Gündemin birinci maddesi olarak yılbaşı gecesi Maykop şehir meydanında Adıge düğünü yapmak isteyen bir grup gence polisin müdahale ederek düğün yaptırmaması tartışıldı.

Adıgelerin başkentlerinde düğün yapamamasını şiddetle eleştiren xase aktivistleri sorumluların bulunup cezalandırılmalarını talep ettiler. Yapılan yoğun tartışmalar sonucu, konunun AC başkanına anayasa garantörü olarak bir mektupla iletilmesine, sorumluların mahkemeye verilerek hukuki mücadeleye başlanmasına karar verildi. Konunun Avrupa’da ilgili kurum ve kuruluşlara iletilmesi teklifi ise kesin bir karara bağlanamadı.

İkinci gündem maddesi ise yılbaşı öncesi Xase aktivistlerinin başkan Thakuşine ile olan görüşmenin değerlendirilmesiydi.

Adıge Xase başkanı Hapay Arambiy, kendisinin şahsen görüşmeden tatmin olmadığını, yönetimin yaklaşımının sorunların çözümünden çok askıya alma ve sürüncemede bırakma amaçlı olduğunu söyledi.

Ulusal anıt konusunda yönetimin sorumluluğu xaseye yıkma çabasını eleştiren Hapay, sonuçta Kültür bakanı Çemışö Gazi ve kendisinin görev alarak hükümetle ortak bir çalışma yürüteceklerini söyledi. Eğer herhangi bir gelişme olmadığı takdirde ise Adıge Xase konseyine sorunun taşınacağını belirterek şimdilik konu hakkında uzun tartışmanın gereksizliğini ifade etti.

Dini sembollerin kaldırılması konusunun da hala aktüel olduğunu söyleyen Hapay, AC başkanının konuya olan yaklaşımını eleştirdi. Başkana göre ‘şimdiye kadar konulan kondu, bundan sonra yenilerini koydurmayalım’ fikrini doğru bulmayan Hapay, bunu şimdiye kadar yapılan kanunsuzluğun yasallaştırılması olarak niteledi ve bu konuda da mücadelenin süreceğini sözlerine ekledi.

En önemli konu olarak Adıge dilinin elden gittiği, yakın gelecekte şehirlerde dili konuşacak kimsenin kalmayacağını, Adıgecenin resmi dil olduğunu ancak bunun bize şimdiye kadar bir yararının olmadığını söyleyen Hapay, Adıge cumhuriyeti yöneticileri aramızdayken iyiler, ancak memur olduklarında her şeyi unutuyorlar dedi.

Daha sonra söz alan Eğitim ve Bilim bakan yardımcısı Aliy Maryat, “öncelikle ailelerin anadile özen göstermeleri gerektiğini söyledi. Çocukların zorunlu Adıgece almaları şu anki yasalarca mümkün değil diyen Aliy Maryat, Adıgece seçmeli ancak Rusça zorunlu” dedi.

Yalnızca 1,5 saat dil sorununun işlendiği toplantıda, önümüzdeki süreçte Ponejikuay ilçesinde Xase tarafından büyük bir toplantı yapılacağını ve gündeme tüm Adıgelerin 4.sınıfa kadar yalnızca Adıgece eğitim almaları teklifinin konulmasına oybirliği ile karar verildi.

Bunun yasalarca mümkün olmadığını söyleyen Aliy Maryat’a cevap veren Hapay, sorunun Adıge Cumhuriyeti yönetiminde siyasi irade boşluğundan kaynaklandığını ifade etti.

Ne yönetimin ne de parlamentonun üzerine düşeni yapmadığını söyleyen Hapay, Adıgey federal bir cumhuriyettir. Kendi anayasası vardır ve öncelikle kendi anayasasına bağlı kalması durumunda sorunların çözüleceğine işaret etti.

Daha sonra Penejikuay ilçesi temsilcileri bölgelerindeki son durumu aktardılar. İlçe başkanının yolsuzlukla mücadele çerçevesinde bu sabah görevden alındığını söyleyen temsilciler, Adıge Xase olarak yeni geçici başkan atanmasında ve seçimlerde birlikte hareket edilerek sorunlarımıza duyarlı kişilerin göreve gelmelerine çalışılması gerektiğini ifade ettiler. Yönetim kurulu öneriyi oybirliği ile destekleyerek konu üzerinde çalışmaya karar verildi.

Ardından, son zamanlarda ülkenin çöplük haline getirildiği, yol ve ırmak kenarları, orman ve arazilerde öbek öbek çöplüklerin oluştuğu ve Adıge Xasenin bir temizlik inisiyatifi başlatmasına karar verildi. Bu konuda devletinde kendilerine yardımcı olacağına inanan xase aktivistleri bunun gençlerin ve çocukların çevre bilinçlerinin arttırılmasında önemli rol oynayacağını ifade ettiler.

Gündemin bitmesinden sonra o gün toplantıya tesadüf eden St. Peterburg Adıge Xase başkanı Hamhoko Bislan’a söz verildi.

Kısaca St. Peterburg Adıge Xasesi hakkında bilgi veren Hamhoko, şehirde 500 kadar xase üyesi olduğunu, anavatandaki tüm gelişmeleri yakından takip ettiklerini söyledi.

Toplantı sonrası kendisi ve yine St. Paterburg’ta yasayan kardeşi Hamhoko Ruslan’la kısa sohbet fırsatı yakaladığımız başkan, yaşlılardan çok gençlere önem verdiklerini, gençliğin ulusal konulara son derece ilgili olduklarını, Çerkesya’nın temellerinin yeniden atılmasında büyük rol oynayacaklarını söyledi.

25 yıl içinde Rusya’da büyük değişikliklerin olacağı öngörüsünde bulunan Hamhoko, Çerkeslerin her şeye hazırlıklı olmaları gerektiğini ifade etti.