Valery Dzutsev, 14 Temmuz 2014

Ukrayna Parlamentosu Verkhovna Rada’nın sözünü esirgemeyen üyesi Oleg Lyashko 19. yüzyıldaki Çerkes “soykırımının” tanınması için verdiği önergeyi parlamentonun resmi sitesine koydu (Verkhovna Rada Ukraini, 1 Temmuz). Önerge 1948 Birleşmiş Milletler Soykırım Suçunu Önleme ve Cezalandırma Konvansiyonu adlı belgeden alıntılar yanında, “eski Rusya İmparatorluğu’nun baskıcı Çarlık rejiminin suç oluşturan eylemlerine”, tarihsel adalete, Ukrayna halkı ile diğer ezilmiş halkların trajik kaderleri arasındaki benzerliklere ve Kabardey-Balkar parlamentosunun Rus-Kafkas Savaşı sırasında Çerkeslere uyguladığı “soykırımı” kınamasına göndermeler içeriyor ( Adyge Heku, 9 Temmuz ).

Önerge Rusya İmparatorluğu’nun Çerkeslere uyguladığı “soykırımın” tanınmasıyla ilgili tartışmalar başlatmanın yanı sıra, Ukrayna hükümetine bir dizi tamamlayıcı ama görünürlüğü yüksek adımlar atmasını teklif ediyor. Bunlar arasındaUkrayna Bilimler Ulusal Akademisi’nin ve Ukrayna Ulusal Hafıza Enstitüsü’nün “Rusya İmparatorluğu’nun 1763-1864 arasında Kafkasya’da giriştiği sömürgeleştirme politikaları ve Kafkasya’nın yerli halklarına karşı işlediği suçlar” konulu uluslararası bilimsel bir konferans düzenlemesi var. Konferansın Verkhovna Rada’ya tarihsel, siyasal ve yasal deliller sunmak yanında önerilerde bulunması bekleniyor. İnsan hakları, kültür, yasal konular ve uluslararası meseleler alanlarında çalışacak parlamento komitelerinin Çerkes “soykırımının” tanınmasıyla ilgili oturumlar düzenlemeleri ve tavsiyelerini sunmaları ön görülüyor ( Adyge Heku, 9 Temmuz ).

Ukrayna Radasına Çerkes soykırımı tasarısını sunan Parlamenter Oleg Lyahsko

Daha önce, Çerkes ve Çerkes dostu aktivist grupları Çerkes “soykırımının” tanınması için Ukrayna resmi makamlarına başvurdular. Bunun sonucunda, Kuzey Kafkasya’daki Çerkes aktivistler polis tarafından çağrılarak sorgulandılar. Çerkes halkının ezici çoğunluğunun Ukrayna’nın Çerkes “soykırımını” tanımasına verdiği destek şaşırtıcı değil. Bir web sitesinin yaptığı araştırmaya göre, ankete katılan 1000 kişinin % 82’si Ukrayna’nın tanıma kararını desteklerken sadece % 15 karşı çıktı (Adyge Heku, 16 Haziran). 

Ukrayna Çerkes “soykırımını” tanımayı gündemine alarak Kuzey Kafkasya’da yepyeni bir durum yarattı; ÇerkeslerRusya’nın Ukrayna’nın doğusundaki ayrılıkçılara verdiği desteğe karşı çıkmaya başlıyorlar. Buna benzer ama daha az dile getirilen bir psikolojiye Kuzey Kafkasya’nın diğer bölgelerinde de rastlanıyor. Ukrayna’daki huzursuzluk Kuzey Kafkasya’nın Rusya Federasyonu’ndan daha da uzaklaşmasına sebep oldu. Bazı Kuzey Kafkasyalılar –özellikle de Çerkesler- Rusya’nın Ukrayna’da zafer kazanmasının kendi çıkarlarına olmayacağını biliyorlar. Ukrayna ise, Sovyetler Birliği’nin dağılmış olmasına rağmen, Rusya Federasyonu’nun içinde çok sayıda ezilen ve sesi duyulmayan azınlığın yaşadığı çokuluslu imparatorluk olmaya devam ettiğinin farkında. Ukrayna ile Rusya arasındaki kötü ilişkiler ve Rusya’nın saldırgan tutumu dikkate alındığında, Ukrayna doğal olarak sıkıntılı grupları desteklemek yoluyla rakibini içeriden zayıflatmak istiyor. Savaş retoriği ve dış düşmanlar korkusunu körüklemekten başka, Rusya’nın içerideki azınlıklara verilen dış destek konusunda yapabileceği fazla bir şey yok.

Ukrayna Devlet Başkanlığı makamından imzacılardan birine gönderilen mektup, Ukrayna hükümetinin Çerkes “soykırımını” muhtemelen tanıma konusundaki ciddiyetinin altını bir kez daha çizdi. Ukrayna Devlet Başkanlığı makamının Dr. Karden Murat Yildirim’a gönderdiği mektup meseleninUkrayna Dışişleri Bakanlığı tarafından ön değerlendirmeye tabi tutulduğunu teyit etti. Ukrayna Devlet Başkanlığı makamı,parlamentonun eldeki kanıtları inceleyerek Çerkes “soykırımının” tanınmasıyla ilgili olarak sağlam bir karar vereceğini ümit ediyor (Natpress, 9 Temmuz).

Rusya’nın Çerkes siyasal aktivizmine karşı çıkma yollarından biri, ismen Çerkes olan ama yalnızca Rusya hükümetinin çıkarlarına hizmet eden kukla STK’lar yaratmaktı. Bunlardan biri dışarıdaki Çerkes örgütlerini kontrol etmek ve onlara sızmakla görevli Dünya Çerkes Birliği (DÇB). Ne var ki kısa süre önce, DÇB’nin içerideki diğer Çerkes örgütleriyle mücadele amacıyla hükümete başvurusu teşhir edildi. Şimdi Moskova’nın işi çok zor ; Çerkes aktivizmini kontrol altına almak için DÇB gibi kukla STK’ları kullanamayacak. Andzor Kabard adlı Çerkes aktivistin söylediği gibi : “DÇB’nin Çerkes karşıtı faaliyetleri bir süredir biliniyordu.Bu örgüt Rusya güvenlik servisleri tarafından sıkı biçimde kontrol ediliyor. Çerkesler arasından devşirilen bürokratlar Moskova tarafından Çerkesya’ya gönderiliyor. Bu örgütün tek amacı Çerkes hareketini tarafsızlaştırmak ve Çerkesler’in yaşadığı ülkelerde faaliyet gösteren Rus ajan şebekesine destek sağlamak” (Cherkessia.net, 8 Temmuz).

Kabard’ın açıklamaları şüpheli bakışların DÇB’nin Türkiye’deki ortağı Kafkas Dernekleri Federasyonu (KAFFED) üzerinde toplanmasına yol açtı. Çerkes aktiviste göre, Ukrayna’nın Çerkes “soykırımını” tanıma olasılığı karşısında tavır belirlemek üzere DÇB ve KAFFED ortak bir toplantı yaptı. DÇB dünyada Çerkesleri sadece kendisinin temsil edebileceği ve kendisinden başka hiç kimsenin Çerkes “soykırımının” tanınması talebinde bulunamayacağı tezini ortaya attı. Diğer tez Çerkesleri ilgilendiren herşeyin Rusya’nın iç meselesi olduğu idi. Kabard’e göre Rusya hükümeti “Suriye Çerkesleri’ne Çerkesya yolunu kapattı, 2014 Soçi Olimpiyatı’nda Çerkesler’in yüzlerine tükürdü ve DÇB ve KAFFED’i kullanmak suretiyle bir Çerkes kuşağını felç etti. Şimdi ise bir kuşağı daha felç etmeye çalışıyor ; çünkü bu ulus bilinci taşıyan ve onu kurma gücüne sahip son kuşak” (Cherkessia.net, 8 Temmuz).

Ukrayna’nın Çerkes meselesine ilgisi arttıkça riskler de yükseliyor. Ukrayna sadece en büyük komşu ülkelerden biri değil; Rusya hükümetinin nasıl çalıştığı ve onunla nasıl başa çıkılacağı konularında ciddi bilgi ve deneyime sahip. Çerkesler eski Gürcistan Devlet Başkanı Miheil Saakaşvili ile başlayan ama sonra kaybettikleri Tiflis desteğinin yerine Ukrayna’yı koyabilirler. Ukraynalı parlamenter Oleg Lyashko örneğinde olduğu gibi Çerkes davası sessizce Ukraynalı siyasal seçkinlerin desteğini almaya başlıyor. Ukrayna’nın girişiminde Rusya’nın bu ülkenin doğusuna Kuzey Kafkasyalı savaşçıları göndermesi rol oynamış olabilir. Moskova’nın bu hamlesi Ukrayna’da büyük öfke yaratmıştı ; şimdi geri dönerek Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in kabusu haline gelebilir.

 
Kaynak: http://www.jamestown.org/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=42621&tx_ttnews%5BbackPid%5D=7#.U8VANmCKDDc
 

Çeviri: Dr. Ömer Aytek Kurmel

Cherkessia.net, 15 Temmuz 2014

***  

Ukrainian Lawmaker Publishes Proposal to Recognize Circassian ‘Genocide’

Valery Dzutsev, July 14, 2014

Oleg Lyashko, the outspoken deputy of the Verkhovna Rada, Ukraine’s parliament, published on the parliament’s official website his legislative proposal to recognize the 19th century Circassian “genocide” (Verkhovna Rada Ukraini, July 1). The proposal cites, by way of justification provided by the United Nations Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide from 1948, “criminal acts of the oppressive Tsarist regime of the former Russian Empire,” historical justice, similarities between the tragic fate of Ukrainian people and other oppressed peoples, and the Kabardino-Balkarian parliament’s 1992 condemnation of the “genocide” of Circassians during the Russian-Caucasian war (Adyge Heku, July 9).

Apart from initiating deliberations on recognizing the Russian Empire’s “genocide” of the Circassians, the legislative project proposes recommending that the Ukrainian government implement a range of supplementary but highly visible measures. In particular, the Ukrainian National Academy of Sciences and the Ukrainian Institute for National Memory would be encouraged to participate in organizing an international scientific conference on the “colonial policies of the Russian Empire in the Caucasus in the period from 1763 to 1864 and the crimes committed against the indigenous peoples of the Caucasus.” The conference would be expected to supply the Verkhovna Rada with the relevant historical, political and legal evidence, as well as recommendations. The parliamentary committees on human rights, culture, legal issues and foreign affairs are expected to hold hearings on the issue of recognizing the Circassian “genocide” and pass on their recommendations (Adyge Heku, July 9).

Earlier, several groups of Circassian and other activists appealed to the Ukrainian authorities to recognize the Circassian “genocide.” Subsequently, Circassian activists from the North Caucasus were summoned by the police and questioned. Not surprisingly, Circassians overwhelmingly support recognition of the Circassian “genocide” by Ukraine. In a poll taken by a website, 82 percent of the thousand people who voted supported such a move by Ukraine and only 15 percent opposed it (Adyge Heku, June 16).

By considering recognition of the Circassian “genocide,” Ukraine has created an entirely new situation in the North Caucasus, with the Circassians, unlike the vast majority of the country’s population, starting to oppose Russian support for separatists in eastern Ukraine. A similar but less pronounced sentiment can be found in other areas of the North Caucasus. The unrest in Ukraine has practically contributed to the further separation of the North Caucasus from the rest of Russian Federation, as some North Caucasians—in particular, the Circassians—clearly believe a Russian victory in the conflict in Ukraine would not be to their benefit. Ukraine, in turn, realizes that despite the dissolution of the Soviet Union, the Russian Federation remains a multinational empire with many oppressed and voiceless minorities. Given the strained relations between Ukraine and Russia, and aggressive Russian actions toward Ukraine, the Ukrainian government is naturally inclined to divide the ranks of its opponent by supporting the aggrieved groups. Apart from the war rhetoric and stoking fear of foreign enemies, Russia has little to counter the support of foreign actors for its minorities.

A letter from the administration of the president of Ukraine to one of the people who petitioned the Ukrainian government once again emphasized the seriousness of the Ukrainian government about possibly recognizing the Circassian “genocide.” Dr. Karden Murat Yildirim received a letter from the Ukrainian presidential administration which confirmed that Ukraine’s Foreign Affairs Ministry had already made a preliminary assessment of the issue. The Ukrainian presidential administration expects the country’s parliament will consider all of the available evidence to arrive at a well-founded decision regarding recognition of the Circassian “genocide” (Natpress, July 9).

One of the ways Russia has tried to counter Circassian political activism is by creating puppet non-governmental organizations (NGO) that are Circassian in name, but in practice represent only the interests of the Russian government. However, one such organization, the International Circassian Association (ICA)—created by the Russian security services following the collapse of the Soviet Union in 1991 for the purposes of controlling and infiltrating Circassian diaspora organizations in the West—was recently exposed in its bid to win a government grant to combat other domestic Circassian organizations. Now, Moscow may find it increasingly hard to use puppet NGOs like the ICA in its efforts to subdue Circassian activism. As one of the Circassian activists, Andzor Kabard, noted: “The anti-Circassian activities of the ICA have been known for a while. This organization is heavily controlled by the Russian security services and Russian bureaucrats that are recruited from among the Circassians and dispatched to Circassia by Moscow. This organization works exclusively for the neutralization of the Circassian movement and for providing support for the network of Russian agents in the countries where Circassians are present” (cherkessia.net, July 8).

Kabard also cast doubt on the genuineness of the primary partner of the ICA in Turkey, the Federation of the Caucasian Associations in Turkey (KAFFED). According to the Circassian activist, the ICA and KAFFED held a joint meeting to counter Ukraine’s possible recognition of the Circassian “genocide.” The ICA argued that only it could represent Circassians worldwide, and no one else apart from it can ask for a recognition of the Circassian “genocide.” The other argument was that everything concerning Circassians was an internal Russian affair. Kabard wrote that the Russian state “failed to open the way home in Circassia to the Syrian Circassians, spit in the face of Circassians at the Olympics in Sochi 2014 and, using the ICA and KAFFED, stole an entire generation of Circassians, paralyzing their activities. Now it is trying to steal the second generation, which is perhaps the last still capable of making up a united nation” (cherkessia.net, July 8).

As Ukraine becomes increasingly interested in the Circassian issue, the stakes rise significantly. Ukraine is not only one of the biggest neighboring countries, but it also has substantial expertise in how the Russian government machine works and how to deal with it. The Circassians, in turn, may potentially receive an invaluable friend that can provide real assistance to them and offset the loss of Tbilisi’s support for their cause, which originated with the former government of Georgian President Mikheil Saakashvili. Now the cause of the Circassians appears to be quietly gaining some level of traction and increased backing among the Ukrainian political elite as evidenced by the support of Ukrainian lawmaker Oleg Lyashko. The initiative may have been inspired by Russia’s recruitment and deployment of fighters of North Caucasian origin to eastern Ukraine. This move by Moscow caused a great deal of outrage among many in Ukraine, and it may now come back to haunt Russian President Vladimir Putin.