Зэхахьэу АР-м искусствэхэмкIэ икIэлэцIыкIу еджапIэ щыкIуагъэм егъэджэныр зэрэлъыкIуатэрэм щытегущыIагъэх. АР-м культурэмкIэ и Министерствэ иотдел ипащэу Шэуджэн Бэлэ къызэриIуагъэу, искусствэхэмкIэ республикэ кIэлэцIыкIу еджапIэм игъэцэкIэжьын охътэ кIэкIым къыкIоцI зэшIохыгъэнымкIэ Адыгэ Республикэм и Президентэу ТхьакIущынэ Аслъанрэ Премьер-министрэу КъумпIыл Муратрэ яшIогъэшхо къагъэкIуагъ. Сомэ миллиони 3-рэ мин 700-рэ еджапIэм къыфатIупщи, зэтырагъэпсыхьажьыгъ, кIэлэеджакIомэ ящыкIэгъэ техникэр афащэфыгъ.

Sözkonusu okulda yapılan bir toplantıda eğitsel alanda başarılan gelişmeler üzerinde duruldu. AC Kültür Bakanlığı şube müdürü Şevgen Bel'in açıklamasına göre, Adıge Cumhuriyeti Çocuk Sanat Okulu adına  gereksenen teknik araçlar kısa bir süre içinde karşılandı, bunda Adıge Cumhuriyeti Başkanı Thakuşın Aslan ile Başbakan Kumpıl Murat'ın destekleri belirleyici oldu. Okula 3 milyon 700 bin ruble gibi bir para tahsis edildi, çocukların gereksindikleri teknik gereçler  da satın alındı.

Музыкальнэ Iэмэ-псымэхэр зэгъэуIугъэнхэм, егъэджэныр зэхэщэгъэным афэшI отделение шъхьаф къызэIухыгъэным пае АР-м культурэмкIэ иминистрэу Чэмышъо Гъазый Iофыгъуабэм кIэщакIо афэхъугъ.

Müzik enstrümanlarının alınması,çocuklara gerekli dersleri verecek kadroların bir araya getirilmeleri gibi konularda AC Kültür Bakanı Çemışo Ğazıy, çok yönlü girişimlerde bulundu.

АР-м искусствэхэмкIэ икIэлэцIыкIу еджапIэ идиректорэу ШхончбэшIэ Мурат отделениер къызэрэзэIуахыгъэм общественнэ мэхьанэ иIэу ылъытагъ. ШыкIэпщынэмкIэ лъэпкъ мэкъамэхэр къырагъэIощтых, фольклорым къыхэхыгъэ къэбархэр зэрагъэшIэщтых, ижъырэ орэдхэр зэхытагъэхыщтых. Зы купым хэт кIэлэцIыкIумэ ар къадэхъуным фэшI кIэлэегъэджэ дэгъухэр министерствэм къыхихыгъэх. КIэлэцIыкIухэр шыкIэпщынэм, жъыум фэзыгъэсэщтхэм ащыщ искусствэм щызэлъашIэрэ ГъукIэ Замудини.

AC Çocuk Sanat Okulu Müdürü Şh'onçbeşşe Murat,konuşmasında,sözkonusu bölümün açılmasının ulusal kültür bağlamında önemi üzerinde durdu: Şimdi şık'epşıne ile ulusal ezgilerimiz çalınacak, bu ezgilerin folklorik anlatıları da öğretilecek ve böylece eski dönem/atalarımızdan kalma eski  şarkılarımız canlandırılmış olacak. Bir topluluktaki çocukların en iyi bir biçimde eğitimi için Kültür Bakanlığı en usta  öğreticileri görevlendirmiş bulunuyor. Çocuklara şık'epşıneyi ve jıv'ı (vokal eşliği) öğreten ustalar  arasında tanınmış sanat insanı Ğuç'e Zamudin de bulunuyor.

* Непэ Iоф зыдэтшIэрэ еджакIомэ мэзэ заулэкIэ шыкIэпщынэм «къырагъэпшIыкIутIукIызэ» мэкъамэхэр къырагъэIощтых. Сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэр еджапIэм аштагъэх,- къыIуагъ ГъукIэ Замудин.

* Bugün bu eğittiğimiz öğrenciler birkaç ay içinde şık'epşıne ile “çınlatırcasına” Çerkes makamlarını çalıyor olacaklar.

ШыкIэпщынэу З. ГъукIэм ышIыгъэхэр музыкэм ыбзэкIэ «къагъэгущыIэнхэу» кIэлэцIыкIухэр зэрэфежьагъэхэм тыщигъэгъозагъ отделением пащэ фашIыгъэ ПIашътэ Мадинэ. Нэбгырэ 20 апэрэ илъэсым рагъэджэщтыр. Хэкум къэзыгъэзэжьыгъэ тилъэпкъэгъумэ якIэлэцIыкIуи 7 а купым зэрэхэтым тегъэгушIо. Мадинэ игупшысэмэ къахигъэщыгъэм тегъэгушхо. ШыкIэпщынэр зышIогъэшIэгъон кIэлэцIыкIухэр нахьыбэ мэхъух.

Bölüm başkanı P'aşt Madin, Ğuç'e Zamudin tarafından şık'epşıne çalmak üzere ilk eğitimleri verilen çocukların müzik dili ile tanışmış olduklarına ilişkin  ilk örnekleri de bizlere sundu. İlk yıl 20 öğrenci eğitilecek. Diasporadan dönüş yapmış soydaşlarımızdan 7 çocuk da öğrenciler arasında bulunuyor, bu da bizi sevindiriyor. P'aşt Madin'nin sözleri de bizi sevindirdi. Çocuklar arasında şık'epşıneye (Adıge kemençesine) olan ilgi de artmaya başladı.

Рагъэзыхэрэп, яхъуапсэх
Zorlanmıyorlar, özendiriliyorlar

Ижъырэ адыгэ музыкальнэ Iэмэ-псымэр концертхэм ащыбгъэфедэным фэшI шIэныгъэм нэмыкIэу гуетыныгъи ищыкIагъ. КIэлэцIыкIухэр рагъэзыхэзэ купым хагъэхьагъэхэп. ЯIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэр кIэлэеджакIомэ алъэгъушъ, къяхъуапсэх.

Eski Çerkes müzik enstrümanlarını konserlerde enstrüman olarak kullanmak için bilim yetmez, bir de ilgi gerekir. Çocuklar zorla topluluğa alınmış değil. Çocukların becerilerinin kısa sürede gelişmeye başlamış olması, diğer öğrencilerce de görülüyor, onların da ilgileri artıyor.

Израиль къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъоу Нэпсэу Нихьад игупыкI мыухыжьым фэд. ШыкIэпщынитф къафищэфи, еджапIэм шIухьафтын фишIыгъ. Нэпсэу Нихьад зэхахьэм къызыщэгущыIэм, тиорэдусэу ыкIи орэдыIоу КIубэ Щэбанэ итворчествэ къыхэхыгъэ гущыIэ щэрыохэм щыIэныгъэм чIыпIэ ин зэрэщагъотырэр хигъэунэфыкIыгъ. Улъэпкъэу дунаим утетыным пае бзэм, культурэм, псэм ямэхьанэ зыкъиIэтыгъэу ащ ылъытагъ.

İsrail'den dönüş yapmış soydaşımız Nepsev Nihad yorulmak nadir bilmiyor. Çocuklar için 5 Çerkes kemençesi satın aldı ve okula bağışladı, şarkıcımız ve bestecimiz K'ube Şeban'ın özlü sözlerinden bir seçki/güldeste yapmış, bunların  yaşamdaki önemini de vurguluyor. Bir ulus olarak ayakta kalmanın dil, kültür ve ruh varlığına  bağlı  olduğunu söylüyor.

КIэлэеджакIохэу Ахъмэт Сусаннэ, ГуашIэ Амал, Гъубжьэкъо Марыет, Къайхъан Нэрыс, Омар Тамилэ, Хьасаныкъо Андзаур, ХьакIэмыз Аминэт, ХыдзэлI Мерви, Хьасаныкъо Бэлэ, ТIэшъу Ананир, ЛIышэ Данэ, Шъэожъ Яли, нэмыкIхэми шыкIэпщынэмкIэ къырагъэIорэ мэкъамэхэм тядэIугъ.

Öğrencilerden Ahmed Susanna,Guaşşe Amal, Ğubjeko Maryet, Kayhan Nerıs, Omar Tamil, Hasanıko Andzavır, Haç'emız Aminet, H'ıdzel' Mervi, Hasanıko Bel, T'eşu Ananir, L'ışe Dane, Ş'evej Yali ve daha başkalarınca çalınan kemençe (şık'epşıne) ezgilerini dinledik.

Джырэ уахътэ шыкIэпщынэу агъэфедэрэ пэпчъ бзэпситIу иIэр. ШхончбэшIэ Муратэ «Налмэсым» хэтэу бзэпсищкIэ орэдышъохэр къызэрэригъаIощтыгъэм тыщигъэгъозагъ. ЯIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэм дакIоу, шыкIэпщынэхэр афызэблахъущтых. Лъэпкъ искусствэм ищыкIэгъэ кадрэхэр агъэхьазырынхэм пае апэрэ лъэбэкъур АР-м культурэмкIэ и Министерствэ ышIыгъ. Илъэс къэс нэбгырэ 20 еджапIэм аштэ зыхъукIэ, узыхэдэн плъэкIыщтхэр къахэкIыщтых. Музыкант цIэрыIохэр зэрагъэсэщтхэм, тилъэпкъ ансамблэхэр нахьыбэ зэрэхъущтхэм тицыхьэ телъэу зэхэщакIомэ тафэгушIо, тэри тызыфэгушIожьы.

Başlangıç kemençeleri şimdilik iki telli. Şh'onçbeşşe Murat'ın “İslamıy”  topluluğu içinde üç telli kemençe çaldığını görüyoruz. Çocuklar ilerledikçe kemençeleri de değiştirilecek, üç telli kemençelere geçiş yapacaklar. Ulusal sanatın gereksinim duyduğu kadroların hazırlanması programında  ilk örnek adım AC Kültür Bakanlığı tarafından atılmış durumda. Her yıl 20 yeni öğrenci alınacağına göre, bundan böyle yeni yetenekler yetişecek,ortaya çıkacak demektir. Ünlü müzik insanlarının yetiştirileceğine, ulusal sanat topluluklarımızın da çoğalacağına olan inancımızla, bu işi organize edenlere teşekkür ediyor, gelecek adına kıvanç duyduğumu belirtmek istiyorum.


ЕМТIЫЛЪ Нурбый.
YEMI'ITL Nurbıy


Adıge Maq,22 Ekim 2010
Çeviri:Hapiy Cevdet Yıldız