Dünyamızın karla kaplandığı bu günlerde  atalarımızın bu alanda kullandıkları kelimeleri ve anlamlarını yeniden hatırlayalım.

 

 

Хьао- Bizi çevreleyen atmosferin soğukluğu,sıcaklığı,atmosferde meydana gelen hareketleri anlatmak için kullanılan kelime.Şavko Abubeçir sözlüğünde kelimeyi bu şekilde tanımlıyor.

 

Щыцыос- Yoğun ve taneler halinde yağan kar.Kesintisiz ve uzun yağarak toprak üzerinde birikim oluşturur."щыцыос yağarken evinde otur,yola koyulma" denir. (Щыцыос къесэу узэрысым уимык1,гъогу утемыхь)

 

Ныожъ 1улъхь- Yoğun ve iri taneler halinde yağan kara denir.Çok sık yağan ve toprakta birikim yapan bir kar türü değildir.

 

Ос пхъапхъ - Küçük taneler halinde yoğun şekilde yağan kar türüdür.Toprakta çok az birikim yapar.

 

Осыкъау,осыукъо - Dağ yamaçlarında biriken kar tabakasının güçlü bir şekilde aşağıya doğru katlanarak kayması olayını anlatan kelime.Çığ. Atasözü "Çığı harekete geçiren küçük bir kuştur" der.( Осыкъаор бзыужъыем егъэхъые)

 

Къэрэу лъэкъо тхьак1ыжь - Bahar geldiğinde yağan son kar.

 

 

Arkeolog Tev Aslan

 

 

Rüzgar Adları

 

Борен,борэжъ - Kuzey doğudan esen güçlü rüzgar.Yılın çeşitli zamanlarında eser.Novorossiysk ( ц1эмэз ) de denizde büyük dalgalanmalar yaratan güçlü rüzgar.

 

Шъхьэрэжь - Güney doğudan esen rüzgar

 

Къамылыцжьыбгъ - Bataklık ve su kıyılarında yetişen sazların tepe kısımlarını donduran çok soğuk rüzgar.

 

Нэкъуай - Kuzey doğudan esen soğuk rüzgar.Genellikle kış soğuklarinı getiren rüzgardır.

 

Тыгъэжь - Doğudan esen rüzgardır,genellikle yağmur getirmez.

 

Хыжьы - Karadeniz yönünden esip genellikle yağmurda getiren rüzgardır.

 

Хыжьыхъужъ - Batı istikametinden güçlü esen rüzgar.

 

Акъужь - Dağ istikametinden esen serin hoş rüzgar.

 

Гъэлгъэжь - Kurak yaz aylarında esen sıcak rüzgar.

 

Гъэтхэжьы - Baharda esen ılık rüzgar.

 

Жьыкъумэ - Denizde oluşan fırtına.Bir işi birlikte yapmak anlamında " Hep birlikte üflersek fırtına yaparız" denir.( ц1ыфхэр зэужэ жьы зэдерэпщи хьыкъумэ хъун)

 

Хыуай - Denizde büyük dalgalanmalara yolaçan,yagmur,fırtına.

 

Жьыуай - Yağmurla karışık esen,zararlara yolaçan güçlü rüzgar.

 

Жьыгуу - Sıcak bahar rüzgarı.

 

Жьыхьарзэ - Toz kaldıran,hafif maddeleri sürükleyen,dönerek esen rüzgar.

 

Жьыбгъэуадж - Rüzgardan korunmak için arkasında durulan yer.

 

Жьыкъухь - Rüzgarla hareket eden deniz taşıtı.Yelken.

 

Жьыуап1э - Rüzgara maruz kalan yer.

 

Жьыхъужъ - Kuvvetli esen rüzgar.

 

Хыцук1,псыхьарз - Bulutlar ile deniz yüzeyi arasında oluşan sulu rüzgar.Rüzgarın denizden aldığı suyu yukarı kaldırıp başka bir yere götürüp boşaltması. Yöredeki insanlara büyük zararlar vermesi. Karadeniz kıyı boyu Şapsığda sıkça görülen olay. Hortum.

 

 

Kaynak: Tevu Aslan,20 şubat tarihli Adıge mak gazetesi.

 

 

Çeviri: Hapi Cevdet Yıldız

 

Cherkessia.net, 29 Mart 2026