“Adıgelerin düğün eğlenceleri ve şimdiki dönem” adı altında Adıge Cumhuriyeti Ulusal Müzesi’nde düzenlenen bir buluşmada, geçmişin ulusal anlayışı sahnede canlandırıldı. Öğrencilerin bu güzel etkinliği hepimizi sevindirdi. Adıgelerin eski dönemlerine ait gelenekler ve özellikler hiç eskimiyor, gündemden de düşmüyorlar.
“Adıgelerin düğün eğlenceleri ve şimdiki dönem” adı altında Adıge Cumhuriyeti Ulusal Müzesi’nde düzenlenen bir buluşmada, geçmişin ulusal anlayışı sahnede canlandırıldı. Öğrencilerin bu güzel etkinliği hepimizi sevindirdi. Adıgelerin eski dönemlerine ait gelenekler ve özellikler hiç eskimiyor, gündemden de düşmüyorlar.


Gençleri çağa uyarlı bir biçimde eğitmek için Müze çalışanları hazırlanan etkinliklere veriyorlar, bu tür çalışmalar daha da ilerletilebilirse, kuşkusuz yararlı sonuçlara yol açacaktır.

AC Ulusal Müzesi’nin Etnografya Bölümü çalışanları Mamırıko Saide ile Sihaceko İrina tarafından düzenlenen söz konusu akşam buluşmasına gençler, biliminsanları ve ulusal sorunlara duyarlı olan kişiler katıldılar.

Yüzyıllar öncesinin ulusal özellikleri hiç eskimiyor, güzel öğeler varlıklarını sürdürüyorlar. Düzenleyicilerin belirttikleri gibi, geleneklerimizi bıkmadan usanmadan, severek ve kuşaktan kuşağa aktararak bugünlere getirdik, bunları günümüzde de yaşatmaya ve geliştirmeye çalışıyoruz. Adıgelerin en çok değer verdiği gelenekler arasında düğün oyunu/eğlenceleri (нысэщэ джэгур) yer alır. Adıge ruhu oyun/eğlence ile içiçedir, düğün şarkılarını dinlerken gönüller şenlenir ve coşar, insan nereden bir mızıka sesi gelirse oraya yönelmek ister. Ailede ya da iş yerinde sevinçli ya da hayırlı bir gelişme yaşanırsa, bu olay hemen Adıge danslarıyla kutlanmak istenir.

Adıgelerin “zirvede” saydıkları eğlentiler arasında düğünlerde sergilenen düğün oyunları (nıseşe cegu) bulunur. Oyunun nezaket ve estetik kurallarına uygun olarak sürdürülmesi konusunda hatıyak’o (джэгуа­кIо) (*) ve pşınave’nin (çalgıcının) işlevi önemlidir. Bu noktalar da dikkate alınmış olmalı, Müze’deki toplantıya Jude Pşımaf, Hapışte Arsen ve diğer pşınaveler/çalgıcılar da çağrılmışlardı. Sahne temsillerinde Adıge Cumhuriyeti Sanat Koleji öğrencileri görev aldılar.

Düğün eğlentisinin geçmişte coşturucu, insanda anı bırakacak bir biçimde nasıl uygulanmakta olduğunu göstermek için, öğrenciler “Gelin Çıkarma”(Nıseyış/Нысэищ), “Kaynananın Evden Kaçması” (Nıweyejej/Ныоежьэжь), “Teşe-Gelini Düğün Öncesi başka bir evde konuk etme (Téşe/Тещэ) “Damadı Güvey Evine Götürme” (Ş’eweşej/Шъэощэжь) (**), “Nikah Töreni” (Nıçehetx/Нэчыхьэ­тх), “Sofrayı Oynatma” (Eneğewcı/Iэнэгъэуджы) gibi oyun ve gelenekleri canlandırdılar. “Hatıyak’o”nun topluluğu nasıl başarıyla yönetebildiğini de bu bağlamda görmüş olduk.

Hatıyak’o sopası, fındık dizili bayrak (dej’ıye bıraq/дэжъые быракъ) ve gelin çıkarılırken gelinin yoluna serilen ipek örtü, halı (tleguç’etın/лъэгукIэтын) ve benzeri tarihsel olgular (къэбархэр) Müze’deki toplantıda anlatıldı, sorulan sorular da yanıtlandı. Toplantıda dans, gelenek ve göreneklerden örnekler sergilendi.

- Öğrencilerimiz temsillere hazırlanırlarken, o süreçte kendi bilgilerini de geliştirmiş oldular, ulusal gelenek ve özellikler daha da önem kazanmış oldular, diyor AC Sanat Koleji Başöğretmeni, AC Kıdemli Sanatçısı Sihu Stanislav.

- “Düğün eğlencesinde” memnuniyetle görev aldım, -diyerek konuşuyor bir öğrenci ve şarkıcı olan Tleptserışe Şamil. Kızlar Adıge giysilerini kuşanmışlar, kızların ayrı bir ulusal duyarlılıkları/sıla özlemi anlayışları olmalı. Bundan sonra da bu tür buluşmalar düzenlenmelidir.

AC Sanat Koleji Müdürü Çundışk Nuriyet, öğretmenler Açumıj Sarra, Ş’haptleko Temare, biliminsanları, aynı zamanda ulusal sorunlarla ilgilenenler Vınereko Mir, Mefeşşuko Şangul, Vıcıhu Janne, Mamıy Maryet, İndris Roz ve daha başkaları da konuya ilişkin kendi görüşlerini açıkladılar.

Düğün eğlentisi eksiksiz sergilenmiştir iddiasında değiliz. Geçmiş dönemlere ilişkin bilgilendirmeler yapılırken, bugün, bu geleneklerin hangi düzeylerde ve nasıl yaşatılmakta oldukları konularında daha fazla bilgi verilmesi iyi olurdu, doğrusu bunu beklemiştik. Adıge bayrağının düğündeki yeri ve işlevi de ayrı ve daha geniş olarak vurgulansaydı, daha güzel olurdu. Kim ne söylerse söylesin, Müze’de sürdürülen bu tür kültürel düzenlemelerin ilerletilmelerini bekliyor, düzenleyicilerin tüm iyi dileklerinin gerçekleşmesini diliyoruz.

Bilgi Notları:

(*) Hatıyak’o ya da ceguak’o ,her çeşit toplu oyunu (cegu) yöneten kişi.Genellikle konuşmasını ve yerine göre nasıl davranacağını bilenyetenekli ve deneyimli biri olurdu.Hatıyak’oya yardımcı kız hatyako’lar da olabilirdi.Bu gelenek diasporada halen yaşatılıyor -hcy

(**) Ş’eveşej/’Damadı Güvey Evine Götürme’ geleneği yöreye ve topluluklara göre farklıdır,bazı topluluklarda yoktur.Örneğin Düzce köylerinde damat ,kızı kaçırdıktan sonra ya da düğün sırasında birinin evinde konuk olarak kalır,belli kişiler dışında kimseye görünmez,düğün bittiğinde kız ve oğlanın verdiği vekaletlerle nikahları imam tarafından kıyılır,gecenin ilerlemiş bir saatinde damat gizlice,kimseye görünmeden ve bir başına gelinin yanına gider,gün ağarmadan da karısının yanından ayrılır,gerekirse pencereden çıkar, birkaç gün yakın çevreye görünmezdi.-hcy

Çeviri: Hapi Cevdet Yıldız
Cherkessia.net