Konsey Liderleri Kabardey-Balkar’da 31 Mayıs’ta alınan bu karardan sonra şimdi Rusya Yüksek Mahkemesi tarafından alınan son kararı kutluyorlar. Konsey’in önderlerinden Oyus Gurtuyev kendilerinin (Balkarların) yasalara göre haklarını aradıklarını ve dün alınan kararın hukukun da kendilerinden yana olduğunu gösterdiğini söylüyor. (www.kavkaz-uzel.ru/articles/172180/)

Kabardey-Balkar liderleri, Balkarları senelerce aşırıcılık yapmakla suçladılar. Cumhuriyet’in nüfusunun % 55’i Kabardey Çerkeslerinden (Adıgeler) ve yüzde 12'si de Türkik Balkarlardan olusuyor.

2007 yılında Cumhuriyet Savcıları İhtiyarlar Konseyi’ni “Ekstremist” faaliyetleri yüzünden uyarmış ve Konseyin lideri olan Gurtuyev’i kasıtlı olarak yanlış bilgiler yaydığı, Kabardey-Balkar Cumhuriyeti Başkanının onuruna saldırıda bulunduğu ve itibarını lekelediği için mahkum etmişlerdi.

Hatta Kabardey-Balkar Cumhuriyeti Savcıları, İhtiyarlar Konseyine “Balkarların Kabardey-Balkar’daki Konumları: Sorunların kaynakları ve çözüm yolları” adı altında yayınladıkları rapor ile Kabardey çoğunluğunun Balkar karşıtı faaliyetlerde bulundukları iddasında bulunmuş ve böylece Balkarları ekstremist faaliyetlere itmekle suçlamışlardı.

Diğer taraftan şu anda Kabardeyler ile Balkarlar meraların kontrolü için bir mücadeleye tutuşmuş durumdalar. Kabardeyler, bir Rus yasası olan “Bölgesel Düzenlemeler ve Belediyeye Ait İdareler” isimli yasayı kendi lehlerine yorumlarlarken, Balkarlar da Moskova’dan yasanın tam olarak uygulanmasını talep ediyorlar.

131 No’lu “Yerel Yönetimlerin Örgütlenmeleri” isimli Federal yasaya göre, yoğun nüfusun yaşadığı bölgelerde boş alanlar olmamalıdır. Aslında etnik kökene bakılmaksızın uygulanabilicek bir yasa; ama Kaberdey-Balkar’da durum biraz farklı.

Balkarlar azınlık olmalarına rağmen dağlardaki bir çok köye egemenler ve eger yasa gerçekten uygulanırsa köylerin arasında bulunan otlakların kontrolü kendilerine verilmek zorunda. Ama bu otlaklar geçmişte Kabardeyler tarafından kullanılmışlardı ve Kabardeylerin bu yasayı kendi lehlerine çevirmek veya en azından görmezlikten gelinmesini sağlamak istemeleri onun için şaşırtıcı değildir.

Mücadele son günlerde Balkarların Kabardey-Balkar Cumhuriyeti’nde ve Moskova’da gerçekleştirdikleri gösteriler ve açlık grevleri ile daha da kızıştı. Bu nedenle haftasonunda Nalçik’ta yapılan bir toplantının sonuçları zaten sorunlu olan Cumhuriyette gerilimi arttırarak iki toplumu karşı karşıya getirebilir (www.kavkaz-uzel.ru/articles/172087/).

Balkar Aktivistler cumartesi günü Nalçık’ta biraraya gelip iki konuyu görüstüler. Birincisi, “Belediye Toprakları Yasası”nın değişmesini nasıl engelleyebileceklerini, ikincisi Kaberdeylerin (Çerkeslerin bir alt kimliği) Kuzey Kafkasya’da tek bir Çerkes (Adıge) Cumhuriyeti kurma çalışmalarına hız vermeleri ve Balkarların bu çalışmalar karşısında neler yapabilecekleri.

Bir Balkar lideri olan Dalkhat Baydayev, katılımcılara Rusya’nın bir hukuk devleti olması ve yasaların uygulanması için ilk başkaldıranların kendileri, yani Balkarlar olduğunu söyledi. Belli ki, bu görüşte olanlar bu hafta Rusya Yüksek Mahkemesinin aldığı karar ile teşvik ediliyorlar.

Ama mücadelenin zor olacağı  da açık. Toplantıya katılan diğer konuşmacılar Kabardey-Balkar Cumhuriyeti Başkanı Arsen Kanakov’un kendisinin de bir Kaberdey olduğunu ve yasanin değişmesini veya tamamen yürürlükten kaldırılmasını destekleyeceğini; Kanakov’un hem Rus Başkanının Kuzey Kafkasya’daki tam yetkili temsilcisi Aleksandr Khloponin ile hem de Moskova’daki resmi makamlar ile konunun gündemden düşürülmesi için ittifaklar kurduğunu söylüyorlar.

Balkarlar bu girişimleri şimdiye kadar başarılı bir şekilde engellediklerini düşünüyorlar. Bir başka Balkar lider Dzhambulat Etteyev, bu yasanın zaten beş seneden beri işlemekte olduğunu ve değiştirilmesi için bir “temelin olmadığını” düşündüklerini söylüyor. Yine de Balkarlar kaygı duymaya devam ediyorlar.

Üçüncü bir Balkar konuşmacı, Bakhautdin Etezov, Nalçık’ta ve Moskova’da bazı şeylerin doğru olmadığını ve kendisinin tahminine göre “tüm bunlar ya belli gücler arasında bir krizin yaşandığı ve Balkarlara karşı bir komplonun olduğu ya da birilerinin Rusya’yı birçok parçaya bölmek istedikleri anlamına gelmektedir“ diyor.

Balkarlar tüm bu varsayımlara karşı olduklarını söylüyorlar ve cumartesi günü yapılan toplantıda birçok konuşmacı Balkar Sosyal Örgütleri Koordine Konseyinin oluşturulması çağrısında bulundu. Böylece tek bir örgüt olacaklarını, daha güçlü olacaklarını ve Balkarların çıkarlarını daha etkili bir şekilde dile getirebileceklerini belirttiler.

Böyle bir örgütün olmaması şu anda insanlar tarafından bir eksiklik olarak görülüyor. Toplantının sonunda bir başka Balkar lider Ruslan Babayev, Balkarların sorunlarını çözmek için tek çıkış yollarının özerklik olduğunu; ama buna rağmen Balkarların Anayasa ve Federal Yasalardan sorunlarını çözmek için yararlanmaya ve bu yasalardan mücadelelerine destek aramaya devam etmeleri gerektiğini söyledi.

Balkar aktivistlerin bu yeni çıkışları iki milletli Kaberdey-Balkar Cumhuriyeti’nin artık yolun sonuna geldiği anlamına gelebilir. Bu olgu önemli; çünkü bu çıkışlar sadece Birleşik Çerkes Cumhuriyeti için değil, Karacay-Çerkes’teki Karaçaylar da dahil, Kuzey Kafkasya’da yaşayan diğer Türkik gruplar arasındaki aktivitelerin de artmasını teşvik edebilir.


Paul Goble, 28.07.10                                                                                      
Çev: Hatko Cengiz