YENİ KİTAPLAR

Son günlerde dilimiz ve tarihimiz adına sevindirici kitaplar birbiri ardı sıra çıkıyor.Vatandan uzakta bu eserlerden habersiz insanlarımızı bu kitaplar hakkında bigilendirmem gerektiğini düşünüyorum.

Adiğe Cumhuriyeti Çeraş Tembot Sosyal Bilimler Araştırma Enstitüsü tarafından çıkarılan Açıklamalı Adiğe Dili Sözlüğü üç cilt ve 50.000 kelimeden oluşuyor.
Bir süre öncesine kadar bu sitenin yazarları arasında yer alan Açumıj Hilmi Özen tarafından çıkarılan Açıklamalı Türkçe Çerkesçe sözlük ise toplam 958 sayfadan oluşuyor.

Her iki sözlük Adiğe dili ile ilgilenenlerin yararlanabilecekleri temel eser niteliğinde.

Mıyekuape Teknoloji Üniversitesinde Tarihi Bilimler Doktoru Svetlana Kudayeva'nın Kafkas-Rus savaşlarının sona erişinin 150. yılı anısına çıkarmış olduğu kitap “19. yüzyılda Kuzey Batı Kafkasya'da Adiğeler (Çerkesler), Adiğe toplumunun değişim süreçleri” adını taşıyor.

Kitabın tanıtım yazısı şöyle:

“Elinizdeki kitap Adiğe tarihinin en kırılgan dönemlerinden olan 19 ncu yüzyıl Kafkas savaşlarını irdeliyor. Bu savaş sonucunda Adiğe toplumunun sahip olduğu tüm yaşam biçimleri ve fonksiyonları ya köklü değişimlere uğramış yada şikil değiştirmiştir.Toplumsal değişimler yazar tarafından sadece sosyal bir olgu olarak ele alınmamış,askeri bir karşı koymanın sonucu olarak değerlendirilmiştir.Kitapta Adiğe toplumunun karşı karşıya kaldığı transformasyon Rusya İmparatorluğunda kalanlar ve Osmanlı İmparatorluğuna sürülenler olmak üzere iki farklı şekilde inceleniyor.Ayrıca yazar Adiğe tarihinin bu dramatik dönemine açıklık getirecek mekanizmaları göz önüne alıyor.”

Bu kitabın yazarının 27 Eylül tarihinde Kafdav tarafından Ankara'da Milli kütüphane salonunda düzenlenecek 150 nci yıl ile ilgili bilimsel konferansa konuşmacı olarak katılacağını da duyurmak isterim.

Adiğe Devlet Üniversitesi ve Adiğe Cumhuriyeti Ulusal Müzesi tarafından yayınlanan Hacı Brant Zeçeriya tarafından kaleme alınan kitabın adı “Abadzehlere dair anlatımlar” (Абдзэхэ къэбар) adını taşıyor.

Adiğelerin büyük boylarından biri olan Abzehlerin 19 ncu yüzyıldaki tarihleri,gelenekleri,yaşam şekilleri üzerine ilginç bilgilerin yer aldığı kitap Adiğece ve Rusça olarak hazırlanmış.

Kitabın Yazarı Brant Zeçeriya günümüz G.Kuluç şehri yakınlarında 1839 -1943 yılları arasında doğmuş, Rus Kafkas savaşlarının 1864 yılında sona ermesi ile ailesi ile birlikte Kuban yöresine yerleşmiştir. Abzehlere dair anlatımları Arap alfabesi ile Adiğece olarak 1924 yılında yazmıştır. Anlatılar Brant Zeçeriya'nın Abzehler üzerine halk arasında duymuş olduğu anlatımların yazıya aktarılmış halidir.

1917 Ekim devriminin ardından K.Kafkasya halkları için tarihi adaletin yeniden oluşabileceği politik bir ortam oluşmuştu. Bu sebeple Adiğe toplumunun önde gelen aydınları 21 Kasım 1924 tarihinde Krasnodarda Adiğe tarih,etnografla ve kültürünü araştırmak üzere bir dernek oluşturmuşlardı.Brant Hacı Zeçeriya da bu derneğin aktif üyelerinden biridir.

Dernek tarafındau kurulan Adiğe milli müzesine önemli katkılarda bulunmuştur.

1934 yılında ölmüş ve köyü Pşıze'de toprağa verilmiştir.

Kabartay Balkar Sosyal Bilimler Araştırma Enstitüsü ve Boris AKBAŞ vakfı tarafından çıkarılan kitap “Kafkas Savaşları Döneminde Adiğe Şarkıları” adını taşıyor.

Kitapta Rusya'nın Kafkasya'yı işgal ettiği yıllarda ortaya çıkan Adiğe halk şarkıları Rusça ve Adiğece olarak yer alıyor.Kitapta yer alan şarkılar Kabartay Balkar ve Adigey Araştırma enstitülerinin arşivlerinden ve bu konuda yazılmış çeşitli kitaplardan yararlanılarak derlenmiştir.