Я ХХ-рэ лIэшIэгъум ия 20-рэ илъэсхэм псэугъэ усакIоу Хьамхъукъо Хъусен итхылъхэр арых ахэр зэхэзыщагъэхэр.
1920’li yıllarda yaşamış şair Hamhuko Huseyn’in kitapları getirmişti onları bir araya.
Филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу Унэрэкъо Рае Хъусен иусэхэу къыугъоижьыгъэхэр къызыдэхьэгъэ тхылъхэу «ГопэдэгъэкIэу нэжъым хэсэхы» ыкIи Хъусен иусэхэу Валентина Твороговам урысыбзэм рилъхьагъэхэр зыдэт тхылъэу «Истины глашатай непокорный» зыфиIохэрэм ялъэтегъэуцо библиотекэм щыкIуагъ.
Dilbilimleri uzmanı Dr.Vınereko Raye’nin topladığı Huseyn’in şiirlerinin yer aldığı ‘Gopedeğeç’ev nej’ım xesexı’ ve Valentina Tvorogova’nın Rusça’ya çevirdiği şiirlerinden oluşan ‘İstani glaşatay nepokornıy’ adlı kitaplarının jübileleri yapılmıştı.
Унэрэкъом зэхигъэуцогъэ тхылъхэр иахъщэкIэ къыдигъэкIыгъэх Хъусенэ ыкъо Мухьдинэ ыкъоу, Санкт-Петербург щыпсэурэ генерал-лейтенантэу Хьамхъукъо Руслъан. Ари, Хъусен ипхъорэлъф-икъорэлъфхэри лъэтегъэуцом зэрэхэлэжьагъэхэм Iофтхьабзэм имэхьанэ лъэшэу къыIэтыгъ. Лъэтегъэуцом кIэщакIо фэхъугъ Адыгэ къэралыгъо университетым лъэпкъшIэныгъэмкIэ и Гупчэ.
Vınereko’nun derlediği kitabı Huseyn’in oğlu Muhdin’in oğlu, St.Petersburg’da yaşayan torunu tümgeneral Hamhuko Ruslan’ın verdiği parayla yayınlandı. Huseyn’nin kız-erkek torunlarının da jübileye gelmiş olmaları jübileye ayrı bir önem verenk katmış olmalı. Jübile Adıge Devlet Üniversitesi Ulusalbilimler Merkezi tarafından düzenlendi.
Хьамхъукъо Хъусен иусэхэр, инэжъымхэр, икъэбархэр зыдэт тхылъ «ДжакIо» ыцIэу илъэси 10-кIэ узэкIэIэбэжьмэ Унэрэкъо Рае къыдигъэкIыгъагъ. Ащ ехьылIагъэуи нэмыкIрэ тхыгъэхэри тигъэзет къыхиутхэу хъугъэ. Арэу щытми Хьамхъукъо Хъусен зымышIэхэрэм зэрагъэшIэн, зышIэхэрэм агу къэдгъэкIыжьын. Хэта Хьамхъукъо Хъусен?
Hamhuko Huseyn’in şiir, nej ve anlatılarının yer aldığı “Cak’o” (Seslenen kişi) adlı kitabı 10 yıl önce Vınereko Raye tarafından yayınlanmıştı. Şaire ilişkin daha başka yazılar da zaman zaman Adıge Maq gazetesi sayfalarında yer almıştır. Yine de tanımayanlara Hamhuko Huseyn’i tanıtmak, tanıyanlara da yeniden anımsatmak istedik.
Я ХХ-рэ лIэшIэгъум ия 10 - 20-рэ илъэсхэм псэугъэ усакIу, а уахътэм анахь еджагъэу адыгэхэм ахэтыгъэхэм ар ащыщ. Зэрэефэндым къыхэкIэу хабзэр зэпыищтыгъэхэм ащыщыгъэми, ежь Хъусен хэбзакIэм апэ цыхьэ фэзышIыгъэхэу, фэусагъэхэм ясатыр хэтыгъ. Сихъу Сэфэрбый, Трэхъо Лыу ыкIи нэмыкI цIыф пэрытхэу лъэпкъым къыхэкIыгъэхэм ягъусэу адыгэхэм апае кIэлэегъэджэ курсхэр къызэIузыхыгъэхэм ыкIи ащезыгъэджагъэхэм ар ахэтыгъ. Ау я 30-рэ илъэсхэм «народым ипый» аIуи агъэкIодыгъэхэм, етIанэ аухыижьыгъэхэм ар ащыщ.
Hamhuko Huseyn 1910-1920 yıllarında yaşamış bir şair, anılan dönemdeki en eğitimli Adıge aydınlarından biri. Bir imam olması nedeniyle yeni düzenin cephe aldığı kişiler arasındaydı, ancak Huseyn yeni düzene güvenen ve yeniye ilişkin şiirler yazan biriydi de. Sihu Seferbıy (Şhaşefıj köylü-hcy), Traho Lıv (K’emguy-hcy) ve ulusun daha başka öncü insanlarıyla birlikte Adıgeler için öğretmen yetiştirme kursları açan ve kurslarda öğretmenlik yapan kişilerdendi. Ancak, izleyen 1930’lu yıllarda “halk düşmanı” olarak suçlanmış ve idam edilen, daha sonra temize çıkan ve saygınlığı geri verilen kişilerden biridir.
Непэ Хьамхъукъом ытхыгъэхэм яджэх, зэрагъашIэ. Илъэс заулэ хъугъэу лъэпкъ факультетым щеджэхэрэм азыфагу Хъусен ыцIэкIэ зэнэкъокъу щызэхащэ. Анахь тхыгъэ дэгъоу къыхагъэщхэрэм Хъусен иIахьылхэм яахъщэкIэ шIухьафтынхэр аратых.
Bugün Hamhuko’nun yazdıkları/şiirleri okunuyor ve öğreniliyor. Birkaç yıldan beri Ulusal Fakülte öğrencileri arasında Huseyn adına yarışmalar düzenleniyor. Derece alan yazılara da Huseyn’in akrabaları tarafından parasal ödüller veriliyor.
Лъэтегъэуцор къызэIуихыгъ Адыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Хъунэго Рэщыдэ. ЕтIанэ къэгущыIагъэх филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу Шъхьэлэхъо Абу, поэтэу ыкIи зэдзэкIакIоу Валентина Твороговар, Шэуджэн район администрацием ипащэу Хъуажъ Налбый, лъэпкъ факультетым икIэлэегъаджэхэу Унэрэкъо Рае, Хъуажъ Нурыет, усакIом ыкъоу Хьамхъукъо Руслъан ыкIи нэмыкIхэр.
Jübile toplantısını Adıge Devlet Üniversitesi rektörü Hunego Reşid açtı. Ardından dilbilimleri profesörü Şhalaho Abu, şair ve çevirmen Valentina Tvorogova, Şevgen rayonu Başkanı Huaj Nalbıy, Ulusal Fakülte öğretim üyeleri Vınereko Raye, Huaj Nuriyet, şairin torunu Hamhuko Ruslan ve daha başkaları da birer konuşma yaptılar.
Лъэтегъэуцор зэрэкIуагъэр нахь игъэкIотыгъэу къыхэтыутыщт.
Jübile üzerine daha geniş bir yazıyı daha sonra yayınlayacağız.
Sihu Goşnağu/Сихъу Гощнагъу.
Adıge Naq,8 Haziran 2010
Çeviri:Hapi Cevdet Yıldız
