30.10.2008 – 02.11.2008 tarihleri arasında Rusya’nın başkenti Moskova’da “Dünya Rusya Soydaşları Konferansı” yapıldı. Bu konferansa Kaffed Türkiye’deki Çerkesleri temsilen katıldı ve bir rapor sundu.

Elbette ki 2008 yılında sunulan bu raporun içeriğinden bizim gibi insanların, Türkiye’de yaşayan diğer Çerkeslerin haberdar edilmesini beklemek zor olacak. Nitekim hiç birimizin de haberi yok.

Konferansa Türkiye’deki Çerkesleri temsilen Abaza asıllı Ankuab Gunda Korkut’un gönderilmiş olması pek çok kişinin ilgisini, hayretini çekmişti.

Bu konferansın ardından Ankuab Gunda Kaffedin sitesinde konu ile alakalı şöyle bir açıklama yapmıştı: ‘Türkiye’deki Çerkes diasporasının Rus Hemşerisi olarak kabul edilmesi gerektiğini anlattım. Toplantıya katılanlar, diasporada yaşayan Çerkeslerin, Rusya hemşerisi olduklarını kabul ettiklerini dile getirdiler. Tişkov V. ise kanundaki değişikleri tartışmak gerektirdiğini belirtti.’

***

2010 yılı Nisan ayı içerisinde Ürdün’de Adıgeleri çok ilgilendiren bir toplantı. Toplantıya Ortadoğu ve Afrika ülkelerinde yaşayan 4. Bölgesel Rusya Soydaşları Kongresi; Rusya Federasyonu’nun Ürdün Büyükelçisi, Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanlığı Soydaş işlerinden sorumlu departman temsilcileri, Rus-işbirliği ve ‘Rus Dünyası’ vakfı temsilcileri katıldılar.

Rusya Federasyonu yetkili devlet görevlilerinin katıldığı bu toplantıya Ürdün Çerkes Yardımlaşma Derneği’de katıldı.

Rusya Federasyonu Rusya dışında yaşayan insanlarını yeniden kazanmak istiyor. Sovyetler birliğinin dağılımı ardından Rusya’nın önündeki en büyük problemlerden birisi olarak nüfus problemi dikkat çekiyor. Rusya Federasyon’u bu problemin çözüm yollarından birisi olarak Rusya dışında yaşayan eski Rusya vatandaşlarının ülkeye geri dönmelerini sağlamak için çalışıyor.

Bu problem Rusya için çözülmesi gereken ivedi sorunlardan birisi. Rusya dışında yaşayan aynı vatanın evlatları ile diyalog kurmak yönünde devletin birinci dereceli görevlilerinden tutun sivil toplum kuruluşlarına kadar herkes konu ile ilgili.

Yurtdışında yaşayan Adıge (Çerkes)lerin büyük çoğunluğu hiç bir zaman Rusya vatandaşı olmamış olmalarına rağmen bu gün var olan Rusya Federasyonunu oluşturan coğrafya içerisinde tarihi vatanlarının tamamının bulunması hasebi ile konunun taraflarından birisi konumundalar.

Kafkasya’daki Adıge devletleri ve STK’lar bu konuyu devamlı bir şekilde dile getiriyorlar.

RF bu konu ile alakalı olarak Yurtdışında yaşayanlarla alakalı çalışmalarında Adıge (Çerkes)  STK. vb. yapıları da muhatap aldığını gösteren yapılanmaları teşvik ediyor.

***

2008 yılında benzer amaçlarla düzenlenen konferansa katılan Kaffed’in 2010 yılında Ürdün’de düzenlenen konferansa neden katılmadığını bilmiyoruz. Hava hoş 2008 yılında yapılan konferansa sunulan raporun, metnin insanlara açıklanmaması, insanların bilgilendirilmesinin gereksiz görülmesi bu toplantılara verdiği öneminde bir başka belirteci.

Ürdün’de bir kaç ay önce düzenlenen bir diğer toplantıya ise neden gitmediklerini, katılmadıklarını belirtmemeleri de başka bir şey.

Tabii ki bilmiyoruz, davet edilmemiş olabilirler, Rusya Federasyonu Ortadoğu’da yaşayanlar arasına Türkiye’deki Çerkesleri almamış olabilir. Onu da bilmiyoruz. Bu toplantı hakkında Kaffedin bir düşüncesi olup olmadığını da bilmiyoruz.

Böylesi bir toplantı için Ürdün Çerkes Derneği ile ilişkiye geçip geçmediklerini de bilmiyoruz.

Tüm Türkiye Çerkeslerini, Abazalarını, Asetinlerini, vb., sadece üye dernekleri, sadece üye derneklerin on binleri bulan üyelerini ve hatta bazen Çerkesya’yı  temsil eden böylesi dev bir organizasyonun zaman zaman finans zorluğu çektiğini de biliyoruz. Belki davet edildilerse de, bu yüzden gitmediler. (Yok bu yüzden olamaz çeşitli yayın organlarından bunu duyurur para toplamağa çalışırlardı.)

 Belkide haberleri olmadı, belkide 2008 dekine bile katıldıklarına pişman oldular.... bilmiyoruz...

***

Bu türde yapılan her toplantının ardından Rusya Federasyonu vatandaşlık yasası üzerine yeni bir taslak oluşturulduğunu ve onanmak için gerekli makamlara sunulduğunu ise biliyoruz. 

Böylesi bir kanun tasarısı yine 21 Mayıs 2010 tarihinde Duma’da üzerinde görüşülmek üzere çalışma takvimi içerisine alındı. Yürürlükte olan kanun üzerinde, iki farklı tasarı Duma’ya sunulmuş durumda. Bunlardan birisi Rusya Federasyonu hükümetinin sunduğu diğeri ise Acara Cumhuriyeti doğumlu Soçi’de ilk gençlik ve öğretimini tamamlamış, tarih konusunda Moskova’da yükseköğrenim görmüş, 1995 yılında Duma’da Yurtdışında bulunan Soydaşlar ile ilgili sovyet üyeliği yapmış,  ardından kendisinin çabaları ile 1996 yılında kurulan Diaspora ve Entegrasyon Enstitüsü başkanlığını yapan ve Hükümet partisinden Duma milletvekili olan Konstantin Zatulin tarafından sunulan tasarıdır.

Her iki tasarıda da soydaş olarak‘, исторически проживающим на территории Российской Федерации’ ‘tarihsel olarak Rusya federasyonu sınırları içerisinde yaşayan’ şeklinde ayrıca tanımlanan kısım içerisine Adıgeler girmekteler.

Soydaş olduklarının kanıtlanması hususunda ise hükümetin sunduğu tasarının üçüncü maddesi birinci bendine göre ‘ родных языков народов Российской Федерации...Rusya federasyonu halkları dilleri’nden birisine sahip olması ......ve belge olarak yaşanılan ülkede soydaşların oluşturduğu STK birliğinden alınacak şehadetname’ yeterli görülmekte..

Söz konusu kanun tasarısı bunlarla da yetinmiyor. Soydaşlarla ilgili Rusya Federasyonunun prensip ve amaçlarının belirtildiği 5 maddesinde ‘создавать национально-культурные автономии, общественные объединения, средства массовой информации и участвовать в их деятельности – Ulusal kültürel otonomi temin edilmesi, toplumsal birlik, kitle iletişim araçlarından faydalanmak ve kullanmak’ hususlarında da yardımcı olmanın amaçlandığı belirtiliyor.

Bu yasa taslaklarından birisinin veya ikisinin birleştirilerek veya özdeşleştirilerek kabul edilme olasılığı ise oldukça yüksek. Tabii ki Rusya federasyonu gibi bürokrasisi ile meşhur bir ülkede kabul edilme ve uygulamaya geçilmesi sürecinin ne zaman sonuçlanacağını da tahmin etmek zor.

 ***

Süreç işliyor. Kaffed bir katılsa, bir katılmasa da süreç işliyor. Bu gün veya yarın eline bir bebek doğmak üzere veya başka bir deyişle önüne iki ucu şeyli değnek düşmek üzere.

Bir ucunda vatana dönmek isteyenlerin Çerkesliğini belgeleme yetkisi diğer ucunda dönmeyecek olanların Ulusal kültürel otonomilerinin temin edilmesi, toplumsal birliklerin sağlanması, kitle iletişim araçlarından faydalanmak ve kullanmak konularında Rusya federasyonunun desteği...

Tabii hemen şey de demek mümkün; Sen Türkiye’nin iç işlerine karışacağına… veya, Rusya, Amerikalıların Türkiye Gürcistan ve Ermenistan üzerinden kurmağa çalıştığı kapitalist kuşak karşılığında güvenliğini sağlamak için kuzeyde yeşilimtrak bir tampon bölge oluşturmağa çalışıyor bu oyunlara gelmeyiz falan demek’te mümkün...

Derler mi? Derler derler!

2008 yılında dediklerini ise unutmuş olma olasılıkları da var.

Bilmiyorum.. Bilemiyorum. Kaffed bir muaamma, ne zaman ne yapacağını, yapmayacağını bilmek çok zor. Kendilerinden açıklama beklemek ise haybeye uğraşmak.

Hayırlısı ne ise o olsun. 

Bilgi notu:

1) Metin içerisinde geçen ‘soydaş’ kelimesi Rusça orjinal metinlerde ‘соотечественник’ olarak geçmektedir. Bu kelimenin ifade ettiği kavramın tam karşılığı ‘aynı memlekettenlik, aynı vatana ait olanlar veya hemşehriler (aynı şehirden olanlar anlamını taşımayan şekli)  ile karşılık bulur fakat biz kısaca ‘soydaş’şeklinde çevirmeyi uygun ve pratik gördük.

2) Kaffed’in katıldığı 2008 yılındaki konferans için: http://www.kafkasfederasyonu.org/haber/federasyon/2008/081108_konferans.htm

3) Ürdün’de gerçekleştirilen konferans için http://cherkessia.net/news_detail.php?id=3635

4) Dumaya sunulan söz konus  yasa taslağı orjinal metni için: http://russkie-kz.info/compatriot/teksty-dejstvujuwego-zakona-o-sootechestvennikov-i-popravok-k-nemu