Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Dr. Kobli Mustafa Canbek
KAFFED’in Masalları & Rusya’nın Gerçekleri
07 Kasım 2026 Cumartesi Saat 11:37

KAFFED, ekim sonunda Moskova’da gerçekleştirdiği ziyarete dair açıklamayı sosyal medyada “tarihi toplantı” şeklinde duyurduktan sonra Rus Dışişleri’nin internet sitesinde aynı ziyaretle ilgili farklı ifadeler içeren başka bir açıklama yayınlandı. 


Olayın seyrini daha net şekilde ortaya koyan ise KAFFED’in yoğun eleştiriler karşısında hazırladığı ikinci açıklama oldu. Tabii bu olayın ve açıklamaların bize de düşündürdüğü çok çeşitli konular oldu. Nereden başlamak, hangi sıra ile ilerlemek doğru olur bilemiyorum ama her birini birbirinden ayrı şekilde yazmaya çalışalım. 


İlk olarak olayın gerçekleşme şekli: Türkiye’den, Ürdün’den, Suriye’den ve İsrail’den Çerkes temsilcilerin Hauti’nin peşine takılarak Moskova’ya gitmeleri ve bu ziyaretin de tüm masraflarının Rusya tarafından karşılanıyor olması. Hauti bilineceği üzere hiçbir olayda Rusya’yı eleştirmez ve her olayda Çerkeslere ayar vermeye çalışır. Örnek isteyenler olursa 2020’deki Anayasa değişikliğinde, 2021’deki nüfus sayımlarında Hauti’nin ve çetesinin tavırlarına, söylemlerine bakabilirler. 2023 şubat depreminde, yardımların depremzedelere ulaşmasını engellemedeki manevralarına, gerekçelerine bakabilirler. Sayısı tam olarak bilinmeyen ama binlerle ifade edilen Çerkes gençlerinin Ukrayna cephesinde ölüme gönderilirken takındığı tavra bakabilirler. 


Bunlardan hiçbirine bakma zahmeti göstermek istemeyen ise KAFFED’in “tarihi toplantı” diye duyurduğu Moskova ziyaretinin ardından Hauti’nin Putin’e yaptığı sunumu ve orada tarihi çarpıtmalarla Putin’i nasıl hoşnut ettiğine baksınlar en azından. Bu sene 470. Yıldönümü olarak ifade ettikleri gönüllü katılım masalını 20 yıl önceki tartışmaları da dahil, tarihi arka planını da yeterince bilen birisi olarak tek bir soru sorarak bu bahsi geçeceğim. Diğer türlü olursa mesele çok uzar gider. Soru şu: “470 yıl önce Kabardeyler, Rusya’ya gönüllü katıldı madem o zaman Uzunyayla’daki Kabardey köyleri neden ve hangi olayların sonucunda kuruldu?”. Ayrıca Hauti’nin övgüyle sözünü ettiği Çerkaski ailesi üyeleri, Maria-Goşeney’in vefatının ardından katledildi ve Rusya’da kayda değer bir etkileri kalmadı. Hauti bu gerçekten söz etmedi elbette. Çünkü takipçisi olan KAFFED gibi masallarla iktifa etmeyi daha güvenli ve daha menfaatli görmekte. 


Putin’e hitaben yaptığı konuşmada bir tek talebi oldu: tarihin, gençlere masallarla anlatılması için materyaller hazırlanması ve bu sayede tarihin karanlık sayfaları yerine masalsı taraflarını öğreterek Rusya’ya daha bir bağlı Çerkes gençliği yetişmesini sağlamak. Bu konuşmada soykırımın tanınmasını bırakın soykırımın S’si bile dile getirilmiyor. Diasporada yaşayan Çerkeslerin dönüşü için yasal kolaylıkların sağlanması gibi bir talep bulunmuyor. Kendi imkanları ile dönüş yapmış Çerkeslerin vatandaşlık-oturum iptali gibi sorunlarının çözümüne dair bir talep bulunmuyor. Çerkescenin içinde bulunduğu durumu göz önüne alıp okullarda öğretimini yaygınlaştırmak, ders saatlerini artırmak gibi bir talep de bulunmuyor tabii ki. Tek talep “çocuklarımıza yalan tezlerle dolu Rus şövenist tarihini daha çok anlatın!” Hauti budur. Peşine takılıp savrulanların da bundan daha farklı bir tavır içinde olması beklenemez. Bekleyen varsa da beklemek ibadettir deyip geçelim. 


İkinci olarak; KAFFED’in Hauti’nin stajyeri olarak diasporaya başka, anavatanları Rusya’ya başka ağızdan konuştuklarına şahsen şaşırmadım. Burada önce başka ilginç bir olayı paylaşayım ve bu sayede bundan sonra kıymetli okurlarımız da şaşırmasınlar. 2025 yılı Soykırım anma etkinliği Samsun’da 25 Mayıs tarihinde gerçekleşmişti. 21 Mayıs günü izinsiz toplandıkları için Nalçik’te 8 kişi gözaltına alınmıştı ve 4 gün sonra Samsun’da gerçekleşen anma etkinliğinde konuşmacılardan biri bu olayı sert bir şekilde eleştirmişti. Ben o sırada meydanda birkaç kişi ile sohbet halindeydim ve bu sert konuşmaya sadece kısmen kulak kabartabilmiştim. Bir kadın konuşmacı olduğunu ve tonunun Rusya muhibi bir örgüt için fazla sert olduğunu iyi hatırlıyorum. Özetle Rusya’nın hukuksuz bir şekilde insanları tutukladığını, bu kişilerin bir an önce salıverilmesi gerektiğini ifade eden ama bunu çok sert bir tonda yapan bir konuşmaydı. 


Bu etkinlik başından sonuna kamera ile kaydedildiği için “yayınlarlar zaten, sonra izlerim” diyerek geçtim. Bilin bakalım ne oldu? Aylar geçti, yıl oldu geçti ama bu etkinlik görüntüleri ve konuşma yayınlanmadı. Peki o zaman bu konuşma niçin yapıldı? Karadeniz kıyısında toplaşan bir grup insanın önüne çıkan birisi neden böyle sert ve kararlı bir şekilde Rusya’ya yanlış yaptığını haykırır? Rusya bunu duymayacaksa ve sonradan izleyip görmeleri için paylaşılmayacaksa Rusya’ya ayar vermenin, Rusya’dan hukuka uygun hareket etmesini istemesinin ne anlamı var? Bende düşündürdüğü tek bir anlamı var: Kitlenin gazını almak üzere haykırıp hukuka ve insan haklarına vurgu yapmak, Rusya karşısında(!) hakkı, hukuku, adaleti savunuyor görünmek. Öte yandan Rusya’nın kızmasından ve anavatanla ilişkilerin (ya da şahsi kazanımların) zarar görmesinden çekinerek sosyal medyada şurada burada Rusya karşıtı hiç bir iz bırakmıyorlar. 


KAFFED, Türkiye’de soykırım ve sürgün konularında etkinlikler düzenlerken Moskova’ya yapmış oldukları geziye dair yayınladıkları iki ayrı açıklamada tek kelime ile soykırımdan, sürgünden söz etmemektedir. Anlaşılıyor ki Lavrov’un yabancı dışişleri bakanlarını ağırladıkları köşkte kabul edilme şerefine ulaşan KAFFED, ziyaret esnasında soykırım, sürgün fasıllarını açmaya gerek görmemiştir. Demek ki KAFFED kitleye başka, muhataba başka konuşmaktadır. 


Üçüncü olarak; tam bir acizlik akan ikinci açıklamayı okuyunca, Rusya’ya karşı “uslu çocuk” imajı çizerken kitleye başka türlü narkoz veren KAFFED’in, benzer tavrı Rus dışişlerinden gördüğünde soğuk duş etkisi yaşamış olduğu anlaşılıyor. KAFFED’in ikinci açıklamasında anlatıldığı kadarıyla herşeyin folklorik, pastoral bir nüve ile başladığı anlaşılıyor. Sonra iş büyüyor büyüyor ve diplomatik-siyasal bir mahiyet kazanıyor hem de tam da Rusya’nın birliği günün arefesine denk gelecek şekilde. Bunla da kalmayıp “yuvarlak masa toplantısı” diye gittikleri etkinliğin sözde gönüllü katılımın 470. Yıl dönümü anısına gerçekleştiğini açıklayınca Rus dışişleri, KAFFED’in içine düştüğü durum iyice tuhaflaşıyor. Ama yine de KAFFED ne Rusya’yla ne de Hauti’yle kötü olmamak için “bunlar bizi tufaya getirdi” diyemiyor. Rahatsızlıklarını DÇB yönetimine iletmiş olduklarını ifade ediyorlar ama kim bilir onlara ne dediler. Öyle ya kitleye başka, anavatanları Rusya’ya başka konuşanların hangi sözüne niçin güvenmeli? Kaldı ki açıklamanın sonunda siz istediğinizi konuşun durun, biz bildiğimizi okumaya devam edeceğiz mahiyetinde kararlılıklarını ortaya koymuşlar. 


KAFFED tıpkı Hauti gibidir. Masallardan söz eder durur, gerçekleri konuşmaktan kaçınırlar. Moskova’da da konuşamamışlar. KAFFED, gerçekleri mecburen konuşacaksa da kayıt kuyut kalmasın diye tedbirleri alır. KAFFED’in konuşmaktan haz ettiği masalları ve konuşmaktan kaçındığı gerçeklere örnekler verelim de okuyucu desteksiz attığımızı düşünmesin. KAFFED, Rusya tarafından sağlanan eğitim bursunu ballandıra ballandıra anlatır ve bursiyerlere Rusya’ya karşı eleştirel bir tavır içinde olmamaları gerektiğini tenbihler. Peki bu burs Çerkeslere özel bir burs mu? Hayır. KAFFED’in kaşı gözü için verilen bir burs mu? Hayır. Belirli ekonomik güce sahip olan hemen her ülkenin yabancı öğrenciler için benzer burs programları var. KAFFED’in, Rusya’nın temsilcisi olarak burs meselesini sahipleniyor gibi görünmesi okuyucuyu yanıltmasın. 


KAFFED olmasa da Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı birileri bu burslardan şu veya bu şekilde zaten yararlanabiliyor. Yine de KAFFED’e sorsanız “bu zamana kadar kaç kişiyi anavatana (Rusya’ya) okumak için gönderdiniz?” diye size mutlaka verecekleri rakamlar olur ama yine aynı KAFFED’e sorsanız “Bu zamana kadar kaç Çerkes, RF vatandaşlığından atıldı, oturumları iptal edildi, yurda girişleri yasaklandı?” buna dair bir cevap alamazsınız. Bu alan mayın tarlası çünkü. Hak, hukuk savunmak biraz netameli bir konudur ve bunlardan söz etmek sıkıntı doğurur. KAFFED’in sözünü edemediği gerçekler: vatandaşlık-oturum iptalleri, Rusya’ya giriş yasağı uygulamaları, gençlerin emperyal bir savaşta kurban edilmeleri. KAFFED, özellikle sonuncusundan söz etmekten sonuna kadar kaçınır. 


Geçtiğimiz temmuz ayında Nurdin Keref isminde bir genç oldukça ilginç olaylar zinciri sonunda katledildi, ölümünden sonra orduya gönüllü katıldığına dair yalanlar yaymak için yapay zeka videoları üretildi ama yüzlerce KAFFED delegesinden bir tanesi ağzını açıp Rusya’yı eleştirmedi, kınamadı, cenazenin bir an önce ailesine verilmesi için bir girişimde bulunmadı. KAFFED budur. İşine geldiği zaman siyasetin-diplomasinin en ön safında yer almak için atılgan davranan ama “buyur konuş!” denilince de kitleye söylediklerinin yarısını bırak onda birini konuşamayan bir örgüttür. Birleşmiş Milletler toplantısına temsilci gönderip yalnızca Abhazya meselesini konuşan ama böyle önemli bir etkinlikte Çerkes Soykırımını dile getirmek gereği duymayan bir yapıdır. Siyaset akademisi adıyla bir çalışma başlatan ama gençlere daha en başından “bizim kendi siyasal yapılarımızı kurmak gibi bir düşüncemiz yok, mevcut siyasal aktörlerle etkileşimle dolgu malzemesi olarak kalacağız” diyen bir paradokstur.


Dördüncü olarak; Rusya’nın haziran ayından ilmek ilmek ördüğü bu etkinliği Rusya’nın birliği gününe yakın bir zamanda ve 470. Yıl yalanları ile birlikte pazarlamasının temel nedeni gerçekten Çerkesleri dinlemek ve onların taleplerine kulak vermek midir? Tabii ki değil. Ukrayna-Rusya savaşı başladıktan sonra meydana gelen gelişmeleri alt alta toplayınca şahsen şu iddiada bulunabilirim: Şayet Ukrayna Parlamentosu Verkhovna Rada, Çerkes Soykırımı’nı tanımasaydı, Litvanya Parlamentosu Seimas’ta oldukça geniş katılımlı Çerkes Soykırımı konulu bir konferans düzenlenmeseydi, Polonya’da ve Azerbaycan’da Çerkes Soykırımı’nın tanınması konusundaki girişimler olmasaydı, Çerkesler dışındaki halklar, Rusya’dan ayrılma isteğini siyasi alanda dile getirmek için çalışmasalardı kuvvetle muhtemeldir ki en büyük(!) örgüt KAFFED, Lavrov’un yabancı dışişleri bakanlarını ağırladığı köşkte ağırlanma şerefine kavuşamayacaktı. Kavuştu da ne oldu? Diye sorunca ise “Rusya’nın propagandasına figuran oldular” demekten başka bir cevap bulmak da mümkün değil.


Son olarak; KAFFED’e gönül verenlerin iki konuya net olarak odaklanması gerektiğine inanıyorum. Bu sayede KAFFED’in ne kadar boş ve faydasız ve hatta durumuna göre zararlı ve engelleyici bir yapı olduğunu görmeleri mümkün olacaktır. Birincisi “Anavatanla İlişkiler” kavramını masaya yatırmaları gerekir. Bu kavramın kapsamını, sınırlarını, gerçekte “anavatan” ifadesini ne ile eşleştirdikleri (Rusya mı yoksa Çerkesya mı), bu ilişkilerle Çerkesler adına ve Çerkesler için nasıl bir fayda (siyasal, hukuki, sosyo-ekonomik, akademik vs.) sağlamayı amaçladıklarını net olarak ortaya koymalılar. Madde madde sıralayarak tüm faydaları/amaçları gözlerinin önlerinde hazır olarak tutmalılar. Daha sonra mevcut siyasal, hukuki, soysal koşullarda bu umulan faydaların ne kadar gerçekçi ölçüde sağlanabileceğini düşünmeliler, sorgulamalılar. 


Rusya’nın gerçekleri ile KAFFED masallarını karşılaştırmalılar. İkinci olarak KAFFED tüzüğünde yer alan sorunlu “Kafkaslı toplumlar” ifadesinin aynı şekilde kapsamı, başı, sonu belirlenmelidir. Mesela bu “Kafkaslı toplumlar” kavramının kapsamına Ermeniler, Gürcüler, Azeriler, Eşkenaz Yahudileri, Kozaklar ve Ruslar dahil mi? Öyle ise bu toplulukların temsilcisi olan dernekleri ve vakıfları KAFFED bünyesine almak için neden bir girişimde bulunulmaz? Bunlar dahil değilse Kafkaslı ya da sonradan Kafkaslı olmuş halklar arasında nasıl bir eleme metodu uygulanmıştır? Eğer her platformda iddia edildiği gibi Çerkeslerin en büyük STK’sı ünvanı ile ortaya çıkılıyorsa ve kuruluşta yer alan tüm topluluklar kendi federasyonlarını kurup ayrılmışsa hala bu kavram üzerinde ısrar etmenin anlamı nedir? Daha önceki bir yazımda ifade ettim. Tekrar ediyorum: “Kafkaslı toplumlar” ifadesinin ne siyasi, ne hukuki, ne ilmi, ne tarihi bir anlamı bulunmaktadır ama Çerkes olarak anılmak istemeyen Çerkes görünümlü bazıları ısrarla bu isim altında erimeyi ve eritmeyi tercih etmektedirler. 


Bitirirken bize masal anlatıp duran KAFFED-DÇB ittifakına söylemek istediğim bir sözü buradan alenen söylemiş olayım: Rusya’nın gerçekleri, sizin masallarınızı atıştırmalık niyetine yer!


Bu yazı toplam 1889 defa okundu.





hapi cevdet yıldız

Sayın Canbek, Sehureko Havti'ye soru anlamında şöyle diyorsunuz: "“470 yıl önce Kabardeyler, Rusya’ya gönüllü katıldı madem o zaman Uzunyayla’daki Kabardey köyleri neden ve hangi olayların sonucunda kuruldu?”.

Ayrıca Hauti’nin övgüyle sözünü ettiği Çerkaski ailesi üyeleri, Maria-Goşeney’in vefatının ardından katledildi ve Rusya’da kayda değer bir etkileri kalmadı. Hauti bu gerçekten söz etmedi elbette. Çünkü takipçisi olan KAFFED gibi masallarla iktifa etmeyi daha güvenli ve daha menfaatli görmekte." diyorsunuz.

Kabartaylar Uzunyayla'ya ne zaman geldiler? 1860 yılından başlayarak geldiler. 1860 yılında Kafkasyada durum neydi? Bir yıl önce Şamil ve naibi, Abzahların dini lideri Muhammed Emin Ruslarla anlaşma yapıp savaşa son vermişlerdi? Kabardiya'da savaş var mıydı? Yoktu. 1860 yılında Ruslarla savaşan kabile kimdi? Karadeniz kıyısında Şapsığlar ve desteklerindeki Vubıhlar. Bunları bilmek gerekir.

Ayrıca Mariya Temrukovna'nın lümünden sonra Çerkasskiy ailesi bireyleri katledildiler ve etkisiz hale geldiler diyorsunuz. Yüzeysel bilglerle tarih yazılmaz ve hükümler kurulmaz. 1828-1829 Osmanlı - Rus Savaşında General Paskeviç'in Erzurum'a atadığı askeri vali Tuğgeneral Çerkasskiy idi. Bunu da bilmek gerekir. 1860 yılında Rus ve Osmanlı hükümetleri arasında bir göç (hicret) anlaşması imzalandı.

1860 yılında durum neydi? Rusya hukuki reform hazırlığı içindeydi. Hukuki eşitlik gündemdeydi. Kölelerini kaybedeceklerini öğrenen Kabartay beyleri deniz yoluyla önce Samsun'a ve oradan da devlet yardımıyla Sivas ve Uzunyayla'ya nakledildiler. At yetiştirip orduya satacaklardı. Bu direkt bir sürgün olayı mıdır? Tarih yazmak ve hükümler kurmak derinlemesine araştırma yapmayı gerektirir. Saygılar.

11 Kasım 2026 Çarşamba Saat 05:07
Kube Sedat Güner.

Altına imza atılacak bir yazı olmuş.

Okuyucusu ve faydalanıcısı bol olsun. Bununla birlikte "... masal anlatıp duran KAFFED-DÇB ittifakına söylemek istediğim bir sözü buradan alenen söylemiş olayım: Rusya'nın gerçekleri, sizin masallarınızı atıştırmalık niyetine yer!" cümlesine şerh düşmek zaruretini hissettim.

Şöyle ki: KAFFED-DÇB masallarının hitap ettiği kuruluşlar ve insan toplulukları ne Rusya, ne Rusya Federasyonu içindeki Çerkes Cumhuriyetleri ne de buralarda yaşayan insanlar (istisnalar hariç) değildir.

Hauti'nin arzu ettiği masal çalışmalarının hitap etmesini düşündüğü topluluk diaspora Çerkesleridir. Günümüzde genç nesiller diaspora nüfusunun önemli bir kesimini oluşturmaktadır. Çarlık Rusya'sının mirasını sahiplenen (ki, Ukrayna üzerindeki toprak taleplerini de tarihine dayandırmaktadır) Rusya Federasyonu, göç kılıfına sarıp sarmaladığı Çerkes soykırımının genç nesiller tarafından unutulacağını ummuştur. Ancak Özellikle Türkiye'deki Çerkes nüfusunun kurumsallaşarak tarih, kültür vb. alanlarda gençleri bilinçlendirme çalışmalarına hız vermesi; buna bağlı olarak çok sayıda etkinlikler düzenlemesi umudu suya düşürmüştür.

Rusya-Gürcistan ve Rusya-Ukrayna savaşının ve benzerlerinin kendilerine de olabileceğini düşünen bazı Avrupa ülkelerinin aklına birden taş gibi düşen Çerkes soykırımına sarılmaları da Rusya'nın huzurunu kaçırmştır.

Bu durum, Hauti ve onun gibi düşünenlerin Putin'den zılgıt yemelerine sebebiyet vermiş olmalı ki bazı toplantılar etkinler vs.ler düzenlenmeye başlandı. Yoksa ne diye Hauti ve arkadaşları toplantı akabinde derhal rapor hazırlayıp Putin'in huzuruna çıksınlar. Ne diyor Hauti, "masallarla anlatmalı". Kime? genç diaspora Çerkeslerine. Kim anlatacak? Bugün için KAFFED, yarın kimi ya da kimileri angaje ederlerse onlar.

Dolayısıyla ben de "Ey Rusya ve görevlisi Hauti ve arkadaşları, atalarının kemiklerini sızlatmak istemeyen her Çerkes, masal sosuna bandırılmış zehiri reddedecektir. Tarihi gerçekler karşısında sizin masallarınız tutmayacaktır, diyorum. Kaleminize sağlık.

Saygılarımla Kube Sedat Güner.

07 Kasım 2026 Cumartesi Saat 17:05
Rania Bayram

Wapsoo, you say the truth.

07 Kasım 2026 Cumartesi Saat 15:02
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net