Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей джырэблагъэ щыкIогъэ зэIукIэгъур Америкэм икIэлэегъаджэхэм ашIогъэшIэгъоныгъ, осэ ин ратыгъ.
Adıge Cumhuriyeti Ulusal Müzesi’nde bu yakınlarda düzenlenen bir buluşma, Amerikalı eğitimciler tarafından ilgiyle karşılandı ve çok değerli bulundu.
Тарихъым, культурэм афэгъэхьыгъэ къэбархэр США-м икIэлэегъаджэхэм нахьышIоу зэрагъашIэ зэрашIоигъор Краснодар дэт апшъэрэ еджапIэм ишIэныгъэлэжьмэ къыдалъыти, АР-м и Лъэпкъ музей ипащэхэм зэзэгъыныгъэ къадашIыгъ, хьакIэхэр Мыекъуапэ къащагъэх. Музеим идиректор игуадзэу Шэуджэн Налмэс Америкэм къикIыгъэхэр тиреспубликэ культурэ гъэшIэгъон зэрилэжьыгъэм щигъэгъозагъэх. Лъэпкъ музеим шIэныгъэмкIэ иIофышIэхэу Тэу Аслъан, Сихьаджэкъо Иринэ, Надежда Бурмистровам адыгэмэ яшэн-хабзэмэ, Хэгъэгу зэошхом текIоныгъэр къызыщыдахыгъэр илъэс 65-рэ зэрэхъугъэм, нэмыкIхэми яхьылIэгъэ къэгъэлъэгъонхэр хьакIэмэ къафаIотагъэх.
ABD’li öğretim üyelerinin tarih ve kültüre ilişkin konuları daha genişliğince öğrenmek isteyen ABD’li öğretim üyelerinin bu arzuları, Krasnodar’daki KDÜ biliminsanları tarafından dikkate alındı ve AC Ulusal Müzesi ile konuya ilişkin bir anlaşma imzalandı,konuklar da Maykop’a getirildiler. Müze Müdür yardımcısı Şevgen Nalmes, Amerikalılara cumhuriyetimizin ilginç bir kültürü temsil ettiğini anlattı. Ulusal Müze’nin biliminsanları, Tev Aslan, Sihaceko İrina ile Nadejda Burmistova, Çerkeslerin geleneklerini, İkinci Dünya Savaşı’na kazanılan zaferin 65.yılı ve daha başka konulara ilişkin görsel gösteriler konuklara izlettirildi.
Фашистхэр тичIыгу зэрэщыхъункIэщтыгъэхэр, тидзэкIолIхэм лIыгъэу зэрахьагъэр сурэтхэмкIэ музеим къыщагъэлъагъох. Америкэм щыщ кIэлэегъаджэмэ къэбарэу зэхахырэм осэ ин фашIыгъ. Хэгъэгу зэошхом текIоныгъэр США-м идзэхэм къыщыдахыгъэу къызыщыхъущтыгъэ кIэлэегъаджэхэри купым хэтыгъэх.
Faşistlerin Adıge toprağındaki yağmalama olayları ve askerlerimzin örnek kahramanlıklarına ilişkin müzede sergilenen resimler konuklara gösterildi. Amerikalı hocalar sunulan bilgilere büyük bir değer verdiler. Gruptaki hocalar arasında İkinci Dünya Savaşı’nı ABD ordularının kazandığını sananlar vardı.
ХьакIэхэр шхапIэу «Адыгеим» зэкIохэм адыгэ къэшъокIо ансамблэр дахэу къапэгъокIыгъ. Тилъэпкъ шъуашэхэр зыщыгъ къэшъуакIохэр уджыгъэх, Америкэм икIэлэегъаджэхэр пчэгум къизэрэщагъэх - къашъохэ ашIоигъоу. Адыгэ щыпсыр, пIастэр, нэмыкI лъэпкъ шхыныгъохэр США-м икIэлэегъаджэхэм агу рихьыгъэх - зэрагъэпшэщтхэр ашIагъэп.
Konuklar ‘Adıgey’e gelişlerinde bir Adıge dans ekibiyle karşılandılar. Ulusal giysilerimiz içindeki dansçılar dans ettiler, Amerikalı konuklar dans etmeleri için meydana davet edildiler. Amerikalı konuklar şıpsı (Çerkes tavuğu), p’aste (kaçamak) ve diğer ulusal yemeklerimizi beğendiler-bunları nasl pişirildiklerini anlayamadılar.
США-м ипрезидентыгъэр Мыекъуапэ щылэжьагъ
ABD Başkanı Maykop’ta çalışmıştı.
1910-рэ илъэсым Мыекъуапэ пэмычыжьэу къыщызэIуахыгъэ корпоративнэ IофшIапIэм ипэщагъ Герберт Гувер. Тикъалэ, адыгэмэ ящыIакIэ ар щыгъозагъ. 1929 - 33-рэ илъэсхэм США-м ия 31-рэ Президентэу Герберт Гувер щытыгъ. Ащ исурэт Лъэпкъ музеим хьакIэхэм щалъэгъугъ. Къэбарыр ашIогъэшIэгъонэу бэмэ къакIэупчIагъэх.
1910 yılında Maykop’a uzak olmayan bir yerde açılmış olan bir kooperatifin başkanıydı Herbert Hoover. O, kentimizi, Adıgeleri görmüş, tanımıştı. Herbert Hoover, 1929-33 yılları arasında ABD’nin 31.Başkanı olmuştu. Konuklar onun resmi ile Müze’de karşılaştılar ve şaşırdılar. Konuya ilişkin soru üzerine soru yönelttiler.
2014-рэ илъэсым Олимпиадэ джэгунхэр Шъачэ щыкIощтых. Адыгэмэ ятарихъ чIыгу спорт зэнэкъокъухэр зэрэщызэхащэщтхэр США-м икIэлэегъаджэмэ къафаIотагъ. Мыекъуапэ имемориальнэ комплексэу къалэм и Темыр лъэныкъо щыIэм Америкэм икIэлэегъаджэхэр защэхэм, тарихъым инэкIубгъохэр икIэрыкIэу къафаIуатэхэу къащыхъугъ.
2014’de Olimpiyat oyunları Soçi’de yapılacak.Spor yarışmalarının yapılacağı yerin tarihsel bir Adıge toprağı olduğu Amerikalı öğretim üyelerine anlatıldı. Maykop’un kuzeyindeki anıt kompleksine götürülen onuklar tarih sayfalarını yeniden döndürmüş oldular.
Мыекъуапэ исаугъэт гъэшIэгъонмэ ащыщэу Ошъадэ нарт къэбарэу пылъым Тэу Аслъан къытегущыIагъ, Адыгеим ичIыпIэ дахэхэр аригъэлъэгъугъэх. Адыгэ унэу «Нанэм» щыIагъэх.
Maykop’taki ilginç anıtlardan Veş’ade (Ошъадэ) üzerine anlatılan Nart öyküleri Tev Aslan tarafından konuklara anlatıldı, Adıgey’in turistik köşeleri de gösterildi. Adıge evi ‘Nane’ ye (Нанэ) gidildi.
- Адыгеим къыгъэгъунэрэ чIыгур мыинми, тарихъ гъэшIэгъон иI, - къыIуагъ Сихьаджэкъо Иринэ. - Лъэшэу тигуапэ Америкэм къикIыгъэмэ упчIабэ къызэрэтатыгъэр. ПхъэкIычхэр, нэмыкI лъэпкъ Iэмэ-псымэхэр хьакIэхэм ащэфыгъэх. Джыри Адыгеим къызэрэкIощтхэм егупшысэхэзэ дгъэкIотэжьыгъэх.
- Adıgey toprağı geniş değil,ama ilginç bir tarihi yansıtıyor,-dedi Sihaceko İrina.-Amerikalı konukların çok sayıda soru yöneltmiş olmaları da bizi sevindirdi.Phaç’iç (şak şak) ve diğer yerel-Adıge eşyaları konuklar tarafından satın alındı.Tekrar Adıgey’e gelmeleri dileklerimizle konukları uğurladık.
Adıge Makh, 12 Temmuz 2010
Çeviri: Hapi Cevdet Yıldız
Cherkessia.net
