Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
'Xabze' Çerkes Halkının Vazgeçilmezi Olmaya Devam Ediyor!
05 Eylül 2021 Pazar Saat 20:37
Yeni araştırma, Çerkeslerin yasası olan 'Adıge Xabze'nin ulusu hâlâ şekillendirdiğini gösteriyor.

Yeni araştırma, Çerkeslerin yasası olan 'Adıge Xabze'nin ulusu hâlâ şekillendirdiğini gösteriyor.  

 

Adıgey Cumhuriyeti Beşeri Bilimler Araştırma Enstitüsü tarafından yapılan yeni bir araştırma, Çerkeslerin yüzde 59'unun, uluslarının davranışını tanımlayan kod olan ''Adıge Xabze'' hakkında ayrıntılı bir anlayışa sahip olduğunu ve yüzde 39'unun en azından kısmi bir anlayışa sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Bunun, Çerkeslerin geleneksel kodunun geçmişten gelen etnografik bir merak değil, bugüne kadar Çerkes yaşamının hayati bir parçası, Ruslaştırmaya, İslamlaştırmaya ve ulusal çürümeye karşı direnmelerine yardımcı olan bir parça olduğu anlamına geldiğini söylüyor, Enstitü müdürü Adam Tlevuj (natpressru.info/index.php?newsid=12558) diyor.

 

Diğer ulusların çok azı benzer bir şeye sahip olduğundan, birçok gözlemcinin bu davranış kurallarından ne çıkaracağını veya onu şimdi Çerkeslerin anlayışına nasıl entegre edeceğini bilmediğini öne sürüyor. Bunun yerine, çoğu zaman onu modern hayat koşulları altında geçip giden geleneksel bir şey olarak görüp reddederler.

 

Ancak Çerkeslerin yüzde 98'inin bundan haberdar olmaya devam ettiğini gösteren yeni bir araştırma, bunun tarihi bir (etno-sosyal doku) eser olmadığını, Çerkes ulusu üzerinde güçlü bir etkisi olduğunu ve onu anlamadan Adel Bashqawi'nin ''Çerkes Mucizesi'' kitabında ne dediğinin anlaşılamayacağını gösteriyor.

 

Tlevuj, enstitüsünün yürüttüğü anket hakkında bilgi verirken, ankete katılanlarının yüzde 54'ünün bu ilkelerin en azından bazılarına uyduklarını ve yüzde 42'sinin hepsini yerine getirmeye çalıştıklarını belirttiklerine dikkat çekiyor. Sadece yüzde 4'ü bunu yapmadığını beyan ediyor ve sadece yüzde 1'i şu anda ''Adıge Xabze'' nin değerleriyle özdeşleşmediğini söylüyor.

 

Örneklemin (ankete katılanların) yüzde 24'ü, kuralların ilkelerini takip etmenin kendilerine herhangi bir sorun yaratmadığını, yüzde 50'si başkalarının görüşlerinden dolayı zaman zaman sorun yaşadıklarını ve yüzde 7'si ''Adıge Xabze''ye göre bugün yaşamanın son derece zor olduğunu söylüyor.

 

Ve bu araştırmanın bulgularının 2000 yılında gerçekleştirilen başka bir enstitüsünün bulgularıyla karşılaştırılması, Çerkeslerin bu koddan vazgeçme konusunda çok az eğilimleri olduğunu gösterdi. 2000 yılında yüzde 55'i günlük yaşamlarında ''Adıge Xabze''ye göre yaşadıklarını söylerken, bu yıl ise yüzde 42, neredeyse bir nesil boyunca yüzde 13'lük bir düşüş yaşandı.

 

Gerçek düşüş daha büyük olabilir, çünkü çoğu kişi geçen baharda yapılan ankette olduğu gibi özellikle başka bir Çerkes tarafından bu konuda soru sorulduğunda bu kodu takip ettiklerini söylemek isteyebilirler. Ancak aynı zamanda, Tlevuj, birçok Çerkes'in ulusal kodlarına her zamankinden daha fazla değer verdiğini öne sürüyor, bu tutumun yayıldığını söylüyor.

 

Bilim insanı diyor ki: Bunu sınırlayıcı olabilecek bir şey, birçok Çerkes'in ''Adıge Xabze''yi yaşayan ve gelişen bir ilkeler dizisi olarak değil, bir kez ve herkes için sabit bir şey olarak görmesidir. Ama aslında hem geçmişte hem de şimdi, değişim Çerkes kodunun bir parçası ve bölümüdür ve hemen reddedilmemelidir.

 

"Çerkes kodunun ait olduğu kurumsallaşmamış ahlak normları, yerini kurumsallaşmış ahlak ve hukuk normlarına bırakıyor" diye devam ediyor. "Örneğin, kurumsallaşmış normlar açısından annesini yaşlılar yurduna yerleştirmek tamamen yasaldır ama Adıge Xabze açısından bu bir küfür ve suçtur."

 

Bugün bir Çerkes'in üstesinden gelmesi gereken bu tür birçok çelişki vardır ve ikisi arasında bir denge bulmak her zaman kolay değildir. Çerkes yasasını basitçe reddetmek bir seçenek değildir, ancak başkalarının görüşlerinde dikkate alınması gereken hiçbir şey yokmuş gibi davranmak da ileriye dönük uygulanabilir bir yol değildir.

 

Bunun giderek daha zor bir meydan okuma olmasının bir nedeni, ''Adıge Xabze'' nin bir nesilden diğerine geçme şeklinin değişmiş olmasıdır. Geçmişte gençler, kodda ısrar eden ebeveynleri ile yaşıyordu. Şimdi, "genç aileler ayrı yaşamayı tercih ediyorlar ve alışkanlıkları bir nesilden diğerine aktarmanın yeni kanalları bulunamadı."

 

Tlevuj, "Adıge Xabze'' nin özünün bir unsuru olarak Çerkes dili de benzer bir krizin eşiğinde" diyor. Ve her iki krizin de üstesinden gelmek için hem ulusun temel değerlerinin yeniden teyit edilmesini hem de Çerkes olmanın ne anlama geldiği konusunda merkezi olmayan bazı geleneksel unsurların değiştirilmesini düşünmeye istekli olmayı içeren "oldukça büyük çabalar" gerekir.

 

Bu seçimleri yapmak ve sadece Çerkesler tarafından değil, aralarında yaşayan Ruslar da dahil olmak üzere halklar tarafından kabul görmelerini sağlamak kolay olmayacak, ancak çaba gösterilmediği takdirde benzersiz kodları tarafından yönlendirilen modern ve gelişen bir ulus olarak Çerkesler kendilerini gelişme konumunda değil savunma konumunda bulacaklardır.

 

Kaynak: https://windowoneurasia2.blogspot.com/2021/08/new-survey-shows-adyge-khabze-code-of.html?m=1&fbclid=IwAR0I4h8JeWT3NP79s5b7hsHTQU5v4J0FfjDoNUrGqjDTcLXoT0o6Q_uFOPA

 

Çeviri:Tlepşuko Ömer Çakırer

Cherkessia.net, 5 Eylül 2021 


Bu haber toplam 1561 defa okundu.


Bu habere yorum eklenmemiştir. İlk yorumu siz ekleyin.
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net