Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Beşto Yılmaz Beştepe
Kaffed Genel Kurula Giderken
13 Kasım 2019 Çarşamba Saat 23:02


Kafkas Dernekleri Federasyonun (Kaffed) yapılacak 9. Olağan seçimli genel kurulda iki aday başkanlık için yarışacak. Son ana kadar bir değişiklik olmazsa.


17 Kasım 2019 tarihinde yapılacak olan Genel Kurul ilk toplantında muhtemelen çoğunluk sağlanmayacak ve 24 Kasım 2019 günü yapılacak ikinci toplantıda Kaffed’in yeni başkan ve yönetim kurulu belirlenmiş olacak.


Kaffed başkanı Yaşar Aslankaya’nın Yenimalle meclis üyeliğine transferi ile birlikte, görevi devralan mevcut başkan Yıldız Şekerci’nin yanı sıra Kaffed Değişim Hareketinin (KDH) başkan adayı olarak, Mutlu Akkaya iki ay önceden adaylığını açıklamıştı.


Bu kez alışılmışın dışında birden fazla aday olunca rekabet ile birlikte adayların kampanya yürütmesi kaçınılmaz hale geliyor.


Yıldız Şekerci, “Çerkes halkına hizmet benim için ibadet gibidir” diyerek adaylığını açıklıyor. Çalışma anlayışını 4D ile (duyarlı,demokrat,deneyimli,dinamik) özetliyor. Bazı kişi ve gruplar, düşük ses tonuyla da olsa kadın Xase başkanı veya Thamade olmaz gibi ifadeler kullanılıyor olsa da, bunun bir önemi olamaz. Bu eleştiriyi getirenler için, seçildiği taktirde zaten Thamade olmayacağını, Guaşe olarak seçilmiş olacağını ve Çerkes (Adıge) sosyolojisinde Guaşe statüsünün, Thamade statüsü ile eşdeğer olduğunu not etmek gerekir.


KDH ise, “hak temelli, saygın ve öncü kaffed için kaffed değişim hareketi” başlıklı uzunca bir bildiri yayınlayarak kampanyayı başlattı. Bildirinin içeriğini ve yürütülen çalışma ve açıklamaları elbette oy kullanacak olan genel kurul delegelerinin takdirine tabidir. Ancak, Kafkas diasporası cümleleriyle başlayıp devam eden bildiride, Çerkes (Adıge) halkının etnik kimliği ve konuştuğu dil olan Çerkesçe (Adıgebze) tarihsel ve bilimsel gerçeği yok sayarak, hak temelli, saygın bir değişim hareketi olarak değerlendirilemez. Bildiri ve daha sonraki açıklamalar değişimden daha çok, Kaffed’in mevcut statüko temsiliyeti anlayışına adanmış olduğu açık ve net bir şekilde anlaşılıyor. Kısaca, Çerkes (Adıge) halkın etnik temsiliyeti anlamında yeni bir değişim öngörüsü içerdiği söylenemez.


Her iki adayda üye dernekleri ziyaret ederek delegeleri ikna etme çabalarını sürdürüyorlar.


Kaffed’in kangren olmuş ve eleştiri oklarının ana hedefinde olan temsiliyeti konusudur. Hiçbir zaman Çerkes (Adıge) gerçeğini temsil etmedi ve gündeminde olmadı. Kaffed’in de üyesi olduğu Dünya Çerkes Birliği ‘nin (DÇB) 12 üye dernek içerisinde Kaffed dışında tamamı Çerkes (Adıge) sivil toplum kuruluşudur. Dolayısıyla, Kaffed hem DÇB’de hem de Türkiye diasporasında Çerkes (Adıge) etnik kimliğini temsil etmedi ve etmiyor.


Çerkes (Adıge) halkının kendi dilinde tek bir “Adıge” adının olması ve diğer Dünya dillerinde ulusal “Çerkes” adının kullanılması gerçeğinden dolayı tek bir isim altında birleşme gerekliliği ile ilgili DÇB’nin genel kurul,yönetim kurulu ve diğer çalışmalarına Kaffed dahil olmasına rağmen, kararlara uymadığı, bir çalışma yürütmediği gibi halka doğru bilgi aktarımında bulunmadı.


Bu konuda, Adıge yerel adı ve Çerkes ulusal etnik adın birbirinden ayrılmaz eş anlamlı olduğu ve tek isim altında tekrar inşa etmek için geçmiş yıllarda yapılan çalışmalar, DÇB’nin genel kurul ve yönetim kurulu kararlarından bazı örnekler.


Bilimsel-pratik forumu " Biz Adıgeyiz, Biz Çerkesiz “ 21-22 Haziran 1991-Maykop


"Adige" adı altında yüzyıllarca birliğini koruyan Adige etnik grubu, "Çerkes" etnik adı altında dünya tarihi ile tanınıyordu. 19. Yüzyılda Kafkas savaşı ve tarihi vatanlarından Osmanlı Devleti'ne zorla sürgün edilmesi, halkın onarılamaz bir şekilde zarar görmesine neden olurken, onları tamamen yok olmanın eşiğine getirmiştir.


Adıge ulusu tüm dünyaya dağılmış, ancak onda biri tarihi anavatanda kalmıştır. Bölgesel sınırların değişmesi, ekonomik bağların kopması, insanların kültürel, dilsel ve psikolojik birliğinin yok edilmesi gibi olumsuz süreçleri hayata geçirildi.


Ne yazık ki, parçalanma süreçleri Sovyet döneminde de devam etti ve arttı. SSCB ve RSFSC 'nin ulusal-devlet yapısı Çerkeslerin yapay bölünmesini meşrulaştırdı. Özerk idari sistem, takdirine bağlı olarak Çerkeslere, Adıgey, Kabardey, Çerkes, Sapsığlar gibi çeşitli isimler verildi. Uygulamada, insanlar hem kendini tanımlama hem de yabancı isim hakkından mahrum edildi.


“Biz Adıgeyiz, Biz Çerkesiz” adlı, Bilimsel-pratik forumuna Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes, Adıgey, Karadeniz Şapsığ,dağlı halkının temsilcileri ve bilim adamları katıldılar. Krasnodar’da kendi adı “Adıge” olan etnik toplumun, kendilerinin tarihsel isimlendirilmesi gerçeği olan “Çerkes”etnik ismin geri verilmesi gerektiğine inanıyoruz.


Çerkeslerin Rusça resmi belgelerde ve nüfus sayımlarında,Kabardey,Adıge etnik isim altında belirlenmesi doğru değildir.Dünyanın farklı ülkelerindeki milyonlarca vatandaşımızın "Çerkes" olarak bilindiği unutulmamalıdır.


“Biz Adıgeyiz, Biz Çerkesiz” forumu katılımcıları, bu belgeye ekli gerekçeli görüşlere dayanarak, Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes, Adıgey devlet organlarına aşağıdaki önerileri sunuyoruz.


I.Çerkes halkının devlet işlerinde, anketlerde, kimlik kartlarında, doğum belgelerinde, pasaportlarda ve diğer belgelerde mevcut ayrımının üstesinden gelmek için, tüm Çerkeslerin (Adıgelerin ) ortak isminin geri kazanılması:


1) Anadilde – ‘Адыгэ-Adıge’ ( Rusça transkripsiyonlarda ‘Адыга-Adıga’ );


2) Rusça ve diğer dünya dillerinde – ‘Черкес- Çerkes’ veya ‘Черкешенка, Çerkeşenka’ ( Çerkes kelimesinin dişil hali ) nin kullanılmasının önerilmesi;


II. Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes ve Adıgey devlet organları bu konuda özel kararlar almalı ve adı geçen cumhuriyetler dışında yaşayanlar da dahil olmak üzere tüm Adıgeler için zorunlu olarak kabul edilmelidir.


III. Tek bir Çerkes dilinin (Ayagebze) iki edebi varyantının varlığını tanınmalıdır:


1) Yukarı - Çerkes (Kabardey)


2) Aşağı - Çerkes (Kyakh)’ın kabul edilmesi;


IV.Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes ve Adıgey devlet organlarınca, Çerkes(Adıge) soyadlarıyla uyuşmayan “ov”, “ev”,”in” gibi Rusça soneklerin tespit edilerek, Rusça telaffuz normlarını da dikkate alarak, yeniden düzenleme yapılması için karar alınması önerilmektedir.


Tüm soyadların ana dilde telaffuz standartlarına göre veya kendilerine mümkün olan en yakın zamanda tespit edilmeleri ile birleştirilmelerinin sorunlarını incelemek için özel bir komisyon oluşturulması.


V. Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes ve Adıgey devlet organlarınca bu sorunları çözmek için bir koordinasyon konseyi oluşturmaları önerilmektedir.


***


KARAR


Tüm delegelerin katılımıyla birinci Adıge kongresi


28 Mart 1992, Nalçik


Adıgey, Kabartay-Balkar ve Karaçay-Çerkes Adıge Xase örgütlerin girişimiyle, 21-22 Haziran 1991’de Maykop’ta, “Biz Adıgeyiz, Biz Çerkesiz” konulu düzenlenen konferansta bilim forumunun tavsiyelerine dayanarak,Çerkeslerin tek bir millet olduğu,tek isim,tek tarih, tek kültür,tek bir tarihi vatanı olması ile birlikte ve halkın daha fazla ayrışmasının üstesinden gelme amacıyla, ilk Adıge (Çerkes) kongresi şu kararları aldı:


1. Ulusun kendi etnik adı “ADIGE” ve diğer halkların verdiği etnik isim (ekzoetnonim)


“ÇERKES ” ismini, Rusya Federasyonu ve diğer bütün ülkelerde yaşayan bütün Adıgeler için ortak olarak tanımak.


2. Kabardey-Balkar, Adıgey ve Karaçay-Çerkesya Yüksek Sovyetlerine, 1 Eylül 1992 tarihinden itibaren tüm devlet işlerinde , anketlerde, kimlik kartlarında, doğum belgelerinde, pasaportlarda ve diğer belgelerde, bütün Adıgeler için ortak bir isim oluşturun:


a) Anadilde – “Adıge “


b) Rusça ve dünyanın diğer dillerinde - "Çerkes" ("Çerkeşenka”-dişil hali)


3. Tek bir Adıge diline ait iki edebi varyantın varlığının kabul edilmesi:


а) Yukarı - Çerkes (Kabardey);


b) Aşağı - Çerkes (Kyah).


4.Kabardey-Balkar, Karaçay-Çerkes ve Adıgey devlet organlarınca, Çerkes(Adıge) soyadlarında yer alan “ov”, “ev”,”in” gibi Rusça soneklerin kendi ana dillerinde telaffuz normları dikkate alınarak düzenleme yapılması için karar alınması.


5.Ulusal-devlet oluşumları dışında yaşayan Adıgeler için de aynı değişiklikleri yapması için ilgili makamlara önerilerin sunulması.


6.Bu kararın uygulanmasının kontrolü, Tüm Adıgeler Koordinasyon Konseyi'ne aittir.


***


BELGE


Sevgili Ilyas Borisoviç!


Bu yıl haziran ayında Krasnodar'da yapılan Dünya Çerkes Birliği’nin (DÇB) IV. kongresi kararında, Çerkes (Adıge) halkının etnik isminin, Adıgelerin kendi dillerinde tanımladıkları “Adıge” ismi, Rusca ve diğer dillerde “Çerkes” isminin kullanılmasına dayalı olarak tek bir isim altında birleştirilmesi gerektiği tekrar bir kez daha doğrulandı.


Ekim 1998’de, Dünya Çerkes (Adıge) Bilim Akademisi Yıllık Toplantısı, tarihi vatanlarında yaşayan Çerkeslerin (Adıgelerin) etnik isimlerini birleştirme sorununun bilimsel geçerliliğine karar verdi.


Bilim adamları, etnik adın birleştirilmesinin insanların ruhsal gelişimi için en önemli koşul olduğu, dilin,kültürün ve geleneklerin başarılı bir şekilde gelişmesinin temeli olduğu konusunda hemfikirdir.


DÇB yönetim kurulu bu bilgileri memnuniyetle karşıladı, bu yılın Ağustos ayında, Adıgey Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Aslan Carımov Parlamentolararası Konseyi’’ne sizin adınıza, Kabardey-Balkar Cumhuriyeti ve Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti üç cumhuriyetin devlet yetkililerine Çerkes (Adıge) etnik isminin birleştirilmesiyle ilgili benzer tavsiyeler içeren karar taslağını gönderdi.


DÇB yönetim kurulu, böyle bir kararın kabul edilmesinin,uzun zamandır acı çeken Çerkes (Adıge) halkının yeniden canlandırılmasına ve tarihsel adaleti geri getiren bir eyleme, parlamentolar arası Konsey’in zamanında ve önemli bir katkısı olacağına inanmaktadır.


20 Kasım 1998'de yapılması planlanan Parlamentolar arası Konsey oturumunda, Adıgey Cumhuriyeti Başkanı A.A. Carımov tarafından sunulan karar tasarısını gündeminize almanızı rica ediyorum.


Saygılarımla,


DÇB Başkanı B.Kh. Akbashev


14 Ekim 1998


Kaynak: B.Kh. Akbashev Gerçeğin zorlu yolları. Maykop 2001. 369. (Y.B) 


***


Dünya Çerkes Birliği Yönetim Kurulu Kararı 19. 02. 2011 Nalçık


Adam Bogus’un konuşması dinlenip ve tartışıldıktan sonra, DÇB'nin yöneticisi açıklamada bulunuyor:


Etnik kimlik ve geleneksel kültürün ortaklaşa ana katmanı olan Vubıhler, Şapsığlar, Adıgeler, Çerkesler , Kabardeyler, Rusya Federasyonu ve başka ülkelerde yaşayan diğer etnografik Çerkes grupların tamamının kendi ana dillerinde (Çerkesçe) kendilerini tanımladıkları tek bir “Adıge” adı vardır.


Rusya Federasyonu dışında yaşayan çok sayıda Çerkes diasporasının temsilcileri Çerkeslerin etnografik grublarına dahil değildir. Onlara,İngilizce, Arapça, Türkçe, Fransızca ve diğer dillerde "Çerkes” deniyor.


Rus Bilimler Akademisi Etnoloji ve Antropoloji Enstitüsü’nün 25.05.2010 tarihli kararına göre, Vubıhler,Şapsığlar,Adıgeler,Kabardeyler “aynı Çerkes(Adıge) halkının alt etnik grupları olarak kabul edilebilir.”deniyor.


Çerkesçe yazı dilinin Adıgey lehçesi (Adıgeler, Şapsığlar tarafından kullanılıyor), ve Kabardey-Çerkes lehçesi (Besleneyler, Kabardeyler, Çerkesler, vb. tarafından kullanılıyor). Tek bir ortak edebi dile geçme sorunu vardır. DÇB tüzüğüne göre, DÇB'nın resmi dilleri Rusça, Çerkesçe ve İngilizce'dir (tüzüğün 1.9. paragrafında)


Ek olarak, DÇB'nın ana amaçları ve hedefleri arasında şunlar bulunmaktadır:


- Çerkes halkının kültürel ve manevi mirasının yeniden canlandırılmasına ve gelişmesine, ulusal kimliğinin korunmasına ve Çerkeslerin gerçek tarihinin yeniden aydınlatılmasına katkıda bulunan DÇB üyesi Çerkes derneklerinin çabalarını birleştirmek ve koordine etmek. (tüzüğün 2.1. paragrafında)


-Anadili çalışmalarını ve tek bir Çerkesçe edebiyat dilinin oluşturulmasını teşvik etmek. (tüzüğün 2.2 paragrafında)


Dünya Çerkes Birliği şu görüşlere sahiptir: -Çerkeslerin (Adıgelerin) tüm etnografik grupları, ikamet toprakları(devlet) neresi olursa olsun,tek bir Çerkes halkını oluşturur;


- Çerkeslerin (Adıgelerin) Rusça, İngilizce, Arapça, Türkçe, Fransızca ve diğer dillerde doğru adı "Çerkes"tir.


Oylama sonucu:


Mevcut : 22 Kabul : 20 oy


Alehte: 1 oy (Gubaçikov V.İ.)


Çekimser : 1 oy (Hafıtse M.M.)


Dünya Çerkes Birliği Başkanı


Ajahov Kanşobi 


***


24-26 Temmuz 1996’da Çerkessk’te yapılan, Dünya Çerkes Birliği’nin (DÇB) III. Kongresi kararı,


………


7. Çerkeslerin (Adıgelerin) tek bir dil, tek bir kültür ve tek bir geleneğe sahip tek bir halk olarak oluşumlarının bin yıllık tarihini göz önüne alındığında kaderin iradesi sonucu bölünmüş ve Sovyet döneminde “Adıge”,”Çerkes”,”Kabardey” gibi farklı isimler almıştır.


Çerkes halkının korunması ve manevi birlikteliğin önemli bir faktörü olan “Adıge” adının ve ulusal “Çerkes” adının yeniden kazanılması gerekli görülmektedir. Bu nedenle, Adıgey,Kabardey-Balkar ve Karaçay-Çerkes yasama organlarından bu sorunu göz önünde bulundurmalarını istemek.


***


DÇB üyesi sivil toplum kuruluşu "Adıge Hase" başkanları


Etnik kimlik ve geleneksel kültürün ortaklaşa ana katmanı olan Vubıhler, Şapsığlar, Adıgeler, Çerkesler , Kabardeyler, kendi ana dillerinde bu alt etnik grupların tek bir "Adıge" adı vardır.


Dünya Çerkes Birliği, tüm bu alt etnik grupların Rusca Çerkes olarak adlandırılması gereken tek bir halk olduğu ilkesine bağlı kalmaktadır. Bu yaklaşım derin tarihsel köklere sahiptir.


Dünya Çerkes Birliği Başkanı


Ajahov Kanşobi


5 Ekim 2010.


***

Gördüğümüz gibi, Çerkes (Adıge) gerçeğini, hiçbir zaman Kaffed’in temsil etmediği gibi yeni başkan adaylarınında gündeminde yer almıyor. Dolayısıyla, kim kazanırsa kazansın Çerkes (Adıge) halkının temsiliyeti adına yeni bir değişim, dönüşüm beklemek hayal olur.


Bu nedenle Kafkas Dernekleri Genel Kurulu, Kafkasya’ya, Kafkas halklarına, Kafkas kardeşliğine, Kafkas diasporasına ve Çerkes herkestir anlayışına şimdiden hayırlı olsun diyelim.


Bu yazı toplam 3130 defa okundu.





Bu yazıya yorum eklenmemiştir.
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net