Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Tegulan Yakup Temel
Psıdıg (Псыдыдж )
06 Nisan 2018 Cuma Saat 23:33

Bende o gün Psıdıg'e gidecektim ama ağabeyim göndermemişti " diye söz ediyor Müslimet o acı günü hatırlarken," Sonradan gidemediğime de sevindim , babam savaşta ölmüş , bir kardeşimde bir yolculuk sırasında uğradığı saldırıda hayatını kaybetmişti , daha fazla acıya dayanamazdım." Müslimet'in bahsettiği o acı gün Ğuke ailesinin büyük kaybının meydana geldiği gündü...


İsterseniz önce Ğuke ailesinden biraz söz edelim. Ğuke Ali 1874 yılında doğdu. Babası Mırza ile annesi Dasuse Çerkesya'dan (Хеku ) gelmişti. Ali'nin Suat , Abid , İzzet isminde üç oğlu ile Medine adında bir kızları oldu ama Suat çok yaşamadı aniden hastalanarak genç yaşta öldü . Suat öldüğünde annesi Negureş çok ağlıyor oğlunun yasını çok uzatıyormuş. Bunun üzerine köylülerden bir grup giderek,"Olan oldu, bundan fazla acı Allah göstermesin , bu kadar da uzatma " deyince , " Bundan daha kötüsü ne olabilir"diye cevap vermişti


1929 yılının yaz başları olup Haziran ayına yeni girilmişti. Haziran ayı Uzunyayla'nın en yeşil olduğu bir dönemdir. Bozkırdaki navruzlar kaybolmuştur ama derelerin yan tarafları boyunca rengarenk çiçeklerle bezenmiş çayırlıklar yemyeşil bir renge bürünmeye başlamıştır. Dingin bir sessizlik olup her yer mis gibi kokar, hele birde yağmur yağmışsa havaya yayılan toprak kokusu, işte o hiç bir şeye değişilmez. Uzunyayla'yı Uzunyayla yapan, insana huzur ve yaşama sevinci veren işte birazda onun bu doğal ve sade yapısıdır, o anda orada başkada bir şey de hissedilmez zaten


Uzunyayla köyleri irili ufaklı bir çok çay ve derenin kenarları boyunca kurulu olup, bu çay ve dereler Çerkeslerin Psıshue dedikleri Zamantı ırmağının bir koluna dökülürler , Zamantı 'da başka kollar ile birlikte Seyhan nehrini oluşturur. Psıshue' nin ana kaynağı Şerefiye köyüdür. Buradan doğan çay, başkaca küçük kollarında katılımıyla gittikçe genişliyerek, Yerenşahar , Aleskirey , Beşkazakhable , Kuraşınhable , Hatokşokuey ve Janıkuey köylerini geçerek Kaynar üzerinden Azey'e uzanır.

Şimdi anlatacağımız olay işte bu nehrin Beşkazakhable köyünün yakınından geçen Psıdıg denilen kısmında vuku buldu.


Peki bu Psıdıg nasıl bir yerdir? Psıdıg Kuraşınhable' ye giderken köyün biraz dışında ırmağın biraz genişleyerek sağa doğru kıvrıldığı yerdeki kısmında yer alır, burada su girdaplar oluşturarak biraz hızlanır ve derinleşir. Psıdıg 'ın her iki tarafında otluk ve çayırlıklar bulunur, burası Beşkazakhable ' nin mesire yeri gibidir Bahar ve yaz aylarında çocuklar yüzmeye, gençler eğlenmeye buraya giderler. İsminden de anlaşılacağı üzere suyu acıdır ama şifalıdır, hem içinde yüzmenin hemde içmenin bir çok hastalığa iyi geldiğine inanılır. 


Bahar gelip havalar ısındığı zaman köy gençleri kızlı erkekli gruplar halinde bir araya gelerek köye yakın ağaçlık alanlara, çayırlıklara, su başlarına giderek sohbet ederler , oyunlar oynarlar,cegu yaparlar bu şekilde eğlenerek baharı karşılarlar. Psıdıg'de Beşkazakhable gençlerinin bu amaçla en sık gittikleri yerdir


1929 yılının bu bahar günü de Beşkazakhable gençleri Psıdıg'e gitmeye karar verdiler. Kızlar bir gün öncesinden hazırlıklara başladı, akşama da içinde halğuanelerin , kueplijlerin kurutulmuş etlerin (лыгъур) olduğu sepetler yola çıkmaya hazır bir şekilde pşefapede( mutfak) hazır bir vaziyette bekliyordu. Kızlı erkekli 6 -7 kağnıdan oluşan kafilede Ğuke'lerin oğulları Abid ile İzzet de vardı, kağnılardan biride onlarındı. Abid ve izzet kardeşlerin başka bir köyde evli olan halaları Hani'de gruptaydı. Hani o günlerde baba evine gelmiş, Psıdıg'ı özledim deyince onu da yanlarına almışlardı. Sıra sıra dizilmiş halde sabah Kuraşınhable yoluna çıkmış olan kağnıların çıkarttığı gıcırtı sesleri adeta bir senfoni şeklinde dört bir tarafa yayılıyordu .


Grup öğlen olmadan Psıdıg'e vardı. Halaları Hani ile birlikte kızlar ve erkelerden oluşan 15 - 20 kişilik genç grup kağnılara koşulu öküzleri otluğa bıraktıktan sonra, ırmağın biraz üst tarafında bulunan ağaçlık bir alana kamplarını kurdular. Worşerler yapıldı , oyunlar oynandı , yemekler yendi, bu şekilde neşe içerisinde vakit geçirdikten sonra ikindi vaktine doğru dönüş yapmak üzere toplanmaya başladılar. Öküzler tam kağnılara koşulurken , Abid ve İzzzet kardeşlerin öküzlerinden biri ırmağa düştü, bu gibi durumlarda normalde öküz kendisi sudan çıkar ama Psıdıg hem derin hemde girdaplı bir yerdi, çok geçmeden öküz suyun içinde gözden kayboldu. Bunun üzerine telaşlanan Abid öküzünü kurtarmak için suya atladı ama o da aynı şeklide kısa bir sürede kayboldu. Kardeşinin de sudan çıkamadığını gören İzzet o telaş ve kargaşa içerisinde içerisinde kardeşinin ardından nehre girdi ama onun akıbeti de aynı oldu. Çok geçmeden suyun biraz alt tarafında öküz sudan çıktı ama iki kardeş yoktu, ikisi de göz açıp kapatıncaya kadar Psıdıg tarafından yutulmuştu


Abid'in cesedini o gün akşamdan sonra bulundu ama İzzet yoktu,bütün aramalara rağmen izine rastlanmamıştı. İzzet 'in cesedi ancak iki gün sonra bulunabildi . Daha iki sene önce bir oğlunu kaybetmiş olan anneleri Negureş şimdide iki oğlunu birden yitirmişti . Negureş 'i teselli etmek mümkün olmuyordu,''Yeter artık ağlama'' diyenlere,'' İzzeti getirin ağlamayı bırakayım'' diyordu.İki erkek kardeşini kaybeden Medine ise bu acıya fazla dayanamadan bir kaç ay sonra öldü. Anneleri Negureş yapayalnız kalmıştı, akıl sağlığını yitirmiş olarak bir kaç sene daha yaşadıktan sonra kendi köyü olan Şerefiye' ye gitti ve orada vefat etti. Ğuke ailesini yerleri ve evlerinin kalıntıları bu gün hala Beşkazakhable köyünde bulunmakta.Acı bir şekilde hayatlarını kaybeden Abid ve İzzet kardeşler için sonraları bir Ğıbze'de düzenlendi


Çerkeslerin bir sözü var, ''Hayatın acısıda da tatlısı da bir arada yaşanır - Гъащ1эм и 1эф1ымрэ и дыджымрэ зыхэлъщ"diye. 


Xeku ' de olduğu gibi Uzunyayla ' da da hayatın bu gerçeği çokça tecrübe edildi ama binlerce yılın birikimi ile oluşan engin kültürlerinin etkisi ile bu durumlar her zaman vakar ve olgunlukla karşılandı


Kaynak : Aytekin Yıldız


Bu yazı toplam 3861 defa okundu.





Ubıh Fıkrıye Gonenç

Çok acıklı yaşamın kesitleri Yakup bey. Böyle yaşanmış derlemeleriniz varsa mutlaka kitap olmalı.

08 Nisan 2018 Pazar Saat 19:24
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net