Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Tegulan Yakup Temel
Üç Ayaklı Sofra
Iэнэ Лъэкъуищ
25 Eylül 2010 Cumartesi Saat 15:40

Лъэпкъыщхьэр  зэтеIыгъэнымкIэ, лъэпкъыбзэр нэхъыщхьэ  дыдэхэм язу  зэрыщытыр,  нобэ цIыху псоми  зэдащтэ гупсысэщ.Лъэпкъ  псоми,  я  бзэр я дуней  еплъыкIэмрэ я псоукIэм  тращIыкIащи,  я бзэр  кIуэдмэ я лъэпкъыщхьэри  кIуэдынущ.Цыхубэм я лъэпкъ щIыкIэм я културэм  хэлъ хъугъуэфIыгъуэ  псори  я бзэми  хэщIыхьауэ  хэлъщи,  а псори  щеину  къэкIэлъыкIуэ щIэблэхэм  къахонэ.

Ulusal  kimliği korumada, dilin  en  önemli  unsurlarından biri olduğu  gerçeği,  günümüzde herkes tarafından kabul  edilen bir görüştür. Bütün toplumlar dillerini dünya bakış ve yaşayış tarzlarından oluşturdukları için, dillerini kaybederlerse kimliklerini de kaybederler. Toplumların bir çok yapısal özelliği  ile dili birbirlerinin içine girmiş olup nesilden  nesile aktarılır.

Мы зигугъ  тщIахэр, и  лъапсэр,  цIыхуцIыкIур  ипэдыдэ дунейм къыщыхута  зэман жыжьэхэм  къыщежьэ адыгэбзэмкIэ нэхъри нэхъ  пэжщ.Адыгэбзэр  апхуэдизкIэ адыгэгъэм  хэпщащ, зыр  щымыIэмэ  адрейри щымыIэн хуэдэуэ щытщи анэдэлъхубзэр  щыымыIэмэ  лъэпкъ щэнхабзэри лъэпкъыщхьэри зэрыщыIэгъуейр нэрылъагъущ.

Sözünü ettiğimiz  bu durum, varlığı  insanlığın tarihi kadar eski olan Adıge dili için daha da doğrudur. Adıge dili Adıge kimliği(Adığağa) ile o derece  kaynaşmış ve birbirine bağlıdır ki, dil olmazsa  Adıge  kültürü ve kimliğinin devamının sağlanmasıda oldukça zor gözüküyor.     

Нобэ деплъмэ, Америками, Африками, къуэкIыпIэ жыжьэ жылагъуэхэми щыпсоу  бжыгъэкIэ  мащIэ лъэпкъ  псоми, я бзэхэр  яIэщIэкIа  нэужькIэ я лъэпкъыщхьэхэри   зэрафIэкIуэдар, я лъахэ исыжьхэуэ щытми иужькIэ къахэхьа зыхэс лъэпкъхэм зэрыхэпсыхьыжахэр  гупсэхху  долъагъуэ.Я лъэпкъыцIэм теухуауэ   зы цIэрэ зыщхьэрэ зы бзэрэ зэрамIэжым папщIэ , я лъэпкъыщхьэри  яIэжкъым.

Bu gün  baktığımızda, Amerika kıtası, Afrika ve Uzak  doğu bölgelerinde yaşayan sayıca az halkların pek çoğunun  dilerini kaybettiklerini(kaybettirildiklerini), kendi  topraklarında yaşadıkları halde,  içinde bulundukları hariçten gelen diğer halklar içinde asimiedildiklerini görüyoruz. Kendi  etnik adları ve dilleri artık olmadığı(unutturulduğu) için kimliklerini de kaybetmişlerdir.

Псалъэм  къыдэкIуэуэ жытIэнщ, Мэксика и цIэуэ къэралыгъуэ  щэIа щхьэкIэ  мэксыка и цIэуэ лъэпкъыи мэксыкабзэи  щэIэIкъым.А  жылагъуэр  зей дыдэуэ ,егъащIэ  лъандэрэ а щIыпIэхэм ис лъэпкъхэм я  лъэпкъыбзэри  я лъэпкъыщхьэри хэкIуэдащ.Апхуэдэуэ  дуейм щапхъэ  кIуэд  къыщыпхьыфынущ.

Bir  örnek  verirsek, Meksika isminde  bir devlet vardır ancak bu isimde bir ulus ve  Meksikaca diye  bir dil yoktur. Ezelden beri  o ülkede yaşayan insanların dilleri de kimlikleri de kaybolmuştur. Bu şekilde dünya da bir çok  örnek vardır.

ИщхьэкIэ  зи гугъ тщIа Iуэху еплъыкIэр  кавказ  лъэпкъхэми  хуэгъэзауэи щагъуэкIэ  зэщхьэщыкIыркъым.Кавказ  жылагъуэ  щIэIа  щхьэкIэ, зы  кавказ лъэпкъ зэрыщымыIэм къыдэкIуэуэ зы  кавказыбзэи  щIэIакъым.

Yukarıda  sözünü ettiğimiz durum Kafkas halkları içinde fazla bir değişiklik göstermiyor. Kafkasya isminde coğrafi bir bölge olmasına rağmen, tek  bir Kafkas ulusu ve Kafkasça diye bir dilden  bahsetmek mümkün değil.

АтIэ  слIо  нытIэ  щэIар ?

O halde  ne  var?

Адыгэ лъэпкърэ  адыгэбзэрэ  щэIащ..

Adıge ulusu ve Adıge dili var…

Абазэ  лъэпкърэ   абазэбзэрэ  щэIащ..

Abaza ulusu ve Abaza dili var…

Шэшэн  лъэпкърэ  шэшэныбзэрэ  щэIащ..

Çeçen dili ve Çeçen ulusu var..

КIэщIу жытIэнщ, зэкъуэш лъэпкъхэмрэ  зэблагъэ  бзэхэр  щэIащ.

Kısaca, kardeş uluslar ve akraba diller var..

Адыгэми  абазэми  нэгъуэщI  адрей кавказ  лъэпкъхэми  я  лъэпкъыщхьэр яхъумэнымкIэ  хэкIыпIэуэ  яIар,   ипэдыдэ щIыкIэ псоми  езбыхэм я лъэпкъыцIэхэмкIэ, я бзэхэмкIэ  зызтращIыхьыжынращ.Мыбы  кавказ  лъэпкъхэм  я  зэкъуэшыныгъэхэр гъэбыдэнымкIэ  къемзагъ  щэIакъым.

Adıgelerinde Abazalar ve diğer kardeş ve akraba Kafkas halklarında kendi ulusal kimlikleri koruma yönündeki tek çareleri, öncelikle kendi etnik kimlik ve dilleri ile örgütlenmeleridir. Bu durum bir ve birlikte olmalarına hiçbir zaman engel değildir. Tam tersine tek çıkış yollarıdır.

Дэ  адыгэхэр  лъэпкъыуэ дкъызэтезIыгъэну  Iэнэ  лъэкъущыр  мыхэращ,

Biz  Adıgelerin ulus olarak kalabilmemizin üç ana saç ayağı vardır,

Адыгэгъэр..

Adığağa( Adıge kültürü)

Адыгэбзэр..

Adıge  dili

Адыгэ Хэкур(Черкеся)..

Adıge  vatanı( Çerkesya)

Iэнэр лъэкъущ мыхъумэ  джэлэнущ, зыр чэму хъунукъым,

Sofra üç ayaklı olmazsa  yıkılır, biri eksik  olursa olmaz.

Щымыи  гулъытэ  лейрэ пщIэрэ  хуэщIыпхъащ.

Üçüne de gerek ilgi ve önem gösterilmelidir.

Тэгъулан Екъуб



Bu yazı toplam 2704 defa okundu.





Bu yazıya yorum eklenmemiştir.
Sitemizin hiçbir vakıf, dernek vs. ile ilgisi yoktur. Sitede yayınlanan tüm materyallerin her hakkı saklıdır. Sitemizde yayınlanan yazı ve yorumların sorumluluğu tamamen yazarına aittir.
Siteden kaynak gösterilmeden yazı kopyalanamaz.
Copyright © Cherkessia.Net 2009 İletişim: info@cherkessia.net