Yüzbinlerce cana mal olan Kafkas savaşları Adıgeler için ulusal felaket oldu. Canlı kalan her on kişiden dokuzu Osmanlı İmparatorluğu’na deporte edildi.
Vatanını, öz ocağını terkederken her aile yanında, yaban ellerde öz topraklarını anımsatacak şeyler götürmeye çalıştılar. Yabancıların dilini öğrenmek, başka bir ulusun kültürünü yaşamını öğrenmek zorundaydılar. Günümüzde yurtdışında – Türkiye, Suriye, İsrail ve Ürdün ve başka pek çok ülkede yaklaşık 6 milyona yakın Adıge yaşıyor. Şükürler olsun ki, onların pek çoğu öz topraklarına dönme imkanına sahipler.
Sergi fikri tematik olarak söz konusu olduğunda, repetriant bayanların pek çoğunun farklı niteliklerde tatbiki sanatlar konusunda çalışmalarının olması böyle bir sergi düzenlenmesine sebebiyet verdi.
“Хэхэс бзылъфыгъэм идунай” (Diaspora Kadınının Dünyası) isimli sergide, tarihi vatanına dönmüş 7 bayanın eserleri yer alıyor. Tamamı 75 eser. Bunlar yatak örtüsü, masaörtüsü, havlu peçete vd.
Sergilenen eserler Çerkes bayanlarının iğne ve tığ işlerindeki maharetlerini, ustalıklarını ortaya koyuyor.
Eser Sahipleri: Шэбэтыкъо-Едыдж Фатим (Şebetıko-Yedic Fatim), Чэтао Щукран (Çetao Şükran), Чурмит - Дугъ Эрсин ( Çurmıt-Duğ Ersin), Мэщфэш1у Щангуль (Meşfeş’u Şengül), Хатам Байрамхан (Hatam Bayramhan), Цей Беррин (Tsey Berrin), Шорэ Гулэр Адиль (Şore Güler Adil).
Eser sahipleri 1992-1994 yılları arasında tarihi vatanlarına döndüler. Hepsi çalışıyor ve cumhuriyetimizin ekonomik gelişmesine katkıda bulunmaya çaba sarfediyorlar.
Çetavo Şükran, Çurmıt-Duğ Ersin ‘Tül salonu’ açtılar, onların sayesinde evlerimizde güzel perdeler görünmeye başladı, gençlerin uğrak yeri olan alkolsüz kafeler açıldı.
Meşfeş’u Şengül, uzun yıllardır Adıge Cumhuriyeti Ulusal müzesi Diaspora şubesini yönetiyor. Diaspora ile Adıgey arasındaki bağların güçlenmesi için toplumsal ve propagandik nitelikleri olan çalışmalarda bulunuyor. Türkiye’de iken halı dokuma sanatı üzerine eğitim almıştı.
Tsey Berrin Türkiye’de Ziraat Fakültesini bitirmişti. Adıgeyde ‘Adıgey Çiçekleri’ isimli sovhozda tarım uzmanı olarak görev aldıktan sonra günümüzde çocuk ayakkabıları satan bir mağaza açtı.
Vatanlarına döndükten sonra genç kızlar ve bayanlarımız (Altın) işleme tekniği üzerinede düşmeye başladılar. Adıge Cumhuriyeti Ulusal kültürler merkezinde Meşfeş’u Denef ve Hatam Bayramhan (Altın) işleme tekniğini öğreniyorlar.
Temennimiz bir sonraki sergiye daha çok kişinin katılması ve bu sergiyi düzenleyen katılımcıların eserlerini başka sergilerde de sergilemeleridir.
Kaynak: Adıgey Kültür Bakanlığı Sitesi
01 Ağustos 2010
Cherkessia.net
