Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Moğol Ordularına Karşı Çarpışmış Kahramanlarımız
29 Eylül 2020 Salı Saat 22:52
Tarihsel anılarına, geçmişine ve kahramanlarına değer vermeyen hiçbir ulus yoktur. Anı ve kahramanı olmayanlar hikaye yazıyor,uyduruyor, anıtlar dikiyorlar.
 
 
Biz, Adıge-Çerkesler, var olan değerlerimiz gereği, hiçbir ulusun gölgesinde kalma, sığınma durumunda değiliz. Nart yerleşim yörelerimiz, höyüklerimiz var, sayısız kahramanımız topraklarımızı savunurken canını verdi. Bunca kahramanımız içinden sadece bir ikisinin adlarına anıtları dikildi. Öbür kahramanlarımızın  adları-öyküleri bilinmiyor, ama kahramanlarımızın zaferleri kuşaktan kuşağa anlatılarak  günümüze erişmiş bulunuyor, gömüldükleri höyükler (yığma mezar yerleri)  unutulmuş değil.
 
Unutulmayanlar arasında Moğol istilasına, ordularına karşı çarpışırken canlarını veren cesur yüreklilerimiz Asran,Cedıguj Vışuaşo (Uşaşo) ve Şeğeşuy Neceşu bulunuyor. Bu üç yiğidin yığma mezarları Kazanıkoyaçe köyü toprağında idi. İkisi sele kurban gitti, Asran’ın yığma mezarında 2010 yılında defineciler kaçak kazı yaptılar. Konuyla ilgili olarak ünlü arkeolog Tev Aslan ile bir söyleşi yaptık.
 
Meretıko Kasim’in “Adıge Yer Adları Sözlüğü” kitabında şunlar yazılı: “Asran höyüğü (yığma mezarı) Kazanıkoyaçe’nin yakınında ve batı tarafında bulunuyor, buna “Asran Höyüğü” deniyor. Öyküsündeki anlatıya göre, bu yerde, yörede ünlü yiğit savaşçılarımız defnedildiler. Bu kişiler Moğol-Tatar ordularına karşı çarpışırken canlarını vermiş olan Cedıguj  Uşaşo, Şeğeşuy Neceşu, Asran ve Adehun’dur”.
 
Asran'ın Yığma Mezarı
 
Anlatıldığına göre, yenilmez  savaşçılar olan Asran, Şeğeşuy Neceşu, Cedıguj  Uşaşo, kalın giysilerini giydiler, üzerilerine zırhlarını geçirdiler, at sırtında Moğol ordusuna daldılar, iki yandan önlerine çıkanı doğrayarak Moğol ordusunu bir baştan öbür başa  yardılar. Geri dönmeye başladıklarında, düşman bu yiğitlerle  başa çıkamayacağını anladı, önce atları hedef aldılar, hepsini öldürüp ayaklarıyla çiğnediler. Can veren üç yiğit için, halk  Kazanıkoyaçe köyünün yerleştiği yerin güneyinde üç yağma mezar yaptı.
 
- Krasnodar Barajının taşkın   suları ve dalgaları, yıllar boyunca kırda ayakta kalmayı başarmış olan Asran höyüğüne uzanan toprakları aşındıra aşındıra, höyüğün dibine erişti ve höyükten bir parçayı koparıp götürdü. Bu nedenle kazı yapma gereği acil ve kaçınılmaz olmuştu, kasım 2010’da höyüğü incelemeye aldık ve on gün içinde açmayı/kazmayı başardık, - dedi
Tev Aslan. – Asran’ın mezar odasında dişleri dışında sağlam kalmış bir şey bulamadık, iskeleti parçalanıp dağılmıştı. İskelet kalıntıları dışında, mezardan uzun bir kılıç, bir kama, okluğundaki birkaç ok, bir gümüş kaşık, boyalı ve süslü güzel bir testi ve küçük eşyalar çıkardık.
 
Dediğimiz gibi, ulusu için can veren Asran için ayrı bir yığma mezar inşa etmişlerdi, ancak kazı sırasında kahramanın mezarına zarar vermiş, mezarı yok etmiştik, bu nedenle kahramanımız için yeni bir yığma mezar inşa etme kararı almıştık.
 
Sağlam bir iskelet bulamadığımız için, dağılmış iskelet parçalarını topladık ve bir kutuya koyduk, Veçepşıye köy meclisi başkanı Kuşu İbrahim ve köy yaşlıları ile birlikte Veçepşıye köyü mezarlığına götürdük, oradaki mezarlık binasında koruma altına aldık.
 
Birkaç ay boyunca Asran’ın kemiklerini defnedeceğimiz uygun bir yer aradık. Penejıkuaye, Veçepşıye ve Adıge Kale’den kişiler kemiklerin kendi mezarlıklarına gömülmesini uygun bulmadılar. 
 
Doğru da yaptılar: Kahraman, özel bir saygı gösterildi ve bir başına bir yığma mezara  defnedildi. Asran için yapılan asıl yığma mezara yakın bir yerde defin yeri için uygun bir mekan aradık ve sonunda Kazanıkoyaçe köyünde, eski takım çalışma (brigade) merkezi olan ve  güzel ağaçlarla kaplı olan bir yeri beğendik.
 
Asran'ın mezar odasondan çıkan uzun kılıç, testi ve diğer eşyalar.
 
Adıge sivil toplum örgütü Adıge Khase ve köy meclisleri üyelerinin katılımıyla Asran’ın kemiklerini küçük bir tabuta koyduk ve belirlediğimiz defin yerine götürdük. Eski gelenek gereği kahramanın yanına bir kama (şeşıy) da koyduk. Asıl mezarından getirdiğimiz toprakları da katarak ona küçük bir yığma mezar yaptık.
 
Bir yıl sonra mezar başına gittik, dua ettik, ölü yemeği için sofralar kurduk (тхьэлъэIу щытшIыгъ, тхьаркъоф Iанэхэр щызэдгъэфагъэх).
 
Defin sırasında Asran’ın mezar yerini kaybetmemek için sık sık mezarın üzerine toprak atma ve yığma mezarı daha da büyütme ve yükseltme kararı almıştık, ancak bu güne değin bu iş için bir araya gelmeyi başaramadık!
 
Moğol ordusu topraklarımıza girdiğinde,  Asran, Şeğeşuy Neceşu ve Cedıguj Uşaşo düşmana karşı yiğitçe çarpışarak canlarını verdiler.
 
Bu kahramanlarımızı onurlandırma ve adlarına  birer anıt dikmenin zamanı gelmiş bulunuyor, ancak bundan pahalı ve görkemli anıtlar dikilmesini istediğimiz gibi bir  anlam çıkarılmamalı. Amaç, anıtlar görkemli olmasalar bile, onları görenlerin,  tarihsel geçmişte ulusumuzun yiğit önderlerinin bulunduğunu bilmeleri ve öğrenmeleri olmalı.
 
 
Yemţıĺ Nurbıy, Adıge mak, 22 Eylül 2020
 
 
Kaynak: https://adygvoice.ru/2020/09/22/%d1%82%d0%b8%d0%bbi%d1%8b%d1%85%d1%8a%d1%83%d0%b6%d1%8a%d1%85%d1%8d%d1%83-%d0%bc%d0%be%d0%bd%d0%b3%d0%be%d0%bb%d1%8b%d0%b4%d0%b7%d1%8d%d0%bc-%d0%b5%d0%b7%d1%8d%d1%83%d0%b0%d0%b3%d1%8a%d1%8d%d1%85/
 
 
Çeviri: Hapi Cevdet Yıldız
 
Cherkessia.net, 29 Eylül 20202

Bu haber toplam 2040 defa okundu.


Bu habere yorum eklenmemiştir. İlk yorumu siz ekleyin.
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net