УФ-м и МЧС Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэ къэгъэнэжьын Iофхэм апылъхэм ащыщэу IофышIэ куп ТIопсэ районым къыщыхъугъэ псыкъиушхом къыздихьыгъэ тхьамыкIагъохэр дэзыгъэзыжьхэрэм адеIэнхэу ыкIи цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъунхэу апэрэ мэфэ шъыпкъэм ыгъэкIогъагъэх. Нэбгырий зыхэтыгъэ купым Игорь Романовыр пащэу иIагъ.
RF Tabii Afet İşleri Bakanlığı (MÇS) Adıge Cumhuriyeti Genel Merkezi'nin elemanlarından oluşan bir grup Tuapse rayonundaki sel afeti mağdurlarına yardım etmek üzere, afetin daha ilk günü Tuapse'ye gönderilmişti. Sekiz kişilik bu ekbin başında İgor Romanov bulunuyordu.
Игорь къеIуатэ:
İgor anlatıyor:
* Чэщым сыхьатыр 3-м телефоныр къытеуагъ, IофшIапIэм гузэжъогъоу тызэрекIолIэн фаер къысаIуагъ. ТикъулыкъушIэхэр зэкIэ псынкIэу къэзэрэугъоигъагъэх. ГумэкIыгъо зыдэщыIэр тшIэщтыгъэп, пшъэрылъэу къытфашIыщтым тежэщтыгъ. КъэгъэнэжьэкIо нэбгырий тыхъоу, машинитIу - КамАЗ-рэ ЗИЛ-рэ - тигъусэхэу гъогум тытехьэгъагъ.
* Gece saat 3,00'de telefonum çaldı, derhal merkeze gelmem bildirilmişti. Sorunun ne olduğunu ve ne yapacağımızı bilmiyorduk. İki araç ve sekiz kişilik kurtarma ekibimizle yola koyulduk.
Псыкъиушхор ТIопсэ районым ипсэупIэхэм ошIэ-дэмышIэу къызакIэогъагъэр чэщым сыхьатыр 2-м дэжь. Къэбарыр СМИ-м цIыфхэм арагъэшIэнэу игъо ифэгъагъэхэп. Ащ къыхэкIэу хэти къэхъугъэ шъыпкъэм щыгъозагъэп.
<br><br>Tuapse rayonu köylerini gece saat 2,00'de sel vurmuştu. Felaketi yayın yoluyla kitlelere duyurmak için vakit henüz erkendi. Bu nedenle kimse olup biteni tam bilemiyordu.
* Псым кIуачIэу иIагъэмкIэ, ыпэ къифэрэр зэкIэ зэхигъэтакъозэ зэрэблэкIыгъэмкIэ, нэпкъым къыдэкIыгъэ къодыеу щымытэу, ар жьыхьарзэшхоу хым къытекIыгъэм къыздихьыгъэу уригъэгупшысэщтыгъ. ПсэупIэхэм тызанэсым ар нафэ къэхъугъ, - къытиIуагъ Игорь.
* Sel, önüne gelen her şeyi yıkıp geçmişti, bu durum, işin dere yataklarından basit bir taşma olayı ile sınırlı olmadığını, denizden gelen dev hortumların denizden getirmiş olduğu binlerce tonluk suların da felaketin boyutunu büyüttüğünü belli ediyordu. Dağ köylerini gördüğümüzde, bu tahminimizde yanılmadığımızı anladık, -dedi İgor.
ПсэупIэхэу Гъойтх, Ныджэ псыхъо (Первомайскэм), Терзиян анэсыфэхэкIэ гъогум къушъхьэм къехэу къызэпырычъырэ псы шIоркъ чъэрхэу плIы зэпачыгъэх. Терзиян нэмысыхэзэ гъогур «кIодыгъэ». А чIыпIэм асфальт кIыIур псым щытырихи, ычIэгъ чIэлъ пшахъори ятIэри зыдихьыхэзэ псыхъуатэ ихъукIыгъагъ. Машинэшхохэми зэрысыгъэхэр, псым ычIэгъ зыфэдэр умышIэу ухэхьаныр щынэгъуагъэ.
Ğoyıth', Nıgepsıho (Rusça-Pervomayskiy) ve Terziyan köylerine ulaşıncaya değin dağlardan gelen sert ve hızlı akışlı, çamurlu dört dereyi geçtik. Henüz Terziyan'a ulaşmadan yolun “kaybolduğunu” gördük. O yerde sel asfaltı ve altındaki toprağı alıp götürmüş ve bir göllenme oluşmuştu. Böyle bir yeri büyük kurtarma araçlarımızla geçmeyi göze alamazdık.
* Машинэхэм апэ цIыфхэр идгъэуцогъагъэх, - еIо Игорь. - Псым икууагъэр ахэм къагъэлъагъощтыгъ, машинэхэр ауж итыхэу зэпырыкIыгъэх.
* Araçların önünden yaya olarak yürüdük, suyun derinliğini saptayarak birikintiyi geçtik, -diyor İgor.
Гъойтх зынэсыхэм алъэгъугъэм гур ыгъэузыщтыгъ. Чъыги, машини, унэгъо хьапщыпхэри псы шIоим зэхищыхьагъэхэу тыдэкIи щыплъэгъущтыгъэх. Унэхэм псыр арыхьэгъагъ, шъхьаныгъупчъэхэм анэсэу итыгъ. Псышхоу псынкIэу зыкъэзыIэти къатеогъагъэр къушъхьэ тIуакIэхэмкIэ псэупIэхэм задэчъыжьым, пшахъоу, ятIэу ахэм къадинагъэр джыри бэрэ бгъэкъэбзэжьы икъущт.
Ğoyıth' (Ğoy Sırtı) köyüne ulaştığımızda görüntü ürperticiydi. Çamurlu su ağaç, araba ve ev eşyası, ne var ne yoksa sürükleyip ezmiş, öteye beriye yığmıştı. Pencere pervazlarına değin evleri su basmıştı. Dağlardan inen yıkıcı selden geriye sadece kalın bir çakıl ve toprak örtüsü kalmıştı, anlaşılan bunların kaldırılmaları da uzun süreli bir uğraş gerektirecekti.
* ЦIыфхэр IэпыIэгъу фаехэу, гуIэхэу къыткIэрыхьагъэхэп, ау щтагъэм зэрэхэтыгъэх. ТIопсэ районым и МЧС иIофышIэхэр тэ тапэ къэсыгъэхагъэх. НэбгыритIу зыдэщыIэхэр амышIэу къытаIуагъ.
* İnsanlar çaresizlik ve korku içindeydiler, yardım bekliyorlardı. Tuapse rayonu Tabii Afet İşleri Bakanlığı (MÇS) ekipleri bizden önce oraya ulaşmışlardı. Bize iki kişinin kayıp olduğunu söylediler.
Мыекъуапэ икIыгъэ кIалэхэм чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэм иIофышIэхэм заIуагъакIи, къараIорэр зэкIэ мафэм ашIагъ. Ахэм ащыщыгъ электрикхэм зэрадеIагъэхэри. ЫчIэгъыкIэ псэу, ышъхьагъыкIэ электрическэ ток рыкIоу, проводхэм чъыгышхохэр къатефагъэхэу ателъыгъэх. ЦIыфхэмкIэ ар щынэгъуагъэ. Техникэр агъэфеди, тикIалэхэр афэсакъыхэзэ электрикхэм яIоф агъэцэкIагъ, цIыфхэм электроэнергиер къызэрыкIорэ линиер афагъэпсыжьыгъ.
Maykop'tan giden ekibimiz gün boyunca yerel ekiplerle birlikte çalışmalara katıldı. Birlikte elektrik onarımları yapıldı. Elektrik direkleri ve kablolarının altından sular akıyor, üstlerine de koca ağaçlar devrilmiş bulunuyordu. Durum tehlike arzediyordu. Ekibimiz elektirik hatlarını büyük bir özenle onardı ve köylüleri ışığa kavuşturdu.
ТхьамыкIагъо къызыхъукIэ цIыфхэр зэлъэIэсыжьых ыкIи зэдеIэжьых. ТикъэгъэнэжьэкIо купи ышIэшъущтыр ыгъэцэкIагъэу къалэм къыгъэзэжьыгъ. IэпыIэгъу зыфэхъугъэхэр къафэрэзагъэх.
Felaket anında bütün insanlar dayanışma içine giriyorlar. Kurtarma ekibimiz de elinden gelen çalışmaları yapmış olmanın gönül rahatlığı içinde Maykop'a geri döndü.
Шъаукъо Аслъангуащ.
Şavko Aslanguaş
Adıge maq,27 Ekim 2010
Çev.:Hapiy Cevdet Yıldız
