Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Çetao İbrahim
KAHRAMANLARIMIZI TANIYALIM-3
12 Temmuz 2014 Cumartesi Saat 16:04

Çerkes halkı olarak bugün yaşadığımız dünyada bir saygınlığımız varsa bunu büyük ölçüde atalarımızın ondokuzuncu yüzyılda verdikleri özgürlük mücadelesine borçlu olduğumuzu unutmamalıyız. Bu mücadele ki, Karl Marks tarafından özgürlük mücadelesi veren tüm halklara örnek gösterilmiştir. Zamanın büyük edebiyatçıları Tolstoy, Puşkin, Lermontov bu mücadeleden etkilenmiş ve eserlerine yansıtmışlardır. Alman yazar Hermann Putman 1841 yılında mücadelenin önemli kahramanlarından Hırtsıj Ale hakkında destan yazmıştır.

Ondokuzuncu yüzyılda atalarımızın verdiği özgürlük mücadelesini ve onun kahramanlarını en iyi şekilde tanımak herkesten önce günümüz Çerkes nesillerinin en başta gelen sorumlulukları arasında olmalıdır. Savaşların sona erişinin 150 nci yılı nedeniyle bu mücadelenin önemli kahramanlarını resim ve filmlerde kullanmak suretiyle tanıtmaya çalıştım. Bu amaçla Tuğujuko Kızbeç, Hırtsıj Ale, Alceriyeko Kuşuk, Şuruhuko Tuğuj gibi hiçbir çıkar ve karşılık beklemeden, halkının özgürlüğü uğruna, kendilerinin ve aile fertlerinin yaşamlarını feda eden kahramanlarımızı tanıtmaya gayret gösterdim.

Bu yazımda mücadelenin bir çocuk ve bir de kadın kahramanından sözetmek istiyorum. Bu bilgileri derlemek için Şhalaho Abu'nun “Sönmeyen Yıldızlar”adlı kitabından ve Prof.Vunereko Raye'den yararlandığımı belirtmek isterim.

Şhalaho Abu kitabında Şehape kalesinin ele geçirilişini şöyle anlatıyor:

“Karadeniz kıyı şeridinde bulunan Şehape (şimdiki adı Galavinka) kalesini ele geçirmek üzere Adığeler bir çok seferler düzenlemişlersede başaramamışlardır.Çatışmalarda her iki taraftan da çok sayıda kayıplar verilmiştir. Aradan uzunca bir süre geçtikten sonra Adığeler tekrar kaleye sefer düzenlemeye karar verirler ve askeri önderler bu işi görüşmek üzere toplanırlar. İçlerinde 15 yaşında Zeyişuko'ların oğlu Kasbolet de vardır. Konu ile ilgili görüşünü söylemek isteyince kendisine söz verilir. “Ormana gidip her birimiz birer omuz ağaç dalı getirip kale duvarının dibine yığalım. Üstlerine basarak duvarı aşıp kaleye girelim. Aksi halde kaleyi ele geçirmemiz mümkün olmaz.” der. Önerisi kabul edilir ve getirilen dallar yüksek kale duvarının dibine yığılarak kale duvarın üstüne çıkılır. Dalların bir kısmıda duvarın kale içi tarafına konarak içeriye giriş sağlanır. Bu çalışmalar esnasında açılan ateşle kayıplar verilmişsede içeri girmeyi başaranlar kaleyi ele geçirirler. Çatışmada yaşamlarını yitirenlerin arasında 15 yaşındaki Kasbolet de vardır. Bu olay üzerine söylenen şarkıda onun da adı geçer.


Kirpikleri bıyıkları benzeşir,

Üçbin atlının içinde onun gibisi yoktur,

Yarım ay onun damgasıdır,

Bize başarıyı getiren,-Kasbolet'tir.

Kol ve bacakları paramparça iken,

yattığı yerden savaşan odur.

Soyunu sorarsanız-Zeyişu

İsmini sorarsanız-Kasbolet.”

Prof.Vunereko Ray'ın anlatımıyla, Kobl Kadırhan tarafından söylenen Zeyişüko Kasbolet şarkısı:


Ondokuzuncu yüzyıl özgürlük mücadeleleri esnasında erkeklerle birlikte çatışmalara katılıp vatanını savunan kadınlarımızın da olduğu bilinmektedir. Çetao Hasas bunlardan biridir. Hasas Adığelerin Hıdıj, Rusçada Hadıjenski denen ve günümüzde Mıyekuape ile Tuapse arasında yer alan kasabada yaşamıştır. Güzelliği ve savaşçışığı ile ünlüdür. Onun ününü duyan Çemguy prenslerinden Ayteçiko Arslanbeç köyüne kadar gelerek kendisine evlilik teklif eder. “Ben barış zamanında kürek ve çapasıyla tarlada çalışan, savaş çıktığında ise silahını kapıp cepheye koşan biriyle evlenebilirim.Senin gibi bir prensin eşi olamam”-diyerek teklifi reddettiği söylenir.

Hasas'ın babası ile birlikte katıldığı bir çatışmada düşman kurşunu ile can verip şehit olduğu da şarkıdan anlaşılmaktadır.

Hasas hakkındaki halk şarkısı şöyledir:

Çelikten iğnesi işleyen,

Altın ipliği ören el,

Çetavoların güzel Hasas.

Savaşçıların yay iplerini yapan,

Adetleri devamlı uygulayan,

Çetavoların güzel Hasas.

Kendisi güzel huyludur,

Savaşçıların kıyafetleri el ürünüdür,

Çetavoların güzel Hasas.

Savaşçılar bir araya geldiklerinde,

Adını anmaktan bıkmadıkları,

Güzel huylu Hasas.

Ferzepe Prensinin ayağına gelip,

Evlilik teklifi yaptığı,

Çetavoların güzel Hasas.

Hıdıj yamaçlarını aydınlatıyorsun,

Yeryüzünün ışığını(1)red eden,

Çetavoların güzel Hasas.

Hıdıj yamaçlarını aydınlatan,

Geri çekilmeden savaşan,

Babasının cenazesinde bulunamayan,

Çetavoların güzel Hasas.

Duyan herkesi derinden üzen,

Gavur kurşununun aramızdan aldığı,

Çetavoların güzel Hasas.

Seninle cennette buluşuruz.

(1) Yeryüzünün ışığı. Prens Ayteçiko Aslanbeç'i kastediyor.



Bu yazı toplam 2923 defa okundu.





Hudeberdiqo

İbrahim Çetao=Xeku anlatıcısı

Sağolasın İbrahim abi. Bu yazdıklarına ne çok ihtiyacımız varmış.:(

16 Temmuz 2014 Çarşamba Saat 01:36
hanife-erdal

İbrahim bey ses linklerinde ki wuselere bayıldık?

Bizi eskilere çocukluğumuza götürdü. Nenejlerimizin mırıldandığı zamanlara.
Teşekkürler

14 Temmuz 2014 Pazartesi Saat 19:22
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net