenecek çok şey var  orada.

- Тарихъым ифакультет ущеджэ. Сэ анахьэу узэрэсшIэрэр укъэшъуа-кIоу ары.

- Tarih Fakültesi'nde okuyorsun. Ben seni daha çok dans sanatınla tanıyorum.

- Адэмые апэрэ классым сыщеджэзэ къэшъокIо ансамблэу зэхащагъэм саштэгъагъ. Дэхъужь Къэплъан типащэу адыгэ къашъохэр зэдгъашIэщтыгъэх. Дунаим щыцIэрыIо «Налмэсым» сыхахьэ сшIоигъоуи уахътэ къысэкIугъ. Адыгэ къэралыгъо университетым сызэрэчIэхьагъэм сырыкIэгъожьырэп. Ансамблэу «Нартым» сыкъыщэшъо.

- Ademiye'de daha birinci sınıf öğrencisi iken, kurulan yeni dans topluluğuna alınmıştım. Dehuj Kaplan'ın hocalığında Adıge danslarını öğreniyorduk. Dünyaca ünlü “Nalmes” katılma isteğinde bulunacak çağa eriştim. Adıge Devlet Üniversitesi'ne kaydolduğum için pişman değilim. “Nart” topluluğunda dans ediyorum.

- Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Шагудж Казбек шъуипащ. Тыркуем «Нартыр» зэкIом сыда къэшъулъэгъугъэр?

- Hocanız Adıge Cumhuriyeti kıdemli kültür emekçisi Şaguc Kazbek. “Nart”ın Türkiye gezisinde neler gördünüz?

- Тилъэпкъэгъумэ таIукIагъ, концертхэр къафэттыгъэх. Тарихъымрэ искусствэмрэ зэрэзэпхыгъэхэр а мафэхэм нахьышIоу къызгурыIуагъ. Адыгэмэ яблэкIыгъэ, шэн-хабзэу яIэр якъашъохэмкIэ IупкIэу къаIуатэ. Тилъэпкъ ишъуашэ зэрэдахэм изакъоми, тикъашъохэм уяплъын фаеу сэлъытэ. Адыгабзэр зымышIэрэ тилъэпкъэгъоу тызыIукIагъэмэ тыгу ягъугъэ къодыеп. Ежьхэри тадэжь къакIохэмэ, тыбзэ зэрагъэшIэнымкIэ IэпыIэгъу тафэхъуным тызэрэфэхьазырыр ятIуагъ.

- Soydaşlarımızla karşılaştık, onlar için gösteriler sunduk. Tarihle sanatın birbirine bağlı olduğunu o buluşmalar sırasında daha iyi anladım. Çerkesler geçmişi ve geleneksel birikimlerini danslarıyla açık bir biçimde anlatıyorlar. Sadece ulusumuzun giysilerinin güzelliğini görmek için dansları izlemek gerekir diye düşünüyorum. Karşılaştığımız soydaşlarımızdan Çerkesçe konuşamayanlara acımakla kalmadık. Bize gelmeleri ve dilimizi öğrenmeyi istemeleri durumunda kendilerine yardımcı olacağımızı söyledik.

- Нэфсэт, дахэу, тынчэу укъызэрэшъорэр сэшIэ. Адыгэ къашъомэ ащыщэу анахьэу угу рихьырэр къытаIоба.

- Nafset, güzel ve rahat oynadığınızı/dans ettiğinizi biliyorum. Adıge dansları içinde en beğendiğiniz hangisi, söyler misin?

- «Къэбэртэе къашъор» нахь сшIогъэшIэгъон. Оркъ къашъоу ар тэлъытэ. АщкIэ къасIомэ сшIоигъор жъажъэу пчэгум укъыщышъо зыхъукIэ лъэпкъым ишэн-хабзэхэр нахь дэгъоу къэпIотэнхэ зэрэплъэкIырэр ары.

- “Kabardey dansını” daha beğeniyorum. Ona verk (werq) dansı da diyorlar. Bu dansla anlatmak istediğim şey, yavaş biçimde pistte oynarsan, ulusun geleneğini ve karakterlerini daha iyi anlatabiliyorsun.

- «ЗэфакIом» укъытегущыIэнэу уфаеба?

- “Zefak'o” dansına ilişkin konuşmak istemez misin?

- «ЗэфакIор» къэшъо дах. УиIэпэIэсэныгъэ къыщыбгъэлъэгъоным пае бэрэ Iоф зыдэпшIэжьын фае. «Абхъаз къашъори», «Ислъамыери» зыгу римыхьырэ пшъашъэ къытхэтэп. Ау къэпчъыхьэзэ къэпшIырэ къашъомрэ лъэпкъым ишэн-хабзэхэр нэплъэгъукIэ къызыщыпIотэн плъэкIырэмрэ зэрэзэфэмыдэхэри къыхэзгъэщы сшIоигъу. Къашъоу «Ислъамыер» искусствэ лъэгэ дэдэу щыт. Ар зэкIэми къашIы ашIоигъу.

- “Zefak'o” güzel bir dans. Ustalığını sergilemen için çok çalışman gerekiyor. “Abhaz dansı” ile “İslamıy” dansını  beğenmeyen bir kız yok aramızda. Ancak koşarak oynanan dans ile ulusun gelenek ve karakterini gözle görerek anlatma arasında bir fark bulunduğunu belirtmek istiyorum. Dans olarak “İslamıy” çok değerli,yüksek düzeyde  bir sanatı temsil ediyor. Bu dansı herkes oynamak istiyor.

- Апшъэрэ еджапIэм узэрэщеджэрэр дэгъу. Искусствэм нахь удихьыхыным утещыныхьэрэба?

- Yüksek okulda okumakta olman güzel birşey. Sanat yönünün  ağır basmasından korkmuyor musun?

- Тарихъыр къыхэсхы зэхъум сегупшысагъ: ар зэмыгъашIэу уилъэпкъ, уичIыгу, уихэгъэгу къарыкIуагъэм сыдэущтэу защыбгъэгъозэщта? Ар шIэныгъэ пстэуми якъежьапI. Искусствэм сыгукIэ нахь сызэлъиштэмэ, сищыIэныгъэ ащ чIыпIэ щимыгъотыщтэу къысщыхъурэп.

- Tarihi seçerken düşündüm: Tarihi öğrenmeden ulusunu, toprağını ve ülkenin geçmişini, onların başına geleni nasıl öğrenebilirsin ki? Tarih tüm bilimlerin başlangıç yeridir. Sanat beni daha çok etkilerse, bilinç dünyamda tarihe bir yer kalmayacaktır diye düşünmüyorum.

- УигухэлъышIухэр къыбдэхъунхэу пфэсэIо.

- Tüm isteklerinizin gerçekleşmeleri dileğimizle teşekkürler.

Adıge maq,25 Kasım 2010
Çeviri:Hapiy Cevdet Yıldız