-Sayın Vyaçeslav, diasporada yaşayan hemşehriler ile her alanda iyi ilişkiler kurulması RF’nun günümüz devlet politikasında büyük önem verdiği konulardan biri. Diasporada yaşayan soydaşlarımız ile bu şekilde iyi ilişkilerimiz olmasın için hangi yasal çerçeveden yararlanıyoruz? Komite çalışmalarından hangi alanları vurgulamak istersiniz?

-Diasporada yaşayan hemşehrilerimizle iyi ilişkiler kurmamızda temel hukuki dayanağımız RF Anayasası, “RF’nun dışarıda yaşayan hemşehrilerle ilişkiler üzerine devlet politikası” konulu federal kanun, RF Hükümetinin bu alanda aldığı karar ve yayınladığı genelgelerdir. Şuanda, dışarıda yaşayan Rusya hemşehrileri ile ortak çalışmalar yapılması için 2009-2011 yıllarını kapsayan federal program uygulanmaya devam ediyor.

RF devlet politikasında öncelikli konu, Rusya’dan göç eden ve sayıları çok olan etnik Rusyalılar ile yapılan çalışmaları güçlendirmektir. Toplumun ekonomisinin, kültürünün ve diğer alanlarının geliştirilmesinde diaspora potansiyelinden faydalanmada bu politikanın dünya pratiğine uygun olduğunu belirtelim.

Diasporada yaşayan RF vatandaşlarının hak ve özgürlüklerinin korunması; dillerini, kültürlerini, ulusal örf-adetlerini korumalarında onlara yardım sağlanması ve vatanlarıyla olan ilişkilerinin uluslar arası hukuk normları çerçevesinde daha da sağlamlaştırılması RF devlet ulusal politikasının en çok önem verdiği konular arasında yer alıyor.

RF’nun 2009-2011 yıllarında diasporada yaşayan hemşehrileri ile yapacağı çalışmaları içeren program Rusya Hükümeti tarafından 10 Kasım 2008’de kabul edildi. Program kapsamında enformasyon alışverişi, eğitim, kültür alanlarındaki ilişkilerde yalnızca Rusça konuşanlar için değil, Rusya’da yaşayan halkların dilleriyle konuşanlarında faydalanacağı çalışmaları birlikte yürütecekler. Bu, çok sayıdaki diaspora ile ilişkiler ve onların aktif önem ve rollerinin öneminin yönetim tarafından anlaşıldığını gösteriyor.

2008 yılı sonunda AC Başkanı Thakuşıne Aslan ve RF hükümeti tarafından planlandığı üzere, Adıgey’de ilk kez “diasporada yaşayan hemşehrilerle ilişkilerin geliştirilmesi ve sağlamlaştırıması” konulu hedef program kabul edildi ve bu program 2009-2011 yıllarını kapsıyor.

Daha önce Adıge Cumhuriyeti’nin diaspora  Adıgeleri ulusal kültür merkezleri (dernekler)ile bağlantıları vardı. Bu merkezler, Adıge kültürü festivalleri düzenliyorlar, diaspora Adıgelerinin dil ve kültürlerinin korunmasına yönelik yaptıkları çalışmalara anavatanda yaşayanları da davet ediyorlar ve ekonomik çalışmalarda da ilişkileri daha güçlendiriyorlar. Şimdi bu programın kabulüyle, AC ve Adıge diasporası ilişkileri daha iyi bir seviyeye yükselecek.

Programın ana görevi; Diasporada yaşayan hemşehrilerimize fayda sağlayacak çalışmalar düzenlenmesi, kültür, eğitim, ekonomik ilişkilerin ve diğer ilişkilerin daha da sağlamlaştırılması, aynı şekilde RF Anayasası çerçevesinde ve RF’nun yaptığı uluslar arası anlaşmalara uygun olarak diasporada kurulmuş organizasyonları desteklemektir.

Bu hedefler çerçevesinde yapılacak çalışmalar belirlendi, çalışmalar 7 gruba ayrıldı, bunların içinde; çeşitli organizasyonlar, ekonomi, etiğim, kültür ve spor alanlarında yapılacak çalışmalar, enformasyon paylaşımının geliştirilmesi, basım-yayın çalışmaları yer alıyor.

Planlanana göre, büyük kültürel ve kitlesel etkinlikler düzenlenecek,

-AC devlet dans topluluklarına yönelik video filmler çekilerek soydaşlarımızın toplumsal örgütlerine dağatılacak,

-Uluslar arası gençlik değişim organizasyonları yapılacak,

-Diaspora Adıgelerinin çocukları, öğrencileri için sanat, edebiyat ve metodik ders kitapları hazırlanıp basılacak, 

-Diasporada yaşayan soydaşlarımızın daha çok ilgilendikleri spor branşlarında, Adıgey’de uluslar arası müsabaklar düzenlenecek. Benzeri başka organizasyonlar da planlamada yer alıyor.

Bütün bu çalışmalar için harcanacak 3 milyon 714,7 bin Rublelik (Yaklaşık 130 bin dolar) finansman desteği AC cumhuriyet bütçesinden karşılanacak.

Program çerçevesindeki çalışmalar tamamlanınca, diasporada yaşayan soydaşlarımızın AC Hükümetine olan bakış açıları değişecek. Diaspora Adıgeleri AC’nin kültürel, ekonomik, yaşam ve diğer alanlarına daha çok katılmaya başlayacaklar. Enformasyon ilişkileri daha da genişletilerek haber alışverişi yapılacak. Bu sayede; anavatanda olan-bitenler hakkında diaspora soydaşlarımız daha çok bilgi sahibi olacaklar ve soydaşlarımızın tarihi anavatanlarına verdikleri değer artacak.

Soydaşlarımız geleceklerini yaşadıkları ülkelere bağlamış olmaları ve içlerinden anavatana döneceklerin sayısının çok olmadığından; onların, dünyada gönüllü elçilerimiz olmaları, halklar arası işbirliği ve barışın tahsisi ve ülkemizin ekonomik gelişimi için çalışmalarını sağlamak gerekiyor.

AC Başkanı ve Bakanlar Kurulu, cumhuriyetimizin turizm potansiyeli ve mineral hammadde kaynaklarından yararlanmak için anlaşma yapılacak ortaklar bulunmasına büyük önem veriyorlar.

Adıgey iş çevrelerinin yabancı ortaklarla çalışma tecrübeleri var. Şuanda yabancı yatırımın olduğu 30 ortak işletme Adıgey’de iş yapıyor. Bunlardan 10’u Türk firması.

Adıgeyde parlamento tarafından yabancı yatırımcıların çıkarlarının korunması ve olara uygun çalışma atmosferinin sağlanması için gerekli yasal düzenlemeler yapılmıştır.

-Bir yıldır uygulanan hedef programın ne gibi sonuçları oldu?

-AC Başkanı girişimiyle ayrılan finansman çerçevesinde, Komite ve devletin diğer organları tarafından planlanan çalışmalar gerçekleştirildi. Bunlar “Ulusal Bilinç” adlı çocuk ve gençler arası cumhuriyet resim yarışması, Türkiye diasporasından Çerkes bilim adamlarının da katıldığı “19. Yüzyılda Adıgeler(Çerkesler): Savaş ve Barış Sorunları” konulu uluslar arası yuvarlak masa toplantısı,Rus-Kafkas savaşında hayatını kaybedenleri anma gününe yönelik sanat eserleri sergisi,  AC Ulusal Müzesinde diaspora Adıgelerine yönelik açılan sergi, Rus-Kafkas savaşının sona ermesinin 145. Yılı üzerine gençlik politika kulübü toplantısı, “Adıgey Yıldızları” adlı uluslar arası çocuk ve gençlik sanat festivali, AC Devlet Halk Dansları Topluluğu İslamey’in video-filmleri hazırlandı(2000 adet), bunlar diasporada yaşayan soydaşlarımızın toplumsal örgütlenirine dağıtılacak.

Diaspora Adıgelerine cumhuriyet ve RF’nun yaşam şartları hakkında objektif bilgi sağlamak için yapılan çalışmalar:

-Komitemiz diasporada yaşayan soydaşlarımıza yönelik radyo yayınları yapıyor.

-2009 yılında Adıge Makh gazetenin internet sitesinde Adıgece yayınlanmasıyla, Türkiye’deki ve yakın doğudaki Adıge diasporası temsilcilerinin anavatanlarındaki enformasyonu direk almaları sağlanıyor. Ayrıca Adıge halkının tarihi ve önemli günleri ile Adıge kültürünün ünlü isimlerinin yıldönümü kutlamaları verilmektedir.

-Komitenin internet sitesi kuruldu. Sitede soydaşlarımızın yaşadıkları ülkelerin dillerinde gerekli enformasyon verilecek.

-“Dışarıdaki hemşehrilerle ilgili devlet politikasının uygulanmasında, yönetim organlarıyla cumhuriyetin medya temsilcileri arasındaki koordinasyon” konulu cumhuriyet gazeteciler ve medya temsilcileriyle toplantısı yapıldı.

-Ürdün’deki Adıge televizyonu Nart Tv ile ortak çalışma yapıyoruz, “Adıgey Devlet Radyo ve Televizyon Kurumu” kanala kültür, spor ve gençliğe yönelik yayın desteği sağlıyor.

-Anavatana dönen soydaşlarımızla basın, devlet ve toplumsal yapı arasında olumlu bir tutum şekillenmesi, geri dönenlerin cumhuriyetin var olan yaşam tarzına uyum sağlamaları için “Anavatan topraklarında, geçmiş ve gelecek” konulu bir yarışma düzenledik.

-“Adıgey ve hemşehrilerimiz” isimli bir broşür hazırlıyoruz, çalışmayı yapacak grubu oluşturduk, broşürün içeriği hazırlıyoruz.

-Komite ve diaspora toplumsal örgütleri daha çok bir araya gelerek, ortak çalışmalar yapma başladılar. 2009 yılı Ekim ayında Dünya Çerkes Birliği’nin 8. Kongresini birlikte Maykop’ta düzenlemiş olmamız buna güzel bir örnektir. DÇB Başkanını bize teşekkür yazısı göndermişti. Komite AC Başkanını İsrail’den gelen Adıgelerle görüştürdü, aynı şekilde AC Başbakanı diaspora Adıgelerinin temsilcileri ile görüştü.

-Aralık ayı başında Moskova’da Dünya Hemşehriler Kongresi yapıldı. Kongrede ne gibi kararlar alındı? Adıgey devlet organları, Adıge(Çerkes) sivil toplum örgütleri kongreye katıldılar mı?

-Geleneksel olarak, dünya hemşehriler günü organizatörlerinin davetleri doğrultusunda, AC devlet organları ve Adıge toplumsal örgütleri temsilcileri DÇB çatısı altında kongreye katıldılar. DÇB Rusya’nın dışarıdaki hemşehrilerle ilişki kuran örgütün resmi ortağıdır.

Kongreye RF Devlet Başkanı Medvedev, RF Hükümet üyeleri ve 88 ülkeden 500 delege katıldı. Kongrenin sonuç bildirgesinde yer alan ve Federasyon birimlerine 2010 yılında gerçekleştirmeleri tavsiye edilen temel çalışmalar:

-RF içindeki ulusal cumhuriyetlerin yöneticilerine dışarıdaki ulusal toplulukların temsilcileri ile görüşmeleri için destek verilmesi, diasporada yaşayan soydaşlara bölgesel programlar oluşturulması için bölgesel bütçeden %0,05 ödenek ayrılmasını,

-2010 yılı sonuna kadar Federasyon birimlerinin icra organları içinde yapısal bölümlerin oluşturulması, hemşehriler ile çalışmadan sorumlu genel idare komisyonlarının uyumlu hale getirilmesi, bunların çalışmalarında Rusya Dışişleri bakanlığının bölge yetkililerinin de katılımının sağlanması.

-2010 yılında yapılacak Dünya Hemşehriler Konferansına önem verilmesi, diasporada yaşayan soydaşları destekleyen bölgesel programlar desteğinin arttırılması ve hemşehrilere yardım sağlanması için yapılan çalışmaları gösteren, sergi ve sunumların düzenlenmesi,

-Federasyon cumhuriyetleri soydaşlarına (hemşehrilerine) yapılacak yardıma yönelik, Moskova’da “Moskova şehri devlet organlarının dışarıdaki hemşehrilere desteği üzerine” konulu23 Eylül 2009’da çıkarılan yasa benzeri kararlar alınması,

-Rusya Anayasası çerçevesinde federal birimlerin, dış ülkelerin idari oluşumlarıyla yaptıkları anlaşmaların ilerletilmesi, öncelikli olarak onların büyük topluluklar halinde yaşadıkları ülkelere destek verilmesi,

-Rusya hemşehrilerinin(yurttaşlarının) diaspora kurulları ile doğrudan ilişkiler kurmaları, bunun yanı sıra hemşehrilerin uluslar arası sivil toplum örgütleriyle ortak çalışmalar yapılması,

Bütün bunlardan hareketle aşağıdaki görevler öne çıkıyor:

-Hemşehrilerin Rusça ve Rusya’da yaşayan halkların dillerinde genel eğitim almaları için imkanlar ve kotaların arttırılmasıyla etkin bir şekilde uğraşılması, bunun yanında orta ve yüksek eğitim alabilmeleri için bölgelerde mastır, doktora okulları ve bilimsel araştırma enstitülerinden yararlanmalarının genişletilmesine çalışılmalı;

-Hemşehrilerimizin içinde bulunduğu Yabancı firmalarla bölgesel işletmelerin ilişkilerinin genişletilmesi ve ortak firma ve kurumların kurulmasına destek verilmeli;

-Hemşerilerin gönüllü dönüşleri devlet programının uygulanması çerçevesinde, federasyon birimlerinde federasyon birimlerinin ihtiyaçlarını dikkate alarak hukuki, sosyo-ekonomik, kurumsal ve enformasyon şartlarının oluşturulması, onların normal hayata adaptasyonlarını, yeni yaşam yerlerinde iş sağlanması;

-Hemşehrilerin Uluslararası forumlarında Rus bölge yöneticilerinin geniş bir şekilde temsil edilmelerinin sağlanması ve forumlardaki ilgili tematik bölümlere katılımlarının sağlanması.

Yakın dönemde (2. Dünya Savaşı) 65. Zafer yıl dönümüne yönelik kutlama etkinliklerinin hazırlığı öncelik kazanmaktadır.

Büyük öneme sahip bu ilkeler Dünya Hemşehriler Konferansında gündeme getirildiler, bugünkü çalışmalarda izlediğimiz yolda budur. Bu ilkeler “Diasporada yaşayan hemşehriler ile ilişkilerin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi ”konulu cumhuriyet hedef programı çerçevesinde uygulanıyor.

-Diaspora ile ilişkilerin güçlendirmek için 2010 yılında Komite ne gibi çalışmalar yapmayı hedefliyor?

-Öğrencilerimiz ve akran gençlerin iyice tanışıp kaynaşmaları için, bu yıl soydaşımız büyük bir grup genci Adıge Cumhuriyetine davet etmeyi amaçlıyoruz. Ayrıca yaz aylarında kültür ve eğitime yönelik etkinlikler düzenleyeceğiz.

RF’ndaki üniversitelere başvuru dilekçelerinin kabul edilmesi için federal organlarla her türlü ilişkiye girmeye hazırız. Burada Adıgey’in yanında, diasporadan gelen gençlerin komşumuz Krasnodar kray üniversitelerinde okumak istediklerini de belirtmek istiyorum.

Türkiye’de Adıge Cumhuriyeti kültür günleri düzenlenmesi planlamaktadır. Zaferin 65. Yıldönümüne yönelik etkinlik hazırlıkları da yapıyoruz. Soydaşlarımıza cumhuriyetimizde yaşayanların 2. Dünya Savaşına yaptıkları katkıları anlatacağız.

Haber alışverişini daha da arttıracağız, diasporada yaşayan soydaşlarımızı yeni olaylar hakkında bilgilendireceğiz, bunda internet teknolojisinden yararlanacağız. Ürdün’de yayın yapan Nart Tv dünya üzerindeki Adıgeler tarafından izleniyor, onunla olan dostluğumuzu geliştireceğiz. Adıge edebiyat dergisi “Zekhoşnıgh” da soydaşlarımızın yazılarını yayınlayacağız. Komitenin sitesinde soydaşlarımız sorularına cevaplar bulabilecekler.

Adıgey’de düzenlediğimiz uluslar arası gazeteciler festivaline diasporada yaşayan soydaşımız gazetecileri davet edeceğiz.

Brant’e Kazbek
Adıge Makh, 20 Ocak 2010

Komite İletişim Adresi: kompech3@mail.ru

30 Ocak 2010
Cherkessia.net