Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
KARAÇAY-BALKAR VE ADİGE HALKLARI ARASINDAKİ ETNİK GERGİNLİĞİN NEDENLERİ
21 Mart 2012 Çarşamba Saat 21:58
Kafkaslar’ın yerli halkları olan Karaçay-Balkar ve Adige (Çerkes)’ler, Kafkaslar’ın Batı ve Orta bölgelerinde bir arada yaşamaktadırlar. Farklı dilleri konuşmalarına ve bu farklı dillere göre farklı etnik gruplar olarak görünmelerine rağmen etnik olarak karışmışlardır ve aynı Kafkas Kültürünü paylaşmaktadırlar.

Dr. Ufuk Tavkul

Özet

Kafkaslar’ın yerli halkları olan Karaçay-Balkar ve Adige (Çerkes)’ler, Kafkaslar’ın Batı ve Orta bölgelerinde bir arada yaşamaktadırlar. Farklı dilleri konuşmalarına ve bu farklı dillere göre farklı etnik gruplar olarak görünmelerine rağmen etnik olarak karışmışlardır ve aynı Kafkas Kültürünü paylaşmaktadırlar.

Sovyet Devrimi sonrası Sovyet Kızıl Ordusu Kafkaslar’ı işgal etmiş ve Kafkaslar’ın etnik grupları için farklı otonom bölgeler ve cumhuriyetler kurmuştu. O yıllarda Adige halkı Adige, Çerkes ve Kabardey halkları olmak üzere üç parçaya bölünmüştü. Aynı şekilde Karaçay-Balkar halkı da Karaçay ve Balkar halkları olarak iki parçaya ayrılmıştı. Bu bölme, bölgenin etnik gruplarına yönelik stratejik bir yaklaşımdı. “Böl ve Yönet”, Sovyetler Birliği halkları için Sovyet yönetiminin başlıca politikasıydı. Bu politika uyarınca Adige (Çerkes) ve Karaçay-Balkar halkları bölünmüş ve birbirlerinden ayrıştırılmışlardı.

12 Ocak 1922’de Karaçay-Çerkes Otonom Bölgesi kuruldu.

16 Ocak 1922’de Kabardey-Balkar Otonom Cumhuriyeti kuruldu.

27 Ocak 1922’de Adige Otonom Bölgesi kuruldu.

1936’da yeni Sovyetler Birliği anayasası kabul edilince Kafkaslar dört otonom cumhuriyete ve üç otonom bölgeye bölünmüştü.

Karaçay-Çerkes otonom bölgesi ortadan kaldırılmış, Karaçay Otonom Bölgesi ve Çerkes Otonom Bölgesi olmak üzere iki parçaya ayrılmış, Adige Otonom Bölgesi Krasnodar Kray’a dahil edilirken bu bölgeler Stavropol Kray (Eyalet)’a bağlanmıştı. Kabardey ve Balkar halkları için Kabardey-Balkar Otonom Cumhuriyeti kurulmuştu.

Böylece 1936’da Kafkaslar’da Karaçay-Balkar ve Adige (Çerkes) halkları için üç otonom bölge ve bir otonom cumhuriyet vardı.

Bunlar:

1-Adige Otonom Bölgesi (Krasnodar Eyaleti içerisinde)

2-Karaçay Otonom Bölgesi (Stavropol Eyaleti içerisinde)

3-Çerkes Otonom Bölgesi (Stavropol Eyaleti içerisinde)

4-Kabardey-Balkar Otonom Cumhuriyeti’ydi.

İkinci Dünya Savaşı esnasında Karaçay-Balkar halkı Sovyet yönetimine karşı ayaklanmış ve Kafkaslar’daki Sovyet Kızıl Ordusu’na karşı Alman Ordusu ile ittifak kurmuştu. 1943 yılının ortalarına kadar Kafkaslar’ın en yüksek ve en sarp kısmı olan Karaçay-Balkar dağlarında Sovyet Kızıl Ordusu’na karşı Karaçay-Balkar gerillaları cesurca savaşmışlardı. Kanlı bir gerilla mücadelesinden sonra Sovyet Kızıl Ordusu Karaçay-Balkar bölgesinden defedilmiş ve Karaçay-Balkar halkı Alman Ordusu’nun yardımıyla yerel bir yönetim kurmuştu. Ancak Ağustos 1943’te Alman Ordusu Kafkaslar’dan geri çekilince Sovyet Kızıl Ordusu Karaçay-Balkar bölgesini işgal etmiş ve Sovyet yönetimi, tüm Karaçay-Balkar halkını Sovyet yönetiminin ve komünist rejimin düşmanları ilan ettiğini açıklamıştı.

Sovyet diktatörü Stalin, diğer Kafkasyalı halklara gözdağı vermek için Karaçay-Balkar halkını Kafkaslar’dan sürmeye karar verdi.

2 Kasım 1943’te Karaçay Otonom Bölgesi lağvedilmiş ve tüm Karaçay halkı Kafkaslar’dan Orta Asya steplerine ve Sibirya’ya sürülmüştü. Karaçaylar, Kafkaslar’dan sürülen ilk halktı. 8 Mart 1944’te Kabardey-Balkar Otonom Cumhuriyeti’nin Balkar parçası lağvedilmiş ve tüm Balkar halkı Kafkaslar’dan Orta Asya ve Sibirya’ya sürülmüştü. Sovyet yönetimine karşı ayaklanmadıklarından Adige (Çerkes) halkları Kafkaslar’da kalmışlardı. Karaçay-Balkar halkının toprakları Gürcü Sovyet Cumhuriyeti, Kabardey Otonom Cumhuriyeti ve Stavropol Eyaleti arasında paylaştırılmıştı.

Sürgün sırasında Karaçay-Balkar halkının yarısından fazlası ölmüştü. Halkın kalan kısmı Orta Asya ve Sibirya’nin korkunç koşullarında 14 yıl yaşamıştı. Stalin öldükten sonra Sovyetler Birliği’nin yeni lideri Kruşçev, Kafkaslar’dan sürgün edilmiş halkları affetmiş ve Karaçay-Balkar halkı Kafkaslar’daki atayurtlarına geri dönmeye başlamıştı. Fakat Kafkaslar’da onları birçok sosyal, politik, etnik ve ekonomik sorun bekliyordu. Çünkü eski otonom bölgeleri ve otonom cumhuriyetleri lağvedilmiş, topraklarına Çerkes-Kabardey, Abaza, Rus ve Gürcü halkları yerleştirilmişti.

Karaçay halkı Kafkaslar’a geri döndükten sonra Sovyet yönetimi eski Karaçay Otonom Bölgesi’ni kurmadı. Ancak onu Çerkes Otonom Bölgesi ile birleştirdi ve Stavropol Kray (Eyaleti) içerisinde yeni bir Karaçay-Çerkes Otonom Bölgesi kurdu. Karaçay topraklarının çoğu Karaçay halkına geri verilmedi. Balkar halkı Kafkaslar’a geri döndükten sonra Sovyet yönetimi eski Kabardey-Balkar Otonom Cumhuriyeti’ni tekrar kurdu. Fakat Balkar topraklarının çoğu onlara geri verilmedi.

Sovyet yönetimi Karaçay-Balkar halkını rehabilite etmedi, politik ve sosyal haklarını geri vermedi. Sovyet resmi belgelerinde Karaçay-Balkar halkı “haydut”, “asi”, “hain” olarak tanımlanmıştı, Sovyet Devleti’nde bir Karaçay-Balkar için bir iş veya bir görev bulmak imkansızdı.

Sovyetler Birliği 1991’de lağvedildikten sonra Kafkaslar, Rusya Federasyonu’nun içerisinde kaldı. Rusya Federasyonu yönetimi Kafkaslar’da yeni idari bölgeler meydana getirdi, tüm eski otonom bölgeler ve otonom cumhuriyetler Rusya Federasyonu’nun cumhuriyetlerine donüştürüldü.

Karaçay-Balkar ve Adige (Çerkes) halkları arasındaki etnik gerginliğin birkaç nedeni vardır.

Avrupalılar tarafından Circassian, Türkler ve Ruslar tarafından Çerkes olarak bilinen Adige halkı Adige (ulusal adları), Çerkes (Rusça ve Türkçe’deki etnik adları) ve Kabardey (Adige halkının en büyük kabilesi) olarak isimlendirildiği Sovyet döneminde üç parçaya bölünmüştü. Kafkaslar’daki yaklaşık 500.000 kişilik nüfuslarına rağmen Türkiye, Suriye ve Ürdün gibi ülkelerdeki diasporada 2 milyondan fazla Adige vardır (Kendi tahminlerine göre diasporada 7 milyondan fazla Adige vardır). Adige halkı Sovyet döneminde olduğu gibi, Rusya Federasyonu içerisinde üç farklı Kafkas cumhuriyetinde yaşamaktadır.

Bugün Adige halkı, Kafkaslar’da Kabardey topraklarından Karadeniz sahiline kadar uzanacak olan bir “Büyük Adige Cumhuriyeti” kurmak üzere Adigeler’in bölünmüş cumhuriyetlerinin sınırlarını birleştirmek arzusundadır. Bu plana göre, Karaçay-Balkar halkının toprakları “Büyük Adige Cumhuriyeti”nin içerisinde yer alacak, ancak Adigeler tarafından yönetilecek olan bir otonom bölgeye sahip olacaklardır. Adige halkı, Gürcistan’in bir otonom cumhuriyeti olan Abhazya’nin sınırlarını da birleştirme arzusundadır.

Kendilerini “Tavlu” (Dağlı) veya “Alan” (Kafkaslar’da yaşamış eski bir Türk kabilesi) olarak adlandıran Karaçay-Balkar halkı aynı etnik köken ve aynı dili paylaşmaktadır. Ancak Sovyet döneminde farklı idari birimler altına alınmış, Karaçay ve Balkar olarak ikiye parçaya ayrılmışlardı. “Büyük Adige Cumhuriyeti” hareketine bir tepki olarak Karaçay-Balkar halkı, kendi topraklarını birleştirmeyi arzu etmekte ve tarihte yaptıkları gibi, tek bir halk olarak yaşamak istemektedir.

Adige halkının “Büyük Adige Cumhuriyeti” isteğinin önünde demografik bir engel bulunmaktadır. Adige ve Karaçay-Çerkes cumhuriyetlerinde azınlıktırlar. Bu engelin üstesinden gelmek adına düşünceleri, diasporada yaşayan Adige halkını tekrar Kafkaslar’a göç etmeye teşvik etmektir. Eğer Türkiye, Suriye ve Ürdün gibi ülkelerde yaşayan diasporadaki Adige halkı Kafkaslar’daki atayurtlarına göç ederse, o zaman Kafkaslar’da “Büyük Adige Cumhuriyeti”ni kurmayı başaracaklardır.

Eğer Adige halkı halen yaşamakta oldukları üç cumhuriyetin sınırlarını birleştirmeye teşebbüs ederse, sadece Karaçay-Balkar halkı değil, Rusya Federasyonu ve Gürcistan da bu hareketi önlemeye çalışacaktır. Söz konusu üç cumhuriyette yaşayan Rus Kazakları da “Büyük Adige Cumhuriyeti”ni kuracak Adige halkı konusunda çok endişeliler. Abhazya’yı kendi toprağının bir parcası sayan Gürcistan da bu birleşmeyi önlemeye çalışacaktır.

Öyle görünüyor ki, eğer Adige halkı Kabardey steplerinden Karadeniz sahiline kadar uzanacak olan “Büyük Adige Cumhuriyeti”ni kurmakta ısrar ederse, Kafkaslar’ın batısında etnik bir iç savaş başlatmak sürpriz olmayacaktır.

Orijinal Link: http://caucasus.8k.com/tension.htm

Not: İngilizce gramer yanlışları düzeltilerek çeviri yapılmıştır.

Ceviri: Abide Zeki
 
Cherkessia.net

 


Bu haber toplam 2614 defa okundu.

ABIDE Zeki

“fatih canpolat” nickli yorumcu,

Burada kisisel bir polemigin icine beni cekmenize izin vermeyecegim. Kim oldugum, ne is yaptigim vb konulardaki merak dolu soru-yorum karisimi imali cumlelerinize cevabim sudur: -Sizi ilgilendirmez!

“güvenilir midir?bilmem.İnsanları yanlış mı yönlendirir?onu da bilmem.” seklindeki provakatif soyleminizin benim acimdan hic bir degeri yok. Bazilarinin “Sukut ikrardandir.” kanisina kapilmamalari icin bu aciklamayi yapiyorum. Yorumlarimi yaparken baz aldigim kaynaklari acik sekilde belirtiyorum. Okuyan herkes kendince degerlendirmesini yapar. Yazdiklarimi ikna edici bulan inanir, bulmayan da inanmaz. Bu is o kadar basittir. Sirf “ABIDE Zeki” yazmis diye ne soylersem inanacak kadar akli kit degildir, Cherkessia.net okuyucusu. Ismi anildiginda kufurler savurduklari bir ulkenin durup dururken Kuzey Kafkasya’daki cumhuriyetleri birlestirip bagimsizliklarini taniyacagina gozu kapali inanacak kadar ebleh guruhlar ile karistirmayin Cherkessia.net okuyucularini.

“Ben Kayseri li bir Kabardey im.Yani Karaçay-Malkar lı da değilim.Yani taraf olarak Adigelerin tarafındayım.” diyerek peyda eden birinin sozlerine sorgusuz sualsiz inanacak bir topluluk yok karsinizda. Burasi ne Kafkas Vakfi’dir, ne de Kafkasya Forumu! Yavuz hirsiz misali, boyle ortaya cikip ev sahibini bastirabileceginizi saniyorsaniz yaniliyorsunuz. Bu ucuz numaralara kanacak kadar budala insanlar yok karsinizda.

Cevirisini yaptigim bu haberin altina yazdigim tum yorumlarin sonuna kadar arkasindayim. www.kamatur.org sitesinin arsivine kayitli makalesinden alinti yapmis oldugum Isil Yasa’nin etnik kokeni ile ilgili degilim. Siz dilerseniz oradaki makalelerin yazarlarina DNA testi yaparak hangilerinin Karacay-Malkar olduklarini birilerine kanitlayabilirsiniz. Benim icin onemli olan, yazarlarin genetik kokenleri degil, o sitenin yayin politikasidir. Soz konusu sitenin yayin politikasi ise bellidir. Bahse konu makale “Tarih” baslikli bolumde siniflandirilmistir ve oradaki makaleler ozellikle Karacay-Malkarlar’in lehine yazilmis eserlerden secilmistir. Sitenin yayin politikasina uymayan, Karacay-Malkar bakis acisiyla olumlanmayan makalelere “Tarih” bolumunde yer veriliyorsa buyrun bizi aydinlatin. Bu arada, pesinen belirteyim de sonradan bahane olarak ortaya atmayasiniz: Referans aldigim kaynak, sitenin “haber” olarak yayina surdugu bir yazi degil.

Malum sitenin “bilimsel bir site” oldugu iddianizi ise ciddiye alacak degilim. Tarihi, bilimsel gercekleri tersyuz edip tamamiyla yanli yayinlar ile doldurulmus bir sitenin adinin “bilimsel” sifati ile birlikte anilmasi dahi absurdtur.

Yazdiklarima muhalefet etmek adina dilediginiz bahaneyi ileri surebilirsiniz. www.kamatur.org sitesinin Karacay-Malkarlar’i temsil etmedigini, sayin Isil Yasa’nin makalesi ile Karacay-Malkarlar arasinda hic bir sekilde illiyet bagi bulunmadigini, Ufuk Tavkul’un Karacay olmadigi vb dahi iddia edebilirsiniz. Benim icin ne soylediginizin bir onemi yok. Zaten sizi ve sizin gibileri ikna etmek gibi bir derdim de yok.

“Bu makaleye dayanarak sanki Karaçay-Malkar lı ların düşünceleri böyledir diyerek yorumun devamında 'Iste bu sebeple Karacay-Balkarlar olarak Kafkaslar’da Rusya’nin sadik bir halki gibi gorunmeye calisirlarken diasporada Karacay-Balkarlar olarak RF’yi kizdiracak soylemlerden ozenle kaciniyorlar.
Iste o yuzden 2 Kasim’da Kafkasya Forumu Karacay Surgunu’nu haykirmiyor. Aksine Kadiköy’e kacip saklaniyor, Karacay Surgunu’nu sadece aniyorlar.' ekstra çıkarımlarda bulunmak doğru değil zannımca.” demissiniz. Insanlari aptal yerine koymaya kalkmayin. Peki o zaman su linkteki etkinlik ne oluyor? Samil Vakfi’nda toplanan Kafkasya Forumcusu Karacay-Malkarlar surgunlerini haykiriyorlar mi, yoksa aniyorlar mi? 21 Mayislar’da Istiklal’de nefret ve intikam dolu sloganlar atan Kafkasya Forumculari neden 2 Kasimlar’da ayni cesareti goster(e)miyor?
http://www.kafkasyaforumu.org/index.php?option=com_content&view=article&id=309:davet-karacay-suerguenuenue-anyoruz-hatrlamak-direnmektir&catid=35:taulu&Itemid=187

Bu arada unutmadan RF Duma milletvekili Balkar asilli Mihail Zalihanov’un RF Savciligi’na ve Anayasa Mahkemesi’ne yazdigi Cerkes halkina karsi hakaret ve iftira dolu asagidaki sikayet dilekcesini de bizim icin yorumlarsiniz artik. Hani siz Adigeler’in tarafindasiniz ya! Belki de Adigeler sizin degerli yorumlamalariniza muhtacdirlar.

http://as-alan.com/index/index.php?option=com_content&view=article&id=270:nsan-adurhay-qkabardey-lderler-ate-le-oynuyorq&catid=39:2008-06-25-12-01-27&Itemid=67

Bakalim ne diyor bu Mihail Zalihanov: “Kabardey-Malkar’da ise haksızlık kol geziyor. Birbir aralarında sınır bütünlüğü olmamasına rağmen, KABARDEY-ADIGE-ÇERKEZ BIRLIĞINI OLUŞTURMAK ISTEYEN AYRILIKÇI GÜÇLER, kendilerini Gürcistan ile sınır komşusu yapıp, bu şekilde sınır bütünlüğü oluşturma gayesindedirler. Fakat ARADA KALAN BÖLGEDE MALKARLILAR VE RUS HALKI yaşamaktadır. KABARDEY BÖLGEDE YAŞAYAN HALKI KURUTMAK IÇIN HER BIR YOLU DENEMEKTEDIR.

Rus liderler Medvedev ile Putin sayıları az olan halkların, haklarının korunacağı mesajını vermekten geri kalmıyorlar. Gerçekte ise uygulamalara bakıldığında, Kabardey yönetimi yapılan bu açıklamaları duymazdan geliyor. DIŞ ÜLKE GÜRCISTAN’A BAĞLI OLAN GÜNEY OSETYA HALKINI KORUMAK IÇIN SEFERBER OLAN RUSYA, DIĞER TARAFTAN KENDI BÜNYESINDEKI BIR CUMHURIYETTE YAŞAYAN MALKAR HALKININ YOK EDILIŞINE NIÇIN SEYIRCI KALACAK! Malkar halkının doğduğu yurdu, tarihi anıtlarını, yer adlarını, yaşam kaynaklarının tümü yok ediliyor.

Kabardey-Malkar Cumhuriyeti yasal zemine dönmez ise Malkarların ismi dahi korunamayacak. Rusya’nın kanunlarına uymamak, Rusya’nın düşmanlarına yardım etmek demektir. Kafkasya’da bir kaygı, bir savaş gerekli değildir. Kime gerek yeni bir Kosova, yeni bir Karabağ, yeni bir Andican! Öyle ki, Kafkasya bir tutuşursa, diğerlerini unutturur.”

Kremlin’i Kafkaslar’da goreve (!) cagiran Balkar milletvekilinin yukaridaki sozlerini de bi zahmet yorumlarsiniz herhalde bize. Ne de olsa siz de Kabardeysiniz. Anavataninizdaki akrabalarinizi da hesaba katarak dahiyane yorumlamalarda da bulunursunuz belki…

02 Nisan 2012 Pazartesi Saat 19:20
Adige

canbolat sikoş , madem adigesin o zaman karaçayları savunmak için harcadığın zaman kadar da adigeler için harca ve ufuk tavkula da cevap yetiştir olur mu?? abide zakinin yorumları çok yerinde, videoları izlediysen ve tavkulun hayatını okuduysan anlatılmak istenenin doğruluğunu kavrarsın.. haa amacın başka birşeyse orasını bilemem..

31 Mart 2012 Cumartesi Saat 21:05
fatih canpolat

ABİDE Zeki arkadaşımızın 8 no'lu video: başlıklı yorumu ile alakalı yazmak istiyorum.
Yapılan bir hata(iyi niyetle düşünerek)'yı yazmak istiyorum.
ABİDE Zeki adı ile yazan kişiyi tanımıyorum.Başka yazılarını okumadım.Sadece buradaki yazısını okudum.Kendisi nasıldır?ne iş yapar?güvenilir midir?bilmem.İnsanları yanlış mı yönlendirir?onu da bilmem.Bildiğim sadece yorumunun içinde geçen;
'Bakin Karacaylar Turk dis politikasi konusunda nasil bir oneride bulunuyorlar:'diyerek altına alıntı yaptığı paragrafın altında bulunan linki açınca gördüm ki orada Karaçay-Malkar lı ların görüşleri değil,
Işıl Yasa isimli bir araştırmacının yazdığı ve yazının altında da belirtilen( Kuzey Kafkasya’daki Türkler ve Türk Dış Politikası, İstanbul, 2006.
(Siyasi İlimler Derneğinde Tebliğ olarak sunulmuştur).) bir yazı.Işıl Yasa Karaçay-Malkar lı mı?Hayır.Onu da google da aratınca hemen görüyorsunuz.Yani Işıl Yasa Ne Karaçay-Malkar lı, ne de Karaçay-Malkar lı ları temsil eden biri değil.Bu makale neden Karaçay-Malkar lılarla ilgili sitede yer alıyor o zaman denilebilir.www.kamatur.org sitesinde şöyle bir göz atınca yüzlerce makale bulunduğu görülebilir.Bunların bir kısmı da Adige lerin yazdığı ve Adige düşümncelerini seslendiren makaleler.Yani bilimsel bir site bu açıdan.
Bu makaleye dayanarak sanki Karaçay-Malkar lı ların düşünceleri böyledir diyerek yorumun devamında 'Iste bu sebeple Karacay-Balkarlar olarak Kafkaslar’da Rusya’nin sadik bir halki gibi gorunmeye calisirlarken diasporada Karacay-Balkarlar olarak RF’yi kizdiracak soylemlerden ozenle kaciniyorlar.
Iste o yuzden 2 Kasim’da Kafkasya Forumu Karacay Surgunu’nu haykirmiyor. Aksine Kadiköy’e kacip saklaniyor, Karacay Surgunu’nu sadece aniyorlar.' ekstra çıkarımlarda bulunmak doğru değil zannımca.
ABİDE Zeki interneti kullanabiliyor.Benim kısa sürede yaptığım araştırmayı yapabilecek kapasitede olduğu aşikar.

Ben Kayseri li bir Kabardey im.Yani Karaçay-Malkar lı da değilim.Yani taraf olarak Adigelerin tarafındayım.Ama bu durum maalesef yalan ve yanlışla,iftiraya varan yorumlarda bulunmamı gerektirmiyor.
ABİDE Zeki belki de farketmeden bu hatayı yaptı.Ama lütfen dikkatli olalım.Kimseyi haksız yere suçlamayalım.
Adige olarak doğru insan olmalıyız...

31 Mart 2012 Cumartesi Saat 18:43
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net