Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Adıge Cumhuriyeti “Adıge Khase” örgütünün XX. Kongresi
01 Şubat 2020 Cumartesi Saat 22:25
Adıge Cumhuriyeti “Adıge Khase” örgütünün XX. Kongresi 25 Ocak günü Maykop’ta yapıldı. Kongreye Adıgey dışından Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes, Krasnodar ve Stavropol kraydan gelen konuklar da katıldılar.

 

Adıge Cumhuriyeti “Adıge Khase” örgütünün XX. Kongresi 25 Ocak günü Maykop’ta yapıldı. Kongreye  Adıgey dışından Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes, Krasnodar ve Stavropol kraydan gelen konuklar da katıldılar. Ayrıca Adıgey Önderi Kumpıl Murat, eğitim bakanı, bilim insanları, diğer sivil toplum örgütleri temsilcileri, eğitim, kültür, spor emekçileri, gençler ve gazeteciler de toplantıya katıldılar.

Üç yıllık faaliyet raporu konusunda konuşan Adıge Khase Başkanı Lımeşeko Ramazan özetle şunları söyledi: “Adıgecenin (Çerkesçenin) öğretilmesi ve kullanılması bağlamında iyi durumda değiliz. Bu görüşümüzü Adıge Cumhuriyeti üst yönetimi (Lışha) katında kurulan Konsey (Sovet) toplantısında da açıklamıştık.

 

Lıuj Adam başkanlığında  sorunlar bilim insanları, devlet görevlileri ve Adıge Khase yönetim kurulu üyeleri tarafından ele alındı. Adıgey  tiyatro sanatçısı  Vıcıhu Marıyet yönetimindeki çocuk tiyatrosu “Şığıjıye”, Thapşeko Albert yönetimindeki “Şıv Khase” (Atlı Meclis) ve diğer  topluluklar kent ve ilçe okullarını gezdiler, gösteriler sundular ve dilimize ilişkin etkinlikler düzenlediler.

 

Etkinliklerde “dilimiz ve geleneğimiz aile içinde yaşamalı. Gençlerin Adıgeceyi öğrenmemeleri kabul edilemez” gibi içeriksiz sözler tekrarlandı, ancak bu gibi basmakalıp  sözlerle hedefe ulaşılamıyor. Asıl neden ne olabilir?

 

Eğitim Bakanlığı okullara Adıgece ders kitapları gönderdi. Ayrıca Krasnodar Kray’ın Tuapse, Lazarevsk ve  Uspensk ilçeleri okulları ile Türkiye’deki soydaşlarımıza okuma kitapları ulaştırıldı.

 

Lıuj Adam ve Bırsır Batırbıy gibi Adıge Khase üst yönetimindeki bilim insanlarının çabalarıyla ders kitapları ve programlar okullara ulaştırıldı. Federal  eğitim programı listesine  - 22 cumhuriyet içinde iki cumhuriyet - sadece Tataristan ile Adıgey alınmış bulunuyor.

 

Bilim insanı Lıuj Adam da özetle şunları söyledi:

 

- Ben Tahtamukay ilçe merkezindenim, Tahtamukay’da Ruslar, Romanlar, Koreliler ve diğer uluslara mensup kişiler akıcı bir Adıgece konuşuyorlar. Dilimizi öğrenmek ne diye bize bir yük olsun ki?

 

Çocuğumuza Adıgeceyi öğretmiş olarak ev dışına gönderdiğimizde, onun bir Adıge (Çerkes) olduğunu doğrulamış oluruz.

 

Uluslararsı üne sahip Adıge yazarı Meşbaşe İshak, ulusal geçmişe ve Adıge Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu. Hahurate Şıhançerıy, Berzeg Nuh, Hut Malıç, Carıme Aslan, Şevmen Hazret, Thakuşıne Aslan ve şimdiki önder Kumpıl Murat’a, emeklerini esirgememiş önderlerimize minnet ve şükranlarını sundu. Adıgelerin yeryüzündeki 36 kadim ulustan biri olduğunu söylediğinde de salonda müthiş bir alkış tufanı koptu.

 

Meşbaşe İshak, uluslararası tanınmış yazar Maksim Gorki’nin, Adıge masallarına ilişkin olarak 1930 yılında yazdığı bir yazıda Adıge ulusunun geleceğe dönük büyük bir  moral gücüne - iyinin üstün geleceği görüşüne - sahip olduğunu kaydetmiştir, dedi.

 

Maalesef, Adıge atasözlerine ve geleneklere ilişkin kitap sayısı az. Atasözü ve deyimlerin içeriklerini açıklayan, gelenekleri tanıtan ve bunları günümüz anlayışına uygun olarak yorumlayan kitapların yayımlanmalarının önemi  büyük. 

 

Toplantıda sözcüklerin içerdiği anlamların çocuklara ve gençlere öğretilmesinin güncel bir görev olduğu belirtildi.

 

“Şığıjıy”ın sanatsal yönetmeni ve Adıge-Khase’in kadın kolu “Nı Khase” (Analar Meclisi) Başkanı Vıcıhu Marıyet, çocuklara yönelik yaptıkları çalışmaları özetledi ve anadili Adıgeceyi öğrenmeden  ulus olarak ayakta kalmanın  olanaksız olduğunu vurguladı.

 

Adıge mak, 28 Ocak 2020

 

Haberin orijinal başlığı: Dil ve Gelenekler Son Kalelerimiz

 

Not: Yazı özetlenmiştir.

 

Kaynak: https://www.adygvoice.ru/wp/%d0%b1%d0%b7%d1%8d%d1%80-%d1%88%d1%8d%d0%bd-%d1%85%d0%b0%d0%b1%d0%b7%d1%8d%d1%85%d1%8d%d1%80-%d1%82%d0%b8%d0%bf%d1%8b%d1%82%d0%b0%d0%bfi%d1%8d%d1%85/?fbclid=IwAR14MWoUas5H8I0AHt3C_eLrZpTIJbQ3OoBgLXoB5p-4laKhW7h5cihrR2E

Çeviri: Hapi Cevdet Yıldız

Cherkessia.net, 1 Şubat 2020


Bu haber toplam 1767 defa okundu.


hapi cevdet yıldız

Sayın Mamresh, Önemli olanı, sanırım Khase'nin kendi değil, söylenenlerdir. Söylenen sözler özellikle resmi ağızlardan çıkıyorsa önem taşır.

Dilek ve temenni düzeyinde olsa önem taşır. Çünkü belli ağırlıkları vardır. Khase'nin kendisine gelince, RF koşullarını düşünmek ve hesaba katmak gerekir. Maykop'ta ayrı bir Adıge Khase daha vardı, hala var mı, bilmiyorum. O ne yapıyor? Seçimlerde sandığa atılan oy aynen çıkıyorsa orada sorun yoktur diyebiliriz. RF asıl önemli olan. Adıgey ne ki?145 milyonluk Rusya içinde 100-120 bin Adıgesi ile avuç içi bir yöre, minik bir cumhuriyet.

Yine de Tataristan'dan sonra program ve kitaplarını federal eğitim listesine aldırabilmiş, okullarda okutma hakkını elde etmiş tek yöre, cumhuriyet. Az şey mi bu? Bunu başaramayan milyonluk ve yarım milyon üzeri nüfuslu cumhuriyetler bulunduğunu (Başkır, Çuvaş, Yakut-Saha, Dağıstan, Çeçen, İnguş, Kuzey Oset, Kabardey-Balkar, Buryatya, vs) düşündüğümüzde, Adıgey'in başardıklarını küçümsememek gerekir diyorum. Adıge Khase bir dernek. Her yerde denetim çoğunluktaki Birleşik Rusya partisinde. Hassas durumu bilmeliyiz. Fazla şeyler beklememek gerekir.

10 Şubat 2020 Pazartesi Saat 19:56
MAMRESH

Xase toplantısı ile ilgili orada yaşayan bir arkadaşın yazdıkları;

Adıgey ''Adıge xase''si genel kurul yapmış. 300'den fazla delege varmış. Xase var mı yok mu demeden önce bu delegelerin gerçekliğini konuşalım. Adıgey Adıge Xasesinin kendinden başka hiçbir rayonda ve köyde resmi şubesi yoktur. Gayrı resmi de yoktur. Peki bu delegeler nereden çıkıyor o zaman?

Şuradan :
Cumhuriyet yönetimi kendi atadığı xase yönetimini ve xaseyi legalize etmek için emrindeki yerel yönetimlere emir verir. Onlarda oturdukları yerde gönderilecek insan sayısını liste yapıp gereken mercilere bildirirler ve Maykop seyehatini organize ederler. Bunların içine az biraz muhalif görüşlerde olanların sızması mümkün değildir. Merkez xase yönetim listeside beyaz evde oluşturulur.
Genel kurulun ve atanan memurların meşruiyetide yüksek düzey memurların (Kumpıl'den bakanlara ve rayon başkanlarına kadar) genel kurulu şereflendirmeleriyle sağlanır. Cumhuriyet başkanı konuşur. Eğitim, kültür vs. bakanı konuşur. Her zaman Çerkesçe eğitim görenlerin arttığı anlatılır ama nedense dil bilenlerin sürekli azaldığı açıklanamaz.
Hepsi rollerini iyi becermelerinin rahatlığıyla birkaç yıl sonraki genel kurulda görüşme temennileriyle vedalaşırlar.

05 Şubat 2020 Çarşamba Saat 12:28
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net