- Мы псэуалъэм тарихъ мэхьанэ иI, - еIо Шъачэ ыкIи ТIопсэ районым яIимамэу Шъхьэлэхъо Батмызэ. - ТхьэшIошъхъуныгъэ зиIэхэм язакъоп ар зыгъэлъапIэрэр, зэхэшIыкI зиIэ пстэуми ащ уасэ фашIы, сыда пIомэ ар адыгэхэм ятарихъ, якультурэ щыщ.

Пхъэм хэшIыкIыгъэу, зышъхьэ шифер телъы­гъэ мэщыт цIыкIум азэнэджапIэу иIагъэр ары ныIэп гъучIэу хэлъыгъэр. Атеизмэм зиушъомб­гъоу, тыдэкIи мэщытхэр щакъутэхэзэ къы­зырекIокIыхэм, мы зыр къызэрэнагъэм хы­Iушъо шапсыгъэхэм гугъэпIэшIухэр рапхы­щтыгъ. Ахэм ашIошъ хъущтыгъ а мэщыт цIы­кIур щэтыфэ адыгэ къуаджэри зэрэщыIэщтыр, репрессиехэм къызэрялыжьыщтыр.

ИлъэсипшI пчъагъэхэм мэщытыр туристхэм якIуапIэу щытыгъ, нэмыкI мурад яIэу мыщ къакIощтыгъэх тхьэшIошъхъуныгъэ зиIэу Шъачэ, Адлер, нэмыкI чIыпIэхэм ащыпсэухэрэм ащыщхэри.

- Bu cami tarihsel bir anıt değerinde, -diyor Soçi ve Tuapse Müslümanları İmamı Şhalaho Batmız. -Camiye sadece kendi cemmati ve inançlı olanlar değil, bilinçli ve duyarlı olan herkes ona değer veriyor, çünkü bu cami Adıge/Çerkeslerin tarih ve kültürünün bir parçası.

Ahşap ve başında kaplama bir örtüsü olan caminin ezan okunan tek yeri, demir aksamlıydı. Ateizmin/Tanrı tanımazlığın desteklendiği, her yerde camilerin yıkıldığı bir dönemde, ayakta kalan bu tek cami Karadeniz kıyılarında yaşayan Şapsığların umut bağladıkları bir yerdi. Onlar, bu cami yaşadıkça, Adıge köyünün de yaşayacağına ve korunacaklarına inanıyorlardı.

Onyıllar boyunca cami turistlerin bir uğrak yeri olarak kaldı, ancak Soçi, Adler ve daha başka kentlerden farklı amaçlarla gelenler de oluyordu.

- Мэщытыр гъэкIэжьыгъэн зэрэфаер бэ­шIагъэ зытIорэр, - къеIуатэ Шъхьэлэхъо Батмызэ, - ау пэрыохъу горэ ренэу къэуцу­щтыгъ. Мы IофымкIэ IэпыIэгъу къытфэхъу­нэу хьазырхэми ар къаIощтыгъ. Ащ фэдиз ныбжь зиIэ псэуалъэм игъэкIэжьын пэIухьащт мылъкум иугъоин цIыфыбэ къыхэлэжьагъ, игугъу зэрэтшIыгъэм фэдизрэ тыпымылъэуи Iофыр мэзитIукIэ зэшIотхыгъэ. МылъкукIэ Iэ­пыIэгъу къытфэхъугъэх урысхэри, адыгэхэри, дагъыстанхэри, ингушхэри, чэчэнхэри, ермэлхэри - лъэпкъэу мы тишъолъыр щызэдэпсэухэрэм зэкIэми ащ яIахьышIу хашIыхьагъ, тхьаегъэпсэух. НэкIмэзэ мазэм шIоу цIыфым ышIэрэр фэдэ пчъагъэкIэ Алахьталэм егъэбагъо. Нэбгырэ пэпчъ шIум, дэхагъэм игъогу тетыныр, ахэм афэлэжьэныр ишэн шъхьаIэ фэхъунэу Тхьэм телъэIу.

 - Caminin restore edilmesi gerektiğini yıllardır söylüyorduk, -diyor Şhalaho Batmız. -ancak sürekli bir engellemeyle karşılaşıyorduk. Yardım etmek isteyenler de o engelleri aşamıyorlardı. Ancak biz restorasyon için gerekli olan parayı, çok sayıda kişinin katılımıyla  iki ay gibi kısa bir süre içinde toplamayı başardık. Kampanyada bize Ruslar, Adıgeler, Dağıstanlılar, İnguşlar, Çeçenler ve Ermeniler, yani bizimle birlikte yaşayan her toplumdan insanlar yardımcı oldular. Hepsine teşekkür ediyoruz. Ramazan ayında yapılan iyilikleri Allahütaala kat kat daha fazlasıyla çoğaltıyor. Herkesin iyilik ve güzellik doğrultusunda yürümesi,bu yürüyüşün kalıcı olması için Tanrıya yalvarıyoruz.

Предпринимателэу, цIыф къызэрыкIоу мыщ зиIахьышIу хэзышIыхьагъэхэм зэкIэми ацIэ къеIогъошIоп, щытхъу пае арэущтэу зе­кIуа­гъэхэуи къытшIошIырэп, арышъ, хэти шIоу ышIагъэм ипсэпагъэ Тхьэм IуегъакI, пса­уныгъэ къарет.

Caminin restorasyonu işinde katkısı olan onca kişinin adını saymamız kolay olmaz, ayrıca o kişiler adlarının sayılmasını istemiş de değiller, Tanrı her birinin iyiliğinin karşılığını versin, her birine mutlu bir yaşam nasip etsin.


Adıge Maq,12 Eylül 2010
Çeviri:Hapi Cevdet Yıldız
Cherkessia.net