Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Tegulan Yakup Temel
Adıge Çıktığı Yerden İnebilir
15 Aralık 2010 Çarşamba Saat 22:01

Kuşıkupş, istilacıların kalesini zapt etmek amacı ile “Çıkma, tekrar aşağıya inemezsin” demelerine rağmen “Adıge, çıktığı yerden inmesini de bilir” diyerek atına binerek kale surlarına atılır. Atı sur duvarına çarpıp düşmesine rağmen kendisi kaleye girmeyi başarır ve kaleyi tekrar düşmanın elinden alır ve dediği gibi geldiği yere döner.

Kuşıkupş bir kere daha ulusunu zor bir durumdan kurtarmıştı ve kendisine  ‘Kuşukupş’ detirten de yaptığı bu kahramanlıktı.

Yıllar sonra, Türkiye’de,   Uzunyayla  Adıgelerinden olan Hatokşokuaların  oğlu orduda  askerlik yapmaktadır.

Hatokşokuaların oğlu yakışıklı bir delikanlıydı.

Türk ordu komutanın kızı delikanlıyı görür ve ona gönül verir.

Delikanlı kızla evlenecek olunca, Uzunyayla’dan büyük bir düğün kafilesi hazırlanır ve gönderilir.

Düğün kafilesinin hal ve hareketler ve kıyafetleri insanların çok hoşuna gider ve insanlar onlara imrenir.

Süslenmiş Adıge(Çerkes) atlılarının kimisi atlı oyunlar oynamakta ve at yarışları yapmakta, kimileride silahla yumurta kırmaktalar.

Yeteneklerini sergilemekteler.

O arada, ordu komutanı, olarak düğün thamadesine dönerek, birazda alaylı olarak şakavari olarak “Gençler iyi hoş da, sizin bir marifetinizi göremedik” der.

Bu söz üzerine, thamade atına binerek on bir basamaklı konağın en üstüne çıkmaya hazırlanırken ‘ çıkma inemezsin’ derler. Ancak “Adıgenin yüreği demir gibi serttir, çıktığı yerden de inebilir” diye cevap vererek konağın en yüksek basamağına atını sürer ve çıktığı gibide iner.

Günümüz Adıgeleri de, tarihte bir çok defalar görüldüğü gibi, girdikleri tehlikeli yerlerden kurtulma, ulusal kimliklerini koruma yönünde karşılaştıklar zorlukları ve sıkıntıları aşma kabiliyetini de göstereceklerdir.

Şimdiye kadar her zaman başardıkları gibi.

Her zaman,  güzel vatanlarını (Çerkesya’yı) , olağanüstü güzel dilerini ve kültürlerini korumayı başarabildikleri gibi.

Doğru, bugün Adıgelerin % 90’nı vatanlarında kopuk yaşamaktalar.

Anavatanlarında bile azınlık durumundalar.

Her tarafa dağılmış olup, Adıge’yi  Adıge  yapan dil ve kültürlerini  korumaları zorlaşmıştır.

Ancak,

Bugün için onlardan uzak olsalar da (dil ve kültürlerinden), Kuşukupş ve  Hatokşokua’nın  anlatmak  istediği  gibi bununda  üstesinden geleceklerdir.

Bunu şimdi de başaracaklar,

Adıge vatanını,

Adıge kültürünü,

Adıge dilin tekrar elde edecekler.

Bu azimde ve bilinçte yeni bir nesil yetişmekte,

Umut ışığını görüyoruz.

***

Адыгэр ЗыдыдэкIам Къохыжыф

Кущыкупщ, зэрыпхъуакIуэхэм (бийм )  лъэяпIэм  тет   я  быдапIэр  зыIэригъэхьэн  и  мураду, «  УдэмыкI.. укъехыжыфынкъым» жьаIа   щхьэкIэ  емыдаIуэуэ ,«Адыгэр   зыдыдэкI  къохыжыф..» жиIэщ , и   шым  шэсри  быдапIэм  дэлъеящ.И   шыр блыным  щхьэдэмыхыфу къехуэхыу   иукIами, езыр  щхьэпырылъщ   быдыпIэр  бийм  къатырихыжри зэрыдэкIам  хуэдэуэ  къехыжащ.

Кущыкупщым иджыри зэ  гузэвэгъуэр  лъэпкъым  ящхьэщихат «.Кущыкупщ»   жезгъэIар, зэрихьэ мы лIыгъэрат.

Илъэс  аджэ  иужькIэ, Тыркум  Узуняйлэ  адыгэхэм  ящыщ  Хьэтохъщокъуэхэ  я  зы  щIалэ тыркудзэм  къулыкъу  щещIэ.

Хьэтохъщокъуэр  щIалэ  къекIут.

Тырку   дзэпщым  и  пхъум щIалъэр  къелъагъури  къыдехьах.

ЩIалэм  хъыджэбзыр  къишэн  щыхъум, Узуняйлэ  зы  нысашэ  гупышхуэ  зэрагъэпэщри  нысашэ  ягъакIуэ.

Нысашэ  гупым я  щытыкIэ-зэхэтыкIэмрэ  я  теплъэмрэ цIыхухэр  абаткIэ  щымыIэуэ къохъуапсэ.

Адыгэ шу  зэгъэпэщарэ гъэщIэрэщIахэм  хэтым  шы къегъэджэгу, хэтым  джэдыкIэ  къекъутэ, хэтри гуп гупыурэ къыздожэ.

Я  зэфIэкI  къагъэлъагъуэ.

Абы  хэту , дзэрщым нысашэ  тхьэмадэм   зыкъыъуегъазэри тэкIуи ауан хэлъу  гушыIаурэ, « ЩIалэхэр   хъарзынэщ,  дэгъуэщ  ауэ, уэ  уи зэфIэкI тлъэгъуакъыми» жьеIа.

Ар  щыжиIэм  тхьэмадэр  и  шым  шэсри,  « удэмыкI  укъехыжыфынкъым» жьаIа  щхьэкIэ, « фымгузавэ ,адыгэм и гур гъущIым хуэдэуэ быдэщ, адыгэр  зыдыдэкIам къохыжыф!»  жери  фIырыфIкIэ  зыми  дзыхь  зыхуэмщIыну  щыт, декIуэйипIэ  пщыкIуз  зиIэ  уардэ  унэжьым а  нэхъ и лъэгапIэ дыдэм    и шыр дрихуейри  къехыжащ.

Нобэрей  адыгэхэри   я  тхыдэм зэрыхэтым  ещхьыуэ  , Iуэху  мытыншми, зыдыдэкIа шынагъуэ лъэяпIэм, я лъэпкъыщхьэр хъумэным хуэгъэзауэ  зыхэт  гузэвэгъуэм, къапыщIэт  гугъейхьхэм къыхэкIыжыфынухэщ.

Далэ къэс  ар  зарыхузэфIэкIам  хуэдэуэ.

Далэ  къэс   я хэку  дэхащэр( Черкесяр ) я  хабзэ я бзэ  антыкэхэр  яхъумэн  зарылъэкIам хуэдэуэ,

Пэжщ, нобэ  адыгэхэм % 90-р,  адыгэ  хэкум пэIэщIэуэ  мэпсоу.

Я хэку  нэгъунэ  щымащIэ  хъуахэщ.

Лъэныкъуэ   псомкIэ  зыбгырыдзауэ  щытщи,  адыгэр  адыгэ  зышI  адыгэ   култерэмрэ  адыгэбзэмрэ  хъумэгъуей  хъуащ.

АрщхьэкIэ,

НобэкIэ   ахэм  пэIэщIэуэ  щытми, Кущыкупщымрэ  Хьэтохъщокъуэмрэ  зэрыжаIам  хуэдэуэ    адыгэр  зыдыдэкIам  къохыжыф.

Иджыри  къехыжыфынущ.

Адыгэ   Хэкур,

Адыгэ   щэнхабзэр

Адыгэбзэр   зэригъэгъуэтыжыфынущ,

А гукъыдэжыр  зиIа  щIэблэ  къожэпхъ,

Нэху  дэдзыпIэ  долъагъу.

 

Тэгъулан  Екъуб

 

 


Bu yazı toplam 3127 defa okundu.





Yılmaz Beştepe

Иджы хобэ зэмахым куэдым куэд ятхыр, лъэпкъ Iуэхум теухуауэ, нэгъуэщIхэри.
Нытэ, Адыгэ Iуоху зепхуэн щхьэкIэ Адыгэ гупщысэрэ,бзэрэ,щэныгъэрэ уиан хуейкъэ?
Мы уи тхыгъэр Адыгэ гупщысэмрэ Адыгэбзэмрэ къыбгъэдэк1у зэрщытым шъхьэкIэ щапхъэуэ сэ къызолъытэ.
Тхьэм уигъэпсо, уигъэузыншэ.
Адыгэ гупсысэ, псэ, акъыл Тхьэм къыдитыж..
Бешто илмэз

17 Aralık 2010 Cuma Saat 19:49
SEMİH AKGÜN

Kimselerin okumadığı şiirlerimi bugün açıyorum.
Bu güzel, cesaret dolu yazınız için onlardan birini de sizin sayfanıza uygun gördüm.

Yazınız için sizi yürekten kutluyorum.
Hayalinizi hayaliniz bildim.
Umarım hayallerimizin gerçekleştiğini de görürüz hep beraber.

"
Kendinden Başlamak

Semih Akgün

Dikkat buyur: tarih
Değil geçmişten ibaret

İyi kötü okursan geçmişi
Okursun mutlaka
Yanlış/doğru
Geleceği...

Sahi sen iyiye ve
Doğruya programlısın

Öyleyse başla A B C:
Kendi çocukluğun
Kendi ailen
Kendi topluluğun
Tarihi üzerinden
Dünyanın ve insanlığın
Geleceğini okumaya....

16 Aralık 2010 Perşembe Saat 16:38
Murtazek

Yureginize ve kaleminize saglik,dusuncelerinize aynen katiliyorum.
Zecheri dahe husht auwa teq"u yuwci tetisht!

16 Aralık 2010 Perşembe Saat 14:01
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net