DENİKİN ve PETLURA ORDULARININ KARŞILAŞMASI

 

A. NAMITOKOFF

 

 

Denikin kuvvetlerinin Ukrayna ordusuyla karşılaşmasının doğuracağı sonuçlar büyük önem taşıyor.

 

Denikin ve Petlura anlaşabilirse Rusya’nın güneyinde Bolşeviklere karşı verilen mücadele daha önce görülmemiş bir yoğunluğa ulaşacak. Aksi takdirde Bolşevikler intikam için harekete geçecekler.

 

Anlaşma olasılığı sadece Petlura ve Denikin kamplarını ilgilendirmiyor. Bolşeviklere karşı ümitsiz bir mücadele yürüten Kuban, Don, Kuzey Kafkasya gibi devlet oluşumları tarafından da takip ediliyor.

 

Kuban iki sebepten dolayı bu konuyla özel olarak ilgileniyor.

 

Denikin’in Gönüllü Ordusu yapısı, amaçları ve ruhu itibariyle Rus kuvveti gibi düşünülüyor. Oysa Kuban ve Kuzey Kafkasya’daki savaş başladığında Gönüllü Ordu Kuban hükümeti tarafından seferber edilmiş Kuban birliklerinden oluşuyordu. Doğu Avrupa’da bunu çok az kişi bilir. Bu güçler sadece Bolşevizmle mücadele etmek ve Kuban bölgesini kurtarmak amacıyla Denikin’in komutası altına girdiler. Kuban Bolşeviklerden temizlendikten sonra yapılan baskılar sonucunda Denikin’in idaresi altında kalmak zorunda kaldılar.

 

Gönüllü Ordu’nun çekirdeğini Kuban ve Don güçleri oluşturuyor. Onu bir arada tutan ve savaşkan kılan bu iki güç. 

 

Denikin Ukrayna’ya bu birlikler sayesinde ilerledi. Ama Denikin’in amaçları ne olursa olsun bu birliklerin niyeti Ukrayna halkına saldırmak değildi.

 

İki yıla yakın Bolşeviklerle ümitsizce savaşmış ve büyük özveri göstermiş olan bu birlikler yeni düşmanlar kazanmak istemiyor. 

 

Kuban halkını tanıyan herkes Kuban ordusunun Ukrayna’ya kardeşçe duygular beslediğini bilir. Kuban halkı anarşiye karşı mücadelesinin en zorlu anlarında Ukrayna’nın cömert yardımını çok iyi hatırlıyor. Ukrayna kendi çıkarlarına ters düşme pahasına bile her fırsatta Kuban’ın yanında oldu. Bu dayanışma Kuban ve Ukrayna arasındaki köklü dostluğu pekiştirdi. Petlura hareketine Bolşevik dendiğinde bile Kuban birlikleri onunla savaşmak istemediler ve Kuban bölgesi ona duyduğu sempatiyi gizlemedi.

 

İlişkinin temelinde ulusal ve kültürel etkenler olsa da (Kuban Kazaklarının yarısı Ukrayna kökenlidir) aradaki siyasi bağı da görmek gerekiyor. Hem Ukrayna hem Kuban Bolşevizmin saldırısına uğradı. İkisi de kendini korumak için savaşmak zorunda. İkisi de emperyalist Rus tehdidi altında. İkisinin de geleceği ulusal bağımsızlığa ve içeride özgür olmaya bağlı.

 

Kuban Ukrayna’yı her zaman doğal müttefik, ulusal kurtuluş hareketinde önemli bir etken ve öncü güç olarak gördü.

 

Bu sebeplerden dolayı Ukrayna’daki gelişmeler Kuban ve diğer yeni ulusal devletleri derinden etkiliyor. Ukrayna ulusal hareketine vurulan her darbe diğer devletlere de darbe anlamına geliyor.

 

Kuban’ın Denikin-Petlura karşılaşmasının yaratacağı olumsuz sonuçlardan kaygılanmaması düşünülemez. 

 

Denikin’in geçmişte Ukrayna’da sergilediği tavır iyimser olmamıza imkan vermiyor.

 

Gönüllü Ordu’nun komutanı Ukrayna’ya karşı düşmanca davranmaya devam edecek mi ? Ukrayna hükümetinin taleplerini görmezden gelmesi felakete yol açabilir. 

 

Bu durumda güneydeki Bolşevik karşıtı cephe güçlenmek bir yana parçalanır. Bolşevik karşıtı eylemleri koordine etmek imkansız hale geleceği gibi Kuban güçlerinin Denikin’le işbirliği sona erebilir. Gönüllü Ordu’nun varlığı bile tehlikeye girer.

 

Bu durum Bolşevikler dışında herkes için felaket anlamına geliyor.

 

Kuban güçleri Ukrayna ayaklanmasına karşı düşmanca bir tavra kesinlikle izin vermeyecektir. 

 

Denikin Ukrayna hareketinin halkla bütünleştiğini ve Bolşevik olmadığını kabul etmeli. Ukrayna’nın haklı taleplerini yerine getirmeli. Yoksa Doğu Avrupa’ya barışın gelmeyeceğini anlarsa Bolşevik karşıtı mücadelenin geleceği aydınlıktır.

 

Son sözü İtilaf güçleri söyleyecek. Yaşananlar Ukrayna hareketine sempati duyulmasa da onu öldürmenin olanaksızlığını gösterdi.

 

Bu gerçek daha erken kabul edilmediği için 1919 başında Ukrayna Bolşevikler’in işgaline uğradı.

 

Hatadan geri dönülmezse yine aynı şey olacak. Ama Bolşevikler bu defa Ukrayna ile yetinmeyip  Don, Kuban ve Kuzey Kafkasya’yı da işgal edecekler. 

 

 

 

 

Kaynak : L’EUROPE ORIENTALE No : 2, Premiere Annee, 16 Septembre 1919, Paris [DOĞU AVRUPA No : 2, Yıl : 1, 16 Eylül 1919, Paris]

 

Bilgi Notu : Aytek Namitok Kuban bölgesinde bugün Adigey Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan Panejukuay köyünde 1892 yılında doğdu. Kafkasya Dağlıları Birliği ve Kuban Cumhuriyeti’nde görev aldı. 1918 yılında Kuban Meclisi (Rada) tarafından Paris Barış Konferansı’na gönderilen heyette yer aldı. Kuzey Kafkasya ve Kuban temsilcileri Temmuz 1919’da Paris’te dostluk antlaşması imzaladılar. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Makale: Aytek Namitok

 

 

Fransızcadan Çeviri: Cherkessia.net- Moderasyon

 

 

 

 

 

Cherkessia.net, 29 Aralık 2014