Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Tegulan Yakup Temel
Uzunyayla Kışları-Узуняйлэм и Щ1ымахуэхэр
21 Aralık 2018 Cuma Saat 11:46

Kasım ayına girildiğinde otlar mekueşde have olarak yığılmış ,samanlık kes ve samanla doldurulmuş , tezeklerde ahırın bir köşesinde tavana kadar dizilmiştir ve Uzunyayla Mart ayı sonuna kadar devam edecek uzun bir kışa hazırdır artık . 


Diğer taraftan evlerin içinde ambarlara un ve bulgur basılıdır , Bığurbaş dan alınan patatesler gon lerin içine doldurulmuş ve soğuktan korumak için üzerleri kalın örtüler ile kapatılmıştır . Evin Guaşe si kış hazırlıklarını yazdan itibaren yapmaya başlamıştır zaten , yağlı ( şate temıx ) ve yağsız ( şate texa ) peynirleri ayrı ayrı fıçılara ( key ) doldurmuş , tereyağları eriterek tenekelerde tğu ğaveja olarak saklanmaktadır . 


En önemlisi büyük bir key dolusu kuendepsow ğaşeşin baş köşede hazırdır .Kuplijleri söylemeye gerek yok tabi , onlarda jegun karşısında poyraza bakan pencerenin önünde dizilidir . Bir de “ kurt” var ,oda en iyi korunduğu yer olan ambarın içindeki bulgurun içinde şanslı kişileri beklemektedir . Eğer bir iki teneke kavurma ve bir kaç kovan bal da bir tarafa konulmuşsa Guşe kışı içi iyice rahat olarak karşılayabilir , zira çok sayıda beyaz başlıklı siyah yamçılı atlılar ve kadınlı erkekli kızaklar dolusu misafirleri olacaktır , tedbirli davranmak durumundadır


Yaz aylarındaki iş yoğunluğundan sonra Uzunyayla ' da kışa doğru sosyal yaşam canlanır . Düğünlerin çoğu bu dönemde olur , haşeş oturmaları , karşılıklı akraba ve arkadaş ziyaretleri bu zamanlarda sıklaşır , at ve kızak yegane ulaşım aracıdır artık . Ahırlarda besili güçlü atlar ve avlularda kızaklar her an hazır bulunur .Böylelikle Uzunyayla 'da nisan ayına kadar sürecek olan karın , atların ve kızakların mutlak hakimiyeti başlamış olur


Bir sabah pencereleri sarsan rüzgar sesi ile uyanırsınız , kalın yün yorganını kaldırıp şöyle bir dışarıya doğru bakarsınız , pencerelerin önü bile karla dolmuştur , dışarıda ise rüzgarın savurduğu kar yağışı ile seyreden wes welbane vardır ve her taraf bembeyazdır . Önce biraz ürkersiniz belki ama sonra seversiniz bu soğuk ama dingin havayı . Anneniz yattığınız odadaki sobayı sabah erkenden yakmışsa şanlısınız demektir , sobadan yayılan sıcaklığı hissederek biraz daha yatakta kıvrılıp oyalandıktan sonra ortamın keyfini çıkararak yavaş yavaş kalkarsınız .


Bu sefer o kadar değil ama bazen kar o kadar yoğun yağarki yığılan kardan dış kapıyı açmakta bile zorlanırsınız , hatta kapınız kuzey cepheli ise komşuların gelip kar yığının kaldırmasını beklemek durumunda kalırsınız . Bu gibi sabahlarda evin erkeklerinin en öncelikli işi yollar hatta tüneller açmak ve damlarda birikmiş karları küremek olur . 


Wes welbane biraz hafifler hafiflemez kar küreyen adamlar ile dumanı tüten bacalar köyün damlarında ilginç bir görüntü oluştururlar . Öğlene doğruda köyün çocukları damlara çıkıp aşağıda yığılmış kar yığınlarına bağrış çağırışlar arasında atlamaya başlayacaklardır “ Yea wori epket , wori epket..” diye birbirlerini kışkırtarak .Atlamaya cesaret edemeyen daha küçüklerde büyükler tarafından yakalanarak aşağı atılır


Öğleden sonraları otluklarda bir hareketlenme başlar, şimdi koyunlara ot verme zamanıdır . Mekueş deki yığınlardan kestikleri otları bağlayıp sırtlarına yükleyen adamlar köyün biraz dışındaki boş alanlara doğru hızlı adımlarla yol alırlar ve vardıklarında alana öbek öbek otları dağıtırlar , birazdan buraları ketlerden bırakılan koyun sürüleri ile dolacaktır .


Günler kısadır ve güneş de epey inmiştir , geceye hazırlık yapmak gerekir . Tezeklerin parçalara ayrılıp tenekelere doldurularak soba ve jegu lerin yanında hazır edilmesi , karlar arasından yol bularak kısmen buz tutmuş en yakın pınardan pegunler ile gecelik içme suyunun taşınması , lamba şişelerinin içlerinin bezler ile temizlenip parlatılarak geceye hazırlanması akşam üzeri kışlarının rütin işleridir .


İkindiyi biraz geçe üşümüş olarak eve , gün boyu muhajır sobasının sürekli yandığı odaya giriyorum . Odaya girer girmez gürül gürül yanan sobanın üstünde pişen yemekten yayılan miş gibi kokuyu alıyorum , tanıdık bir koku bu , anlaşıldı akşama bu gün thamşığu nıbe var . Ev sıcacık , bir kedide sobanın hemen yanındaki yer minderinde uyukluyor . Köyler kediler için bir cennet , evlere istedikleri zaman çıkıp istedikleri zaman girebiliyorlar . 


Biraz ısındııktan sonra pencereden dışarı bakıyorum , yazın Kueşakue tarafında olan güneşin batış noktası iyice Azey tarafına kaymış , batmaya hazırlanan güneşin son hüzmeleri odaya dolmakta . Uzaklara , bizim harman yerine gözüm ilişiyor , koyunlar gitmiş onların yerinde arta kalan dağınık ot kümelerini didikleyen bir grup at var , onlarda bir süre sonra şeş lere girecekler . Atlarda iyice azaldı , artık eskisi gibi sürüler halinde Şokura ya gitmiyorlar , kışları da köydeler . 


Tekrar sobaya doğru dönüyorum ve sobanın harlı tarafında tencere içinde kaynamakta olan thamşığu nıbe‘ye tencere kapağının üstündeki şişi alıp bir kaç defa da ben batırıp havasını alıyorum . Akşam dilimler halinde kesilip yenecek , akşamı iple çekiyorum..


Bütün bunlar olurken uzaktan Beşkazakhable tarafından bir karaltı beliriyor. Karaltı gittikçe büyüyor , oda ne ..bu bir nısaşe kafilesi , üstleri guşha tepğue ile örtülü iki kızak ve 30 - 40 atlıdan oluşan bir grup . Kafile varacağı köye yetişemeyecek ve gece konaklamak için muhtemelen bizim köye girecek . 


Bakalım thamade kafilenin hangi eve gidileceğinin wınafesini yapacak. Biraz sonra nısaşe kafilesi bir evin avlusuna girmiş olacak , çok geçmeden bir düğün kafilesinin köye giriş yaptığı haberi hemen evlere ulaşır ve sevinçe karışık tatlı bir telaş başlar . 


Birazdan misafirler evlere dağıtılacak , haşeşler dolacak , worşerler yapılacak , akşamda sabaha kadar olmazsada bir düğün yapılacak. Bu işe en çok da köyün gençleri sevinmiştir....


Bu yazı toplam 3336 defa okundu.





İhsan Eker (Hajuko)

Yakup bey sizi temin ederim o anlattığınız hanede olmayı arzu eder okuyanlarınız.

Elinize sağlık kardeşim.

27 Aralık 2018 Perşembe Saat 14:35
JANSET MERCAN

UZUNYAYLAYI GÖRMEDİM. SİYAH BEYAZ FİLM SENARYOSU GİBİ OKUDUM. O KÖYLERİN BİRİNDE BİR GÜN BİR GECE KALMAYI İSTERDİM.

24 Aralık 2018 Pazartesi Saat 19:49
semih akgün

Çerkes kırı ve kırsal yaşantısı yer yer Çerkesçe'nin büyülü sözcükleri ile Türkçe olarak sanırım ancak bu kadar güzel anlatılır. Ellerine, gözlerine, yüreğine sağlık değerli Yakup Temel.

22 Aralık 2018 Cumartesi Saat 09:13
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net