Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Efsanevi Kabardey Atları Dörtnala Geri Dönüyor
07 Ocak 2019 Pazartesi Saat 15:13
22 Aralık 2018, Pete Baumgartner, Radio Free Europe / Radio Liberty
 
1800’lerde Kafkasya’nın yüksek dağlarında Çerkes savaşçılarını Rus İmparatorluğunun kuvvetleriyle savaşa taşıyan Kabardey atlarının gücü ve dayanıklılığı adeta bir efsaneydi. Ancak Sovyetler Birliği’nin çöktüğü 1991 yılına gelindiğinde bu beygir, neredeyse unutulma ve yok olma konumuna gelmişti. Fakat bugünlerde, at yetiştiricileri ve beygir kayıtları, Kabardey atının sadece kendi öz vatanında yeniden canlanmakla kalmayıp, Batı’daki ahırlarda bile yerini aldığını belirtiyor.
 
Kabardey atlarını çiftleştiren ve yarış için eğiten yetiştirici Pawel Krawczyk, RFE/RL ile röportajında, ‘Sovyetler Birliği’nin çökmekte olduğu sırada bu cinsin neredeyse soyu tükenme tehlikesindeydi’ diyor. O sıralar, önce Sovyetler’in akabinde de Rus Federasyonu’nun üretme programları, kaos ortamında çökmüş, nüfusu azalan beygirin yüzlercesi de İtalya’ya eti için ‘yani sucuk imali için’ ihraç edilmişti. ‘Rusya’daki at çiftliklerinde binlerce at varken, ne onları beslemek için ne de at bakıcılarına ödemek için para kalmamıştı. Çok zor bir durumdu’ diye ekliyor.
Kafkasya'da Kabardey kısrağı
 
Orta boylu ve dayanıklı olan, genellikle rengi saf siyah, doru ya da külrengi olan Kabardey atı, 1500’lerden beri Çerkesler tarafından Kuzey Kafkasya’nın dağlarında yetiştirilmiştir.
 
Bu beygir, zekası ve itaatinin yanında, zor koşullara dayanıklılığı ve eşi benzeri olmayan dayanma gücü ile bilinir. Daracık dağ geçitlerindeki çevikliği, donma derecesindeki soğuklara dayanıklılığı nedeniyle, 18.-19. yüzyıllarda Kafkasya’yı işgale gelen Rus İmparatorluğu kuvvetleriyle mücadele eden Çerkes direnişçileri için son derece değerliydi. Habsburg subayı olan F.F. Turnau, Rus-Çerkes savaşları sırasında Çerkes prenslerinin bu atlarla Kuban bölgesine yaptıkları akınlarda 160 verst (170 kilometre) uzaklıktaki yolu 14 saatte alabildiğini -kıskanarak- aktarmıştır.
 
Kabardey atı ve Çerkes savaşçıları
 
Kabardey atları, Çarlık ordularının askeri harekatlarında da kullanılmıştır ve atlar Rusya’nın sınırları güneye ve doğuya doğru genişledikçe Kazak binicilerinin de gözdesi olmuşlardır. Ressam Wojciech Kossak’ın 1898’de yaptığı ‘Varşova’ya Çerkes Süvarisinin Akını’ adlı ünlü tabloda yer almaları, Lehistan’ın Rusya tarafından işgalinde bile bu attan istifade edildiğine kanıttır.
 
‘Bunlarda Kendilerine Has Bir Şey Var’
 
Adeta efsaneleşmiş olan Kabardey atının Soyvetler Birliği’nin çöküşünden sonra neredeyse yok olma aşamasına gelmesi, at sevenleri paniğe sokmuştu.Yukarıda sözü edilen Krawczyk gibi bu at cinsinin Avrupa’da yeniden canlanmasına katkıda bulunan Alman at uzmanı Tobias Knoll, atın Kafkasya’daki nüfusunun en fazla 100 bin civarında olabileceğini tahmin ediyor. Ancak 1990’ların başında, bu cinsin kökenini aldığı Kabardey-Balkar Cumhuriyetinde sadece birkaç yüz kısrak kayıtlıydı.
 
Knoll, 1996’da Bavyera’da tek başına bir Kabardey atına rastladığını, ve ata aşık olduğunu anlatmaktadır. Sonradan bu cins atların nadir olduğu kendisine söylenince onları üretmeye karar verir ve Münih’in kuzeydoğusundaki at çiftliğinde bir sürü oluşturur. Zaten dünya üzerinde yüzlerce at cinsi varken ‘ne diye bir soyu daha canlı tutalım?’ diye sorgular ve ‘Bu atlarda başka soylarda olmayan kendilerine has bir şey var, bunun da korunması gerekir’ diye yanıtlar.
 
Knoll ve diğer yetiştiricilerin çabaları ile Almanya’da Kabardey atlarına olan ilgi artmış, bu ülkedeki sayıları şu an itibariyle 400’ü bulmuştur. Atlar, genellikle binicilik, turizm ve dayanıklılık yarışlarında kullanılmaktadır. Güçlü bir kadro, atları yetiştirip dayanıklılık yarışları için eğitiliyor. Bu yarışlarda atın ve binicinin hayran olunası dayanıklılığı, onları Arap atlarına bile rakip kılıyor.
 
2013’de Avusturya Alplerinde hadım Kabardey atı Maşuk ve binicisi
 
Krawczyk ise Kuzey Kafkasya’da maaşsız kalmış at eğitmenlerinin 2000’li yılların başında Polonya’nın Krakov şehri civarında ahırlar kurmasına yardımcı olmuş, bu ahırlarda yetiştirilen atlar, Avrupa’da ve Orta Doğu’da, kimi zaman 160 kilometrelik amansız yarışlara katılmışlar. Polonya’da halen 70 ila 100 Kabardey atı olduğu söyleniyor. Yarışlardaki başarıları Avrupa’nın başka yerlerindeki sükselerini arttırmış; Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Fransa, Macaristan, Slovakya, İspanya ve İsviçre’de yetiştirilip ufak çaplı sürüler oluşturulmuş.
 
‘Özgürlüğümüzün Simgesi’
 
Ancak üreticiler, Kabardey atının asıl öz vatanı olan Kabardey-Balkar Cumhuriyetinde canlandırılması gerektiğini söylüyor. Gürcistan’a komşu olan yarım milyon nüfuslu bu kayalık ve yeşillik arazili ufak cumhuriyette düzinelerce ırmak ve göl mevcuttur. Ancak Kafkasya’da Sovyetler Birliği’nin çöküşünden sonra buradaki yerel halkın Moskova yönetimi ile olan tarihten gelen gerilimleri yine ön plana çıkmış, çatışma ve istikrarsızlık patlak vermiştir.Kafkasyalı siyasi analist İslam Tekuşev, bu beygir için ‘Özgürlüğümüzün en güçlü simgesidir. Kabardey atı kimliğimizin özünü oluşturmaktadır, ve yüzyıllar boyunca Çerkes tarihinde büyük rol oynamıştır’ diyor.
 
Kabardey-Balkar Cumhuriyeti’nde Kaminomost yakınında Kabardey atı sürüsü
 
Cumhuriyette bu at cinsinin canlandırılması için adımlar ancak son birkaç senede atılmış, az sayıda yetiştirici bu işe girişmiştir. Krawcyk’a göre ‘genellikle zenginler, oligarklar ve iş adamları’ atları yetiştirmekte ve yüzlerce Kabardey atı içeren sürüler oluşturmaktalar.
 
Knoll, atın Kafkasya’daki nüfusunun 10 ila 12 bin arasında olduğunu tahmin ediyor ‘Soyun kurtarılmasını biz Avrupa’dan yapamayız, bu ancak ve ancak öz vatanında gerçekleşir. Bu at cinsinin kendine has özelliklerinden dolayı canlandırılması gerekir, bunun önemini öncelikle Kuzey Kafkas halkının kendisi takdir etmelidir’ diyor.
 
Kaynak: https://www.rferl.org/a/legendary-kabardian-horses-galloping-to-comeback/29670854.html
 
Çeviri: Dr. Seyok Bülent Özgönenel
 
Cherkessia.net, 7 Ocak 2019

Bu haber toplam 3985 defa okundu.


Kuzeyli (Temir )

Kabardey kısrakları,

Yitik tarihin dört nala koşucuları,

Onlar ki tarihi sırtlar omuzlarında,

Onlar ki eğerlerinde taşıdıkları Çerkes süvarilerinin izini arar,

Dört nala koşarlar, özgür yılkıların nal izinde,

Kabardey kısrakları.

20 Yıl önce yazdığım şiir. Dostça selamlar.

12 Ocak 2019 Cumartesi Saat 15:01
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net