Değerli arkadaşlar, bu köşe artık benim köşem, Cherkessia’da ilk köşe yazım! Hepinizi bu köşede bekliyor olacağım, kültürümüze ait yazıların yanında, zaman zaman da kendime has düşüncelerim olacaktır. Sizlerle ara sıra bu köşede buluşmak umuduyla ve izniniz ile işime başlıyorum.
                                                                                      
İnsan, belli bir süre de olsa başkalarını aldatabilir ama kendisini asla aldatamaz. Yeter ki, vicdanının sesini dinleyebilsin. Kirli, tozlu bir aynada kendinizi görmeniz ne denli imkânsız ise; bencillik, adamsendecilik ile perdelenmiş olan bir vicdana ulaşmakta o denli imkânsızdır. Benliğimizdeki akıl, hikmet ve erdemleri açığa çıkarırken, mihenk taşımız olan vicdanımızdaki perdeyi kaldırıp, kalbimizi de açmak zorundayız. Ancak bu durumda doğruya iyiye ve güzele ulaşabiliriz.

Xabze; gurur, kibir ve hırsların içeri alınmadığı, bunun yerine insanlığın, sevginin, bilgilerimizin, üzüntülerimizin, sevinçlerimizin, başka bir deyişle bizleri insan yapan her şeyimizin ortaya konularak paylaşıldığı bir yerdir.

Xabze kuralları nedir bilmiyorum bana kimse öğretmedi diyenlere şunu söyleyebiliriz. İyi insan olma ile ilgili, evrensel bilgileri ve kuralları inceleyin, beden dili kitaplarını okuyun bu bilgilerin içine sevgiyi, saygıyı ve iffeti ilave edin, temiz giyinip bakımlı olun, işte bunlar Xabze’nin en önemli kurallarıdır.

Çerkesler cehalet ve taassuba karşı oldukları gibi, başkalarının haklarını da kendi hakları gibi korumakla yükümlüdürler. Çerkeslerin gelmiş geçmiş en büyük üstadı olan Kazanuko Jebağı bu konular hakkında şöyle söylemiştir: Önce vuran siz olmayın, size vurandan kaçmayın, kötü kişiyi arkadaş edinmeyin. Zamana uyum sağlayın. Geçmişi geri getirmeye uğraşmayın, çoğunluğun kabul ettiği şey Xabzedir, hepiniz ona uyun.

On yaşlarındaki bir Migrel çocuk, sık sık komşularına gidermiş, evin yaşlı kadını da her seferinde o çocuğu ayakta karşılarmış. Çocuk bir gün kendi anneannesine sormuş: “Anneanne, komşu eve her gidişimde, yaşlı nine beni ayağa kalkıp karşılıyor, neden?”Demiş. Anneanne de torununa şöyle cevap vermiş: “Yavrum, Çerkeslik budur işte, onlar, küçük büyük demeden herkese saygı ve sevgi gösterirler. Onun için o yaşlı hanım, her gittiğinde seni ayağa kalkıp karşılıyor”.

Çerkeslik hakkında bilgilere sahip olmak, bunlar hakkında kitaplar yazmak, saatlerce söylevler vermek, birde Çerkes derneğine üye olmak bizleri Çerkes yapar mı derseniz,
Çerkes derneğine üye olan kardeşlerimize bir bakalım; Çerkesliğin gerek felsefi, gerek tarihi, bilgilerine ve folkloruna hakkıyla vakıf kardeşlerimiz vardır. Ancak derneklerde, kendi aralarında mükemmel bir Çerkeslik sergileyip, dış âleme döndüklerinde, tüm etik Çerkeslik değerlerini rafa kaldırarak, vicdanlarına karşı sağırlaşan kardeşlerimize ne demeli. Bunlara da derneğimizin üyesi oldukları için kardeş deyip, Çerkes kabul edeceğiz. Camiamızın bunlara da ihtiyacı vardır ama bunlar siyah ve beyaz gibidirler.

Anlaşılıyor ki, derneğe kabul edilmek, Çerkes olmak demek değildir. Çerkes’i bir muma benzetirsek, Mevlana’nın dediği gibi bir mum başka mumları ateşlerken ışığından bir şey kaybetmez. Bu demektir ki, bir Çerkes dernekte ve dışarıda kardeşlerine örnek olacak, bilgilerini onlarla paylaşacak ki, onlarında mumları hep yanık kalsın.

Bilinmesi gerekir ki, bir Çerkes'in ikinci işi hep örnek insan olmaya çalışmak, bilgileri devamlı paylaşmaktır. Xabze öğretileri iyiye, güzele ve doğruya giden bir yoldur. Çerkes ise, o yolda yürüyen, ışığını söndürmeden başkalarıyla paylaşarak yürümeye çalışan bir yolcudur. Zaaflarımızsa o yolda önümüze çıkan engellerdir.
Dilerim ki, bu aydınlık yolda engelleri aşmamızda, Tanrı bize yardımcı olsun.

Tletseruk Nahit Serbes.