Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Tegulan Yakup Temel
ЧЕРКЕСИЯ ГЪУГЪАП1Э - ÇERKESYA UMUDU
30 Ağustos 2012 Perşembe Saat 21:13

 Илъэс  150  ипэ, Урыс  Пащтыхьыгъуэм, Адыгэхэм  лъэпкъ гъэк1уэдрэ  лъапсэрыхрэ  къахуигъэк1уа нэужь, зыдэк1уа  жылагъуэхэм зыкъомрэ  я  лъэ  щимубыду щыпсоуахэщ. КЪэк1уэжын  я  мурадт  к1уэд  дэмык1ыу. Зыдэк1уа  щ1ып1эхэм  тэк1у  зыгуэрхэр  зэрахъа мыхъумэ,  унэ-жьэгу  зэк1э  ящ1атэкъым.Илъэс  зыбжанэк1э  апхуэдэурэ к1уащ  ауэ, аурэ аурэ  къэгъэзэжыным  я  гугъэ  хахыжри  псэуалъэхэр  зэф1агъэувэу щ1адзащ.Сыт  ящ1энт, 1эмалыншэхэт..

Арщхьэк1э, сыт хуэдиз зэман  дэк1ами, Хэкур зылъэгъуа Хэку гъащ1эр зи нэгу  щ1эк1ахэм  ар зэик1 ящыгъупщакъым, я гуми  ихуакъым.Нобэр  къыздэсым жа1эжь, Хэкум къик1ауэ щыта ди нэхъыжьхэм лъэну щытелъым деж нэгъунэ, " Хэку" псалъэр  я1урылъу  дунейм зэрехыжар.Сэри  къызжи1эжьыгъащ, езыри 90-м нэса , Узуняйлэ  Кхъуэстхьэблэ къуажэм  щыщ зы л1ыж гуэрэм мыхэр, " Ди къуажэ зы  нэнэж  дэсащ и ныбжьыр 100-м щ1игъуауэ, езыр Хэкум къик1ат. Л1эну  п1эм хэлъу слъэгъуат ар, Хэку мыгъуэ..Хэку мыгъуэ жи1эурэ 1уэщхъуу и псэр хэк1ат." Мыпхуэдэ хъыбар  аджэ щыжы1ыж диаспорам.

 Аращ, Хэкум къик1ахэм, къыщык1уагъащ1эхэм ар я гуырыф1эгъуэу, " Хэкур гъугъап1эу" я1эуэ щытащ.. Илъэс 150 нэужьк1э нобэй, ахэм я щ1эблэми а  гугъэп1эм  хуэныкъуэхэщ  лъэпкъыу  къыстенэн пап1щ1э..Езбыхэм  я жы1эк1эк1э " Адыгэ Хэку",  нэгъуэщ1хэм   зэращ1эуэ " Черкесия "  адэжь щ1ыналъэр , нобэк1э  адыгэншэуэ  къагъэнауэ щытми, ипэрейхэм я гум зэрилъам ещхьыуэ иджырей  адыгэхэми  Черкесия гугъап1эр ямы1эну  1эмал имы1э  хъуащ.

 Адыгэхэм, зышыпсоу къэралхэм  демократие  хабзэм теухуа  хьэкъхэр  зэрыщыту нэсу зы1эрагъахьауэ щытми,

Адыгэбзэк1э телевизор,

Адыгэбзэк1э газэт журнал,

Еджап1эхэм  адыгэбзэ щаджын,

Мыбы хуэдэ  нэгъуэщ1 къенэмыщ1 1эмал  псори ягъуэтауэ щытми,  куэд дэмык1ыу  зыхэс  лъэпкъхэм  зарыхэшыпсыхьыжынур 1энэм телъщ..

Адыгэхэм  щыпсоу щ1ып1эхэм  щащ1эну псори  зытещ1ыхьа хъун  хуейр, я Хэку  ягъэзэжыху  1эмал зэри1эк1э лъэпкъыу  къызэрытенэну щ1ык1эращ.

Дунейм къэрал къэралу, къэралхэм къалэ  къалэу , къалэхэм хьаблэ  хьаблэу,  хьаблэхэм апартмэн апартмэну,  унэ зытетхэм  унагъуэ унагъуэу  хэгуэшауэ щыт зы лъэпкъ  дуней хъурейм   хэмык1уадэуэ  къыстенэфын?

Абы къихьыр  л1о жывэ1мэ нобэ диаспорам хамэ зэрышэныр % 50-м зэрынэсар къывжес1энщи ар  ирикъункъэ.!

Нэгъуэщ1 мыхъуми  мы зызакъуэр ирикъунущ " ет1ыуанэ лъэпкъ гъэк1уэд"у..

Кэрал щхьэхуэ щхьэхуэуэ зэхэдза  хэкурыс  адыгэхэми , жылагъуэ  жылагхуэуэ  дунейм  тэгуэша  хэхэс  адыгэхэми  Адыгэ Хэку Черкесиям зы щыхъужу  зэк1уэл1эжынращ  хэк1ып1эуэ  я1эр..

Диаспора адыгэхэм  я Хэку  ягъэзэжыху  хэмык1уэдэжу  къезгъэлынур,  я лъэпкъыщхьэр  яхъумэну щыщ1эбэнк1э   ялъэр щ1эсгъэк1ынур , ягухэм  гукъыдэжрэ гуф1эгъуэрэ  изгъэлъынур Черкесия гъугъап1эращ..

Зэик1 зымгъэзэжыфыну,  зыгъэзэжын  зыммурадхэм нэгъунэ   а гугъап1эр  ягу  имылъмэ нап1эзып1эм  зэрыхэшыпсыхьыным  шеч къытесхьэкъым..

Апгуэрэжу  къытедгъэзэдынщ жыт1энщ, дунейм  адыгэу хъуам гугъэп1эу я1эр аращ, 1эмалыншэу....
 
Тэгъулан Екъуб
Истамбул

ÇERKESYA UMUDU

 150 sene önce Rus Çarlığı'nın soykırım ve sürgün  uyguladığı  Adigeler, gittikleri ülkelerde bir müddet yerleşme amacı taşımadan yaşamışlar ve sadece derme çatma evlerde kalmışlardı, Çok kalmadan dönme niyetleri vardı çoğunun. Bir kaç sene sonra, geri dönme umutlar yavaş yavaş tükenmeye başlayınca kalıcı evler yapmaya başladılar.Başka ne  yapabilirlerdi ki.Çaresizdiler.

Ancak ne kadar zaman geçsede, Anavatan Xeku  görmüş, oradaki hayatı yaşamış ve oralarda anısı olanlarda  Xeku özlemi hiç dinmedi ve doğdukları toprakları hiç unutmadılar. Bu gün bile söylenmekte, anavatandan gelmiş büyüklerimiz, ölüm  döşeklerinde bile Xeku lafını dillerinden düşürmeden hayata  veda  etmişlerdi. Bende , yaşı  90 na  yaklaşmış Uzunyayla Kosthable köyündeki bir yaşlımızdan şöyle bir anısını duymuştum: ''Bizim köyde yaşı 100'ü geçmiş bir nene vardı, Kendisi  Xeku'den gelmişti, ölümüne yakın hasta yatağında görmüştüm..Ah Xeku.. Ah Xeku.. diye sayıklayarak ölmüştü..''Bu tip hikayeler diasporada çok anlatılırdı..

Xeku'den ilk gelenleri ayakta tutan şey,  bir gün anavatana dönebilme  umutlarıydı. 150 sene sonra da bu gün, onların çocuklarının, kimliklerini  koruma  mucadelelerinde yine aynı umuda  gereksinmeleri var.Bu gün büyük ölçüde Çerkessiz bırakılmış olan,kendi  deyişleri  ile Adige Xeku, başkalarının bildiği şekliyle Çerkesya  topraklarında bir ve  birlikte olma amaç ve umudu, dünyanın neresinde olurlarsa olsunlar onların var olma uğraşlarında en önemli motivasyon unsuru olmakta, hatta diyebiliriz ki  'Çerkesya Umudu' tek çıkış noktaları gibi.

Adigeler, yaşadıkları ülkelerde, Çerkesçe TV, gazete dergi, okullarda dil öğretimi, hatta anadilde eğitim gibi  maksimun demokratik hakları etseler bile,  diyasporada kimliklerini koruma şansları çok düşüktür. Bu tip uğraşlar mutlaka verilmelidir ancak bütün bunlar Adige Xeku Çerkesya  ideali için, o zaman kadar kimliği koruyarak zaman kazanmaya yönelik olabilir ancak.

Dünyada çeşitli ülkelerde, ülkelerde  şehir şehir, şehirlerde mahalle mahalle, mahallelerde  apatman apartman, apartmanlarda da ev ev dağılmış bir şekilde yaşayan bir halk  ne zamana kadar kimliğini koruyabilir?

Bu şekilde  dağınık bir şekilde bulunmanın en doğal ve kaçınılmaz sonucu karma evliliklerdir ve bu oran gittikçe artarak  şehirlerde % 50'ye yaklaşmakta olup sadece bu olgu bile,  adeta ikinci bir  'Soykırım' sonucunu doğurmaktadır,

Ayrı bölge ve Cumhuriyetler şeklinde parçalamış olan anavatan çerkeslerininde, çeşitli ülkelerde dağınık olarak yaşayan diaspora çerkeslerinin de, var olabilmeleri için bu günde şiddetle ‘Çerkesya Umudu’na ihtiyaçları vardır,

Anvatanlarına hiç dönenemeyecek veya  dönmeyi düşünmeyen adigelerin bile, kimliklerini en azından mümkün olduğu kadar uzun süre korumak istiyorlarsa, gene bu umuda bağlanmak zorundalar..


Bu yazı toplam 3460 defa okundu.





Bu yazıya yorum eklenmemiştir.
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net