


RUSYA FEDERASYONU TOPLUMSAL PALATASI
TOPLUMSAL DİALOG VE KAFKASYADA SİVİL TOPLUMSAL ENSTİTÜ ÇALIŞMA GRUBU
Miusskaya Meydanı., 7 nolu ev, str. 1, Moskova, GSP-3, 125993, tel./faks: (495) 221-83-63,
İnternet Sitesi: http://www.oprf.ru
SUNUM-RAPOR
Çerkes Diasporası: Geri Dönüş veya Asimilasyon
Zamir Shuhov,
Kabardey-Balkar
Cumhuriyeti Toplumsal Hareketi ‘Xase’ Başkan Yardımcısı
21 Haziran 2011
İyi Günler Saygıdeğer Çalışma Arkadaşları!
Bu günkü sunumumuzda mevcut sorunlarımızın eksiksiz bir resmini ortaya koyabilmek için dünyadaki pek çok Çerkes organizasyonu ile görüşme yaptık.
Rusya’da bölünmüş ulusların statüsel haklarının kökleri Rusya İmparatorluğunun sınırlarını genişletmek için sert politikalar izlediği döneme uzanıyor. Kuzey-Batı Kafkasya’da yaşayan halkların büyük çoğunluğu ciddi bir askeri baskı ile Osmanlı İmparatorluğuna zorla tahliyeleri ile vatanlarını kaybettiler ve 19. yüzyıldaki en geniş kapsamlı insanlık trajedisine uğradılar.
Bu dönem içerisinde tarihi Çerkesya nüfusu yaklaşık iki milyon kişi kadardı ve neredeyse tamamına yakını yok edilmiş veya sınır dışı edildi. Bilimadamları ve tarihçiler Kafkasya'da Çerkeslerin % 10 kadarının kaldığını, % 90 veya yaklaşık bir buçuk milyon kişi kadar Çerkesin ise sınır ötesine tahliye edildiğini rakamlarla sunuyorlar. Hala, 150 yıl geçmiş olmasına rağmen Çerkeslerin durumunda bir değişme sözkonusu değil.
Belirtmeliyim ki Çerkes derken kastettiğimiz şey tüm Adıge Subetnoslarıdır, bunlar günümüzde Rusya sınırları içerisinde Adıgeyli, Kabardeyli, Şapsığ ve Karaçay-Çerkesdeki Çerkeslerdir. Bununla birlikte yurtdışında, diasporda Çerkes anlayışı içerisirisine sıklıkla kardeş Abhaz-Abazin milletide dahil edilir.
Araştırmacı ve toplumsal organizasyonların verilerine göre bugün her 10 Çerkesten 9’u tarihi vatanı dışında yaşamaktadır. Eğer Rusya sınırları içerisinde yaşayan toplam Çerkes nüfusu yaklaşık 900 bin kişi ise, diasporadaki Çerkes nüfusu 8 milyon kadardır. Bizim elimizdeki verilere göre günümüzde Çerkesler dünya üzerinde 50 kadar ülkede yaşamaktadır.
Türkiye’de
~7 000 000
Suriye’de
~ 200 000
Ürdün’de ~
130 000
Avrupa Birliği
ülkelerinde ~ 150 000
Irak’ta ~
40 000
Libya’da ~
30 000
Kuzey Amerika’da ~
30 000
Asya’da 10 000
Dünyanın diğer ülkelerinde 100 000 kadar.
Rusya'da, yakın bir geçmişte oluşturulan Kuzey Kafkasya Federal Bölgesi ile Çerkesler bir daha bölündüler. Söz konusu durum bizi memnun edemez ve Rusya yönetimi için, bu, küresel bir sorun halini alma yolundadır. Konu aşağıdaki faktörlerle ilintilidir:
Demir Perdenin yıkılması ve SSCB’nin dağılması ardından, Çerkesler hemen, Rusya yönetimine, tekrar tekrar tarihi vatanlarına dönmek için müracaat ettiler. Çok sayıda katılımcısı olan toplumsal organizasyonlar, ailelerin hatta yerleşim birimlerinin geriye dönüşünü sağlamak için projeler oluşturdular, evler satın aldılar, insani amaçlarla Kosova’daki Çerkeslerin yerleştirilmesi için çalıştılar, ‘zorluklarla’ eğitim kurumlarından kota temin ettiler vb. Fakat tüm bu çabalarında gereken başarıya tek bir sebepten dolayı ulaşamadılar – Federal merkez, bu soruna, gereken önemi, motivasyonu, ilgiyi ve kararları almadı-göstermedi.
20 yıl kadar süren Çerkeslerin tüm çabalarının, yönetimin her kademesince gözardı edilmesi neticesinde Çerkes diasporasında durum daha keskin protest bir eğilim içine girdi.
Geçen 21 Mayıs 2011 tarihinde, Çerkes Soykırım gününde, tüm dünyada yapılan gösteriler bunun canlı bir delilidir. Bunun yanısıra soydaşların gönüllü geri dönüş programı Çerkes diasporasını etkilememekte. "Soydaş" kavramı 19. yüzyılda zorla Kuzey Kafkasya sınırları içerisinden çıkartılan milletleri kapsamamaktadır. Tarihi olarak Çerkeslerin yaşadıkları Rus regionları bu programa dahil değildir. Biz, Çerkeslerin, Rusya yöneticilerince ertelenmiş bu sorunun reel olarak çözümü yönünde çalışacaklarına dair umutlarını yitirmeğe başladıklarını görüyoruz.
Rusya için Çerkeslerin tarihi vatanlarına dönmelerinin günümüzde neden çok önemli olduğunu açmak istiyorum:
1. Sosyal-Ekonomik Açıdan
1.1. Çerkeslerin geri dönüşleri Kuzey Kafkasya ve bölgeye yutdışından kapital girişini arttıracak ve ekonominin gelişmesine katkısı olacaktır.
1.2. Yurtdışındaki Üniversitelerde eğitim almış Çerkesler bölgedeki profesyonel kadro ve işgücüne katkıda bulunacaktır;
1.3. Demografik problemler sonucunda, sönmekte olan yerleşim birimleri, iş yapma yetisine sahip bir kaynak elde edecek ve yeni ailelerin kurulması ile nüfus artışına katkıda bulunacaktır;
1.4. Ticaret, eğitim, tarım sektörlerinde yeni teknoloji ve metodlarla profesyonel bir gelişme elde edilecek.
2. Toplumsal-Politik Açıdan
2.1. Çerkes diasporasının büyük bir çoğunluğu dini geleneğe sahipler ve Kafkasya'daki gençlerin radikal eğilimlere sapmadan pozitif yönde aydınlanmalarını sağlayabilirler.
2.2. Çerkes diasporasının Rusya Federasyonu'na pozitif olarak yaklaşması, tarihi vatanlarına dönmeleri, onların politik olarak etkili oldukları ülkelerde ve dünyadaki gelişmelerde Rusya'nın jeopolitik pozisyonunu ve etkilerini güçlendirir.
2.3. Çerkes sporcuları, aydınları, kültür emekçileri, bilim adamlarının tarihi vatanlarına dönüşleri devletin statüsünü, saygınlığını arttırır ve imajını güçlendirir.
3. Ahlaki-etik Açıdan
3.1. Rusya İmparatorluğunca Kafkasya'nın alınması esnasında yapılan hataların tarafsız değerlendirilmesi ve reel olarak telafisi ile hem Çerkeslerce hem de dünyaca Rusya'nın içinde yaşayan tüm halklara açık ve demokratik bir devlet olduğunu göstermeye yardımcı olur.
Günümüzde, Çerkes Toplumsal Organizasyonları Konseyi, Devlet Dumasına konu ile alakalı önerilerini sunmak üzere çalışıyor. Rusya yöneticilerinin, Çerkeslerin bölünmüşlük sorunlarının çözümü ve Çerkeslerin tarihi vatanlarına dönüşünü kolaylaştırmak üzere bir sonraki adım olarak şunları yapabileceğine inanıyoruz:
1. Dünyadaki tüm Çerkes(Adıge)lerin Rusya Federasyonu soydaşı olarak resmen tanınması.
2. Rusya içerisinde Çerkeslerin yaşadığı 6 Regionda (Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes, Adıgey, Krasnodar Eyaleti, Stavropol Eyaleti, Kuzey Osetya Mezdegu rayonunda) soydaşların gönüllü yerleşimlerinin devlet programına alınması.
3. Çerkes diasporasının oturma izni (vid na jitelstvo) ve vatandaşlık kazanımlarını kolaylaştırıcı yönde hukuki mekanizmanın oluşturulması. Özellikle Federal ‘vatandaşlık’ kanununda:
a. Rusça bilme ve bu dilde sınav olma zorunluluğunun Çerkeslerin yaşadığı bölgedeki devlet dillerinden birisini bilmeleri ile değiştirilmesi.
b. Ülkede 5 yıl yaşanması zorunluluğunun 1 yıl ile değiştirilmesi.
c. Ellerinde bulundurdukları vatandaşlıktan ayrılmaları zorunluluğunun kaldırılması.
4. Söz konusu bölgelerde kısa sürede adaptasyonlarını sağlayacak, sosyal garantilerin, kültürel uyumun, dil kurslarının, hukuksal desteklerin, finansal güvencelerin ve yaşamsal öneme sahip diğer şeyleri kapsayan programların oluşturulması.
5. Görevleri Çerkes diasporasının yaşadığı ülkelerde Çerkeslerin tarihi vatanlarına dönüşleri için gerekenleri açıklamak olan mobil grupların oluşturulması.
6. Rusya Federasyonu Dış İşleri Bakanlığının diasporada yaşayan Çerkeslerin insani şartlar açısından zor durumda bulundukları, yaşamlarının tehdit altında olduğu ülkelere özel bir ilgi göstermesi. Örneğin Mısır, Irak, Suriye ve Libya gibi. Silahlı çatışma ve sivil huzursuzluğun olduğu bölgelerden Çerkeslerin tahliyeleri için tedbirler alınması ve çalışmalar yapılması.
Bu maddeler bizim Çerkes soydaşlarımızın geri dönüşünü kolaylaştıracak gerekli karar ve eylemlerin nihai listesi değildir. Kabul etmek zorundayızki Çerkes diasporası için sadece iki yol var: Geri dönüş veya asimilasyon.
Rusya yönetiminin doğru bir politik değerlendirme ile Çerkes sorununu Rus-Kafkas savaşlarının bitişinin 150. yılından, 2014 Olimpiyatlarından önce bir çözüm kararına ulaştırması mümkündür. Bu sorunun adalet çerçevesinde çözümü halinde tüm dünya, Rusya demokrasisinin, devletinin kurumlarının gelişimine değer verecektir.
Sonuç olarak, toplumsal Palata vasıtasıyla federal merkezin hayati öneme haiz bu konuya eğilerek gerekli adımları atarak realizasyonu husunda uzun dönem beklememizi sağlayacağını umuyoruz. Çerkes diasporası ile ülkenin yöneticileri ve sorun hakkında endişe taşıyan herkesin direk dialog kurmasınıda arzulardık.
Söz konusu sorun hakkında Çerkeslerin bakış açılarını dile getirmelerini sağlayan Bugünkü oturumun organizatörlerine şükranlarımızı sunuyor teşekkür ediyorum.
Kaynak: Aheku.org
22 Haziran 2011
Çeviri: Cherkessia.net
Dear Brother Zamir Shukhov and Ibrahim Yaghan
Thank you very much for your presentation in the ‘’Russian Federations social PALATA’’ I hope your presentation influenced in who ever concern that subject.. If you let met that I like to indicate some points of your presentation: In any letters, presentetaions or declerations concern Russian Federation and Caucasian issue that we have to know the constitution of RF. Especially concern articles of ‘’Human Rights’’ and our nations too.. As I pointed for(-before-) a meeting between DUMA and delegations of Kongress (World Circassian Union) that there are some important articles in the constitution of RF.( in Cherkessia.net 12 May 2011 by Turkish) … Article 17/1—‘’Universal principles and norms of the Russian Federation in accordance with international law and in accordance with this constitution Human and Citizen Rights and Freedoms are recognized and guaranteed..’’ So all so we have to know all declerations and agreements concern human rights (Human Rights= ethnic, minority, religious, linguistic, social, cultural,ant assimilation, dual citizenship etc…. ) Article 16/1—Universal principles and norm of international law in the Russian Federation and Russia’s agreements, a part of Russian legal system. If the Russian Federation, the internatinal agreement, a provision is set forth in the law prescribed, complies with provisions of international agreements. Article 17/2—Of human rights and freedom is CONGENITAL Article 2—Human, his/her rights and freedoms the supreme values, of human and citizen rights and freedoms to recognize and protect the STAT’S DUTY to obey. Article 29-- ….subctance against RACIZM.. ‘’ 55--…..the fundemental rights and freedoms, FORMULATED by REFERENCE to UNIVERSAL RIGHTS.. Articles 62—Articles about DUAL citizenship and RIGHTS.. Article 69-- The rights of MINORITIES are dealt with according UNIVERSAL PRENCIPLES and NORMS . Article 71—Guarantees the fulfilment of INTERNATIONAL AGREEMENTS. Article 72—Again the rights of MINORITIES..
Dear Zamir and Ibrahim
Please let me point some sentences from UN.Decleration on the RİGHTS of INDIGENOUS PEOPLES: ‘’Affirming that indigenous peoples are equal to all other peoples, while recognizing the right of all peoples to be different, to consider themselves different, and to be respected as such,’’ ‘’Recognizing the urgent need to respect and promote the inherent rights of indigenous peoples which derive from their political, economic and social structures and from therir cultures, spiritual traditions, histories and philosophies, especially their rights to their lands, territories and resorurces,’’ ‘’Welcoming the fact that indigenous peoples are organizing themselves for political, economic, social and cultural enhancement and in order to bring to an end all forms of discrimination and oppression whereever they occur,’’ ‘’Acknowledging that the Charter of the United nations, the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rihts (2) and the International Covenant on Civil and Political Rights, 2 as well as the Vienna Declaration and Programme of Action, (3) affirm the fundamental importance of the right to self-determination of all peoples, by virtue of which they freely determine their political status and freely pursue their economic, social and cultural development,’’ And some articles from DECLARATION on the RİGHTS of INDIGENOUS PEOPLES… Artcle 1—Indigenous peoples have the right to the full enjoyment, as a collective or as individuals, of all human rights and fundamental freedoms as recognized in the Charter of the United Nations, the Universal Decleration of Human Rights(4) and international human rights law. Article 6—Every indigenous individual has the right to a nationality. Article 8—1. Indigenous peoples and individuals have the right not to be subjected to forced assimilation or destruction of their culture. 2. States shell provide effective mechanisms for preventation of, and redsress for: (a) Any action which has the aim odr effect of depriving them of their integrity as distinct peoples, or of their culturel values or ethnic identies; (b) Any action which has the aim or effect of dispossessing them of their lands, territories or resourcies; (c) Any form of forced population transfer which has to aim or effect of violating or undermining any of their rights; (d) Any form of forced assimilation or integration; (e) Any form of propoganda designed to promote or incite racial or ethnic discrimination directed against them. Article 18—Indigenous peoples have the right to participate in decision-making in matters which would effect their rights, through representatives chosen by themselves in accordance with their own procedures, as well as to maintain and develop their own indigenous decision-making institutions. Article 33—1. Indigenous peoples has the right to determine their own identity or membership in accordance with their customs and traditions. This does not impair the right of indigenous indivduals to obtain citizenship of the States in which they live. 2. Indigenous peoples have the right to determine the structures and to select the membership of their institutions in accordance with their own procedures. And more and more.. According to all this, to give diaspora Circassians citizenship should not be new a prerequesite. Priorities related to international agreements the Russian Constitıtion, which is stil in force, civic laws and regulations, CONTRARY to the CONSTITUTION of RUSSIA. So your article 3. (Morally) : 3 / 3 a –Must be, removal of the requirement of knowing the language, ‘’Instead the State must provide language training to newcomers from diaspora’’ 3 / 3 b—Any such restriction is not appropriate ( to live in Caucasia 1 year or some years conditions) 4 – Very nice offer… And I think we need a ‘’Placement committee’’ that it must have some sections and very complicate programs….. These are need special work that it has strong infrastructure…… Our exile time there were ‘’Placement Committee’’ in the Ottoman Empire. How did they work, that it was not clear completely. But there were some clear, that Ottoman were need ‘’HUMAN RESOURCES’’, as warriors. And they settled us to the front of problematic areas.. Now HISTORY are going to smile to us (as your written. And it is tru..) Russia will need in short future ‘’HUMAN RESOURCES’’… This must give us some lessons.. Your Symposium and other activities and related developments I expect good news..
With my best wishes..
Ümit Duman e-mail: umitduman1@mail.com
Değerli kardeşim Zamir.
İngilizce daha rahat anlarsın diye sana yukardaki sunumunla ilgili görüşlerimi, İngilizce gönderiyorum. Sitenin değerli yöneticileri isterlerse yayınlayabilirler. Onlara mail ortamında sana ve Ibrahime yönelik yazının aynısını göndereceğim..
Çalışmalarında başarılar dilerim..
Ümit duman
Çerkes Diasporasının yol haritası olabilecek bir rapor.Ayrına Atayurdundaki kardeşlerimize de yol gösterici mahiyette.
Yapacağım öncelikli eleştirim sürgün ve soykırımın çok yumuşatılmış veya diplomatik kelimelerle ifadesi:
",,,Rusya İmparatorluğunun sınırlarını genişletmek için sert politikalar izlediği döneme uzanıyor.Kuzey-Batı Kafkasya da yaşayan halkların büyük çoğunluğu ciddi bir askeri baskı ile Osmanlı İmparatorluğuna zorla
tahliyeleri ile vatanlarını kaybettiler ve 19 yüzyıldaki en geniş kapsamlı insanlık insanlık tragedyasına uğradılar."
Adını koymadan soykırım ve sürgünün iyi ifadesi.Bu konuda diplomatik tavır gerekebilir.daha sonra da soykırım ifadeside kullanılıyor ki çoğu diaspora Çerkesinin kulağına küpe olsun.Hala soykırım sözcüğünü kullanamayanlar için söylüyorum,
Raporda Çerkeslerin kadim ata yurduna dönmelerinin Rusya Federasyonu açısından faydaları sıralanıyor:meseleye sosyal-ekonomik,
toplumsal-politik,ahlaki-etik bakımdan başlıklar halinde sıralanıyor.
Dönecekler için sağlanması gereken bürokratik kolaylıklar için taleplerde bulunuluyor.
Özet olarak çok olumlu bir gelişme